Giải toả nhiều điểm kẹt xe nghiêm trọng
Đầu năm 2026, nhánh cầu vượt N1 và 2 hầm chui nút giao An Phú được đưa vào khai thác, trị dứt “bệnh” kẹt xe triền miên nút giao An Phú. Theo kế hoạch, vào dịp 30/4 năm nay, nhánh cầu N3 cũng sẽ thông xe.
Chị Phương Uyên (phường Bình Trưng) so sánh, trước khi có cầu vượt và hầm chui, ngày nào đi làm, chị cũng mất 1 giờ chôn chân ở bùng binh An Phú, sau đó lại chịu cảnh kẹt xe 1 giờ khi đi làm về. Xe máy, xe container cùng chen chúc. Nay thì không còn cảnh kẹt xe, các loại xe đều được phân làn riêng, không còn hỗn loạn, nguy hiểm như trước.
 |
| Nút giao đường cao tốc TPHCM - Long Thành với đường Vành Đai 3 tạo thuận lợi cho việc liên kết giữa TPHCM với các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam - Ảnh: Tứ Quý |
Với hơn 20 triệu lượt khách trong năm 2025, tuyến đường sắt đô thị (metro) số 1 và các công trình kết nối cho thấy đây là loại hình giao thông được đông đảo người dân lựa chọn. Việc mở rộng Quốc lộ 51, làm hầm chui Nguyễn Văn Linh - Nguyễn Hữu Thọ khiến những tuyến đường này thông thoáng hơn, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển của người dân.
Ngày 15/1/2026, Sở Xây dựng TPHCM khởi công 4 dự án lớn gồm metro số 2, cầu Cần Giờ, cầu Phú Mỹ 2 và khu liên hợp thể thao Rạch Chiếc với tổng vốn gần 240.000 tỉ đồng. Trong đó, tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) dài hơn 11km đã hoàn tất khâu di dời hạ tầng, sẽ chính thức thi công trong năm 2026 và dự kiến đưa vào vận hành năm 2030. Cầu Cần Giờ dài hơn 6km dự kiến hoàn thành vào năm 2029, thay thế phà Bình Khánh.
Cầu Cần Giờ và tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ dài hơn 54km (động thổ ngày 19/12/2025, dự kiến hoàn thành năm 2028) không chỉ giải bài toán giao thông mà còn định hình chiến lược hướng biển, biến Cần Giờ thành cực tăng trưởng mới. Trong khi đó, cầu Phú Mỹ 2 với quy mô 8 làn xe nối TPHCM với tỉnh Đồng Nai sẽ giải tỏa áp lực logistics cho cảng Cát Lái và cầu Phú Mỹ hiện hữu.
Đến cuối tháng 4/2026, dự án thi công đường Vành Đai 3 đoạn qua TPHCM (73km) đã hoàn thành 75% khối lượng. Đây là tuyến đường kết nối toàn vùng Đông Nam Bộ, đồng thời đóng vai trò điều tiết xe tải nặng ra khỏi trung tâm TPHCM.
Hạ tầng là chiến lược để đô thị vươn mình
Kiến trúc sư, tiến sĩ Ngô Viết Nam Sơn nhận định, việc chính quyền TPHCM cho khởi công xây cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ vào dịp 30/4 này sẽ là bước ngoặt trên bản đồ logistics khu vực.
Theo ông, Việt Nam nằm trên tuyến hàng hải sôi động bậc nhất thế giới nhưng vẫn đang thiếu một cảng trung chuyển đủ sức cạnh tranh với Singapore hay Malaysia. Nếu đạt chuẩn và đúng tiến độ, cảng Cần Giờ sẽ nâng tầm Việt Nam thành điểm trung chuyển quốc tế, thu hút các hãng tàu lớn ghé qua và góp phần kéo giảm chi phí logistics quốc gia (hiện chiếm 16 - 20% GDP). Ông góp ý, cần sớm kết nối đồng bộ cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ với đường Vành Đai 4, đường sắt và đường cao tốc. Đây là điều kiện tiên quyết để hạ tầng logistics “cất cánh”, giúp luân chuyển container ra cảng thuận lợi và rút ngắn tối đa thời gian lưu thông.
 |
| Xây dựng hầm chui và cầu vượt tại nút giao An Phú là dự án hạ tầng góp phần phát triển kinh tế, giải quyết nạn kẹt xe ở TPHCM - Ảnh: Tứ Quý |
Tiến sĩ Võ Kim Cương - nguyên Phó kiến trúc sư trưởng TPHCM - đánh giá, hơn 50 năm qua, TPHCM đã đạt nhiều thành tựu về xây dựng hạ tầng giao thông. Tuy nhiên, tốc độ phát triển và lưu lượng phương tiện giao thông vượt khả năng đáp ứng của hạ tầng. Theo ông, những bước tiến về hạ tầng vẫn chưa đạt kỳ vọng, như đường Vành Đai 3 vẫn chậm tiến độ, các ngõ vào trung tâm vẫn còn tình trạng đường bị “thắt cổ chai”, giao thông công cộng chưa đủ sức hút để phần đông dân chúng giảm đi xe cá nhân. Dù vậy, những đổi thay sau nửa thế kỷ là rất đáng trân trọng.
Ông cho rằng, trong thời gian tới, hạ tầng đường bộ vẫn là trọng tâm nhưng phải được đặt trong mối liên kết chặt chẽ với đường sắt đô thị. Một mạng lưới liên hoàn, đa phương thức chính là chìa khóa để tháo gỡ ùn tắc và hướng tới phát triển bền vững.
Các chuyên gia quy hoạch đô thị đánh giá, chính quyền TPHCM đang chuyển đổi tư duy, từ chỗ hạ tầng đi sau nhu cầu sang chủ động đầu tư để dẫn dắt phát triển. Điển hình là mô hình quy hoạch đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Khi các tuyến metro hoạt động, khu vực quanh nhà ga sẽ trở thành trung tâm mới, kéo theo sự dịch chuyển dân cư và định hình lại cấu trúc đô thị. Việc liên tiếp triển khai các dự án lớn cho thấy chính quyền thành phố đang tận dụng tốt cơ chế đặc thù để huy động nguồn lực xã hội qua mô hình hợp tác công - tư (PPP).
Trong dài hạn, hạ tầng là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của TPHCM trong khu vực Đông Nam Á, giúp thu hút dòng vốn đầu tư và nhân lực chất lượng cao. Với nền tảng hạ tầng đang dần hoàn thiện, TPHCM có cơ sở vững chắc để bước vào một giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn và bền vững hơn.
 |
| Khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội sẽ được chỉnh trang, quy hoạch thành không gian văn hóa công cộng ven sông - Ảnh: Tứ Quý |
Khởi công hàng loạt dự án trọng điểm Theo kế hoạch, sáng 29/4, UBND TPHCM tổ chức lễ khởi công các công trình quy mô lớn, nhân dịp kỷ niệm 51 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026). Các công trình gồm đường cao tốc nối khu đô thị Hồ Tràm với cảng hàng không quốc tế Long Thành dài hơn 42km, tối thiểu 4 làn xe, tổng vốn khoảng 51.000 tỉ đồng; tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm dài 6km, gồm 6 ga, đi ngầm qua sông Sài Gòn, tổng vốn khoảng 46.295 tỉ đồng; chỉnh trang khu cảng Nhà Rồng - Khánh Hội với giai đoạn đầu khoảng 9ha làm công viên, quảng trường và không gian công cộng, tổng vốn hơn 20.000 tỉ đồng; trung tâm hành chính mới kết hợp công viên hồ trung tâm ở Thủ Thiêm, tổng vốn khoảng 30.800 tỉ đồng; cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ (giai đoạn 1), diện tích khoảng 571ha, tổng vốn khoảng 128.000 tỉ đồng, có thể tiếp nhận tàu 250.000 tấn từ năm 2030. |
Ý kiến: Hình thành hệ sinh thái kinh tế đa tầng TPHCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội bứt phá rõ nét. Trong đó, việc đẩy mạnh các dự án hạ tầng sẽ đóng vai trò then chốt, tạo lực đẩy cho tăng trưởng. Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, đến năm 2030, diện mạo đô thị của TPHCM sẽ có những chuyển biến đáng kể, hiện đại và năng động hơn. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ không chỉ là dự án hạ tầng đơn lẻ mà đang mở ra tầm nhìn rộng hơn về một hệ sinh thái kinh tế mới của TPHCM. Cùng với cảng biển, chuỗi dịch vụ đi kèm sẽ dần hình thành và phát triển, từ kho bãi, vận tải biển, logistics thông minh đến thương mại quốc tế. Đáng chú ý, cảng được quy hoạch gắn kết với không gian đô thị biển Cần Giờ, kết nối với tuyến metro Bến Thành - Cần Giờ và cầu Cần Giờ để từng bước định hình một cực tăng trưởng mới ở phía đông nam thành phố. Trong tầm nhìn 10-20 năm tới, khi 3 trụ cột gồm Thủ Thiêm, metro và cảng Cần Giờ cùng vận hành và bổ trợ lẫn nhau, TPHCM có thể hình thành hệ sinh thái kinh tế đa tầng, đa cực, với những cấu phần phát triển hài hòa. Trước hết là hệ sinh thái logistics - thương mại quốc tế, nơi cảng Cần Giờ đóng vai trò cửa ngõ trung chuyển, kết nối với mạng lưới giao thông liên vùng và quốc tế. Song song đó là hệ sinh thái đô thị - tài chính - dịch vụ cao cấp, với hạt nhân là khu đô thị Thủ Thiêm. Không gian này được kỳ vọng trở thành “bộ não” của toàn bộ hệ sinh thái, nơi hội tụ các dịch vụ tài chính, công nghệ, quản trị và đổi mới sáng tạo, cung cấp nền tảng vận hành cho chuỗi logistics - thương mại quy mô lớn. Tuyến metro số 2 (Thủ Thiêm - Bến Thành - Tham Lương) được xem như “xương sống” kết nối đô thị - kinh tế. Tuyến metro này không chỉ góp phần giảm áp lực giao thông mà còn mở rộng không gian phát triển theo trục đông - tây, thúc đẩy hình thành các đô thị thông minh theo mô hình TOD, qua đó nâng cao hiệu quả lao động và chất lượng sống. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có khả năng tạo ra bước chuyển đáng kể về vị thế logistics của Việt Nam. Với quy mô lớn, khả năng tiếp nhận tàu container siêu trọng tải và sự tham gia của các đối tác chiến lược quốc tế, dự án này có thể đưa Việt Nam trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi trung chuyển toàn cầu thay vì chỉ đóng vai trò cảng vệ tinh như trước đây. Về năng lực, cảng được thiết kế với công suất 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và có thể đạt 16,9 triệu TEU vào năm 2047, đủ sức tiếp nhận các tàu container cỡ lớn tương đương những cảng trung chuyển hàng đầu thế giới. Khi đi vào vận hành đầy đủ, dự án này không chỉ tạo ra hàng ngàn việc làm trực tiếp và gián tiếp mà còn đóng góp nguồn thu đáng kể cho ngân sách. Cảng Cần Giờ sẽ giúp giữ lại giá trị gia tăng trong nước, giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Một điểm nhấn quan trọng khác là hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Sự giao thoa giữa logistics, tài chính và công nghệ sẽ mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp, đặc biệt là trong các lĩnh vực như AI cho vận tải - kho bãi, fintech cho thương mại quốc tế hay công nghệ đô thị thông minh. Tiến sĩ Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM |
Tứ Quý - Nguyễn Văn