Nhật Bản tăng cường phát hiện suy giảm thính lực để phòng ngừa mất trí nhớ

Một buổi kiểm tra thính lực cho người cao tuổi tại tỉnh Akita (Nhật Bản) - Ảnh: Kyodo

Biện pháp này ngày càng được nhiều địa phương tại Nhật Bản triển khai, sau khi các nghiên cứu quốc tế chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa mất thính lực và nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ. Các bài kiểm tra thính giác được đánh giá là dễ thực hiện, chi phí thấp và có thể giúp nhận diện sớm nhóm người có nguy cơ, từ đó giảm gánh nặng y tế và chăm sóc dài hạn trong tương lai.

Tháng 8 năm ngoái, một buổi kiểm tra sức khỏe cộng đồng đã được tổ chức tại trung tâm sinh hoạt ở thành phố Noshiro (tỉnh Akita), thu hút khoảng 30 người dân tham gia. Chương trình bao gồm đo thính lực, đánh giá thể lực cơ bản và kiểm tra chức năng nhận thức bằng máy tính bảng.

Trong số đó có ông Toshisada Otani, 79 tuổi, người tham gia sau khi gia đình nhận thấy ông thường xuyên mở tivi với âm lượng rất lớn. Kết quả kiểm tra cho thấy cả thính lực lẫn chức năng nhận thức của ông đều suy giảm và ông được khuyên nên đến khám chuyên khoa tai - mũi - họng.

''Tôi khá buồn khi biết kết quả. Nhưng nếu không có dịp này, có lẽ tôi chỉ đến bệnh viện khi thính lực đã mất hoàn toàn'' - ông Otani chia sẻ.

Theo Hiệp hội Tai - Mũi - Họng và Phẫu thuật Đầu - Cổ Nhật Bản, suy giảm thính lực do tuổi tác xuất phát từ sự thoái hóa dần của các tế bào lông trong tai, bộ phận đảm nhiệm chức năng tiếp nhận âm thanh. Ước tính khoảng 50% người từ 75 tuổi trở lên gặp tình trạng này ở các mức độ khác nhau.

Mối liên hệ giữa thính lực và sa sút trí tuệ đã được nhấn mạnh trong báo cáo công bố năm 2024 của một hội đồng thuộc tạp chí y khoa uy tín The Lancet. Báo cáo xác định 14 yếu tố nguy cơ gây sa sút trí tuệ, trong đó có hút thuốc, thiếu vận động và đặc biệt là suy giảm thính lực.

Theo The Lancet, nếu kiểm soát được toàn bộ 14 yếu tố này, có thể ngăn ngừa hoặc làm chậm tới 45% ca sa sút trí tuệ. Trong danh sách, suy giảm thính lực được xem là yếu tố nguy cơ lớn nhất.

Từ năm 2025, chính quyền tỉnh Akita đã triển khai chương trình thí điểm kiểm tra thính lực, do Trung tâm Nghiên cứu Cao cấp về Lão khoa và Lão học của Đại học Akita thực hiện. Các địa điểm kiểm tra được bố trí tại trung tâm cộng đồng và tòa thị chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người cao tuổi.

Akita hiện là tỉnh có tỷ lệ già hóa cao nhất Nhật Bản, với 39,5% dân số từ 65 tuổi trở lên (tính đến tháng 10/2024).

Ông Kazunari Miura, Trưởng bộ phận Xã hội Trường thọ của tỉnh, cho biết việc phát hiện sớm có thể giúp giảm áp lực thiếu hụt nhân lực chăm sóc trong tương lai. ''Khi số lượng người chăm sóc ngày càng giảm, việc sàng lọc sớm dấu hiệu sa sút trí tuệ và can thiệp kịp thời có thể góp phần cắt giảm chi phí y tế và chăm sóc dài hạn'' - ông nói.

Trong bối cảnh số ca sa sút trí tuệ được dự báo tiếp tục tăng, các nhà hoạch định chính sách và giới chuyên môn tại Nhật Bản đang dần coi chăm sóc sức khỏe thính giác là một điểm xuất phát thiết thực, dễ triển khai và mang lại hiệu quả dài hạn trong chiến lược phòng ngừa căn bệnh này.

Gia Vũ (theo Kyodo)