Tái định nghĩa thư viện trong thời đại số

24/04/2026 - 10:04

PNO - Trong bối cảnh công nghệ số bùng nổ, thói quen đọc sách truyền thống đang dần bị cạnh tranh bởi nhiều hình thức giải trí khác, tiến sĩ Quách Thu Nguyệt - Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hoa Sen - đã chủ động tìm hướng đi mới để đưa sách và tri thức quay trở lại đời sống.

Thực tế cho thấy, nhiều thư viện hiện vẫn chưa phát huy hết vai trò vốn có. Việc thiếu nguồn lực, hạn chế trong tổ chức hoạt động và cách tiếp cận chưa phù hợp với người trẻ khiến thư viện dần xa rời công chúng. Trong khi đó, nhu cầu tiếp cận tri thức của xã hội không hề giảm mà chỉ đang chuyển dịch sang những hình thức tiện lợi và linh hoạt hơn.

Tiến sĩ Quách Thu Nguyệt - người khởi xướng mô hình  Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ  và Thư viện Người - Người Nam Bộ kể chuyện
Tiến sĩ Quách Thu Nguyệt - người khởi xướng mô hình Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ và Thư viện Người - Người Nam Bộ kể chuyện

Sự ra đời của Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ vào năm 2023 là một bước chuyển quan trọng. Dự án không chỉ số hóa tài liệu mà còn mở rộng trải nghiệm cho người đọc thông qua không gian đọc đa phương tiện, kết hợp sách giấy, sách điện tử, sách nói và tư liệu hình ảnh.

“Mình cần “dụ” người trẻ bằng những hình thức hấp dẫn hơn. Thư viện Người là cách để họ được nghe, được tương tác trực tiếp với những “cuốn sách sống”, từ đó khơi gợi hứng thú với tri thức”.

Tiến sĩ Quách Thu Nguyệt

Thư viện Người mở ra hướng đi khác: biến con người thành cuốn sách sống, nơi những trải nghiệm cuộc đời từ mọi người (nhà nghiên cứu, nhà văn, nông dân…) đều được lật mở và truyền tải trực tiếp, biến tri thức thành một dòng chảy sống động giữa cộng đồng.

Sức hút của mô hình này nằm ở khả năng khai thác mỏ quặng tri thức bản địa ngay trong lòng xã hội đương đại. Đó là kết quả của những chuyến điền dã khắp dải đất Nam Bộ nhằm tìm kiếm nhân vật. Mỗi câu chuyện bình dị của người dân đều có thể trở thành một chương sách quý giá, kết nối giá trị bản địa với dòng chảy tri thức hiện đại.

Từ những cuộc gặp gỡ trực tiếp, những câu chuyện tại Thư viện Người được số hóa thành xuất bản phẩm, bồi đắp trực tiếp cho kho tư liệu của dự án “Sách cho đồng bằng sông Cửu Long”. Đây là nỗ lực để bảo tồn di sản bản địa, đồng thời định nghĩa lại trách nhiệm cộng đồng và tinh thần tự học trong kỷ nguyên chuyển đổi số.

Khánh Đan

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI