Khủng hoảng tuổi trung niên: Đừng nghĩ đó là một cơn khó chịu

08/11/2022 - 19:55

PNO - Nếu trong gia đình có người thân đang rơi vào khủng hoảng tuổi trung niên, hãy gần gũi để cùng họ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Tự nhiên đến một độ tuổi nào đó, có người bỗng dưng nghỉ việc vì cảm thấy mình chẳng còn thiết tha gì; có người bỗng dưng thấy mình cần đầu tư nhiều cho sức khỏe; có người bỗng dưng ghét bỏ mọi thứ, muốn xa lánh hết… Người ta dùng cụm từ “khủng hoảng tuổi trung niên” để nói về các điều “bỗng dưng” đó.

Để hiểu thêm về khủng hoảng tuổi trung niên, chúng ta hãy cùng trò chuyện với bác sĩ Nguyễn Văn Ca - Trưởng khoa Tâm lý - Tâm thần, Bệnh viện Quân y 175.

Ảnh mang tính minh họa - Lifestylememory
Ảnh mang tính minh họa - Lifestylememory

 

Phóng viên: Thưa bác sĩ, khủng hoảng tuổi trung niên có thật không? Chúng ta nhìn thấy những gì liên quan đến khủng hoảng này, bằng cách nào?

Bác sĩ Nguyễn Văn Ca: Khủng hoảng tuổi trung niên chắc chắn là có thật. Đó chính là một sự chuyển đổi ngoại hình, thể chất và sự tự tin, có thể xảy ra ở bất cứ người trung niên nào. Ai cũng có thể tự nhận diện được sự thay đổi thân tâm của mình vào một lúc nào đó.

Sự thay đổi này có thể tạo ra cảm giác chán nản, hối hận và mức độ lo lắng cao hoặc mong muốn có được sự trẻ trung hay thay đổi mạnh mẽ lối sống hiện tại. Cũng có người cảm thấy muốn thay đổi các quyết định và sự kiện trong quá khứ.

Có rất nhiều biểu hiện để có thể nhìn thấy những gì liên quan đến khủng hoảng tuổi trung niên. Trước tiên, đó chính là cảm nhận về tuổi già hay cảm giác thừa thãi sau khi nghỉ hưu gây sa sút tinh thần, khiến chúng ta cảm thấy lo âu, buồn phiền và căng thẳng hơn. Thêm nữa là áp lực về gia đình: gánh nặng gia đình, các căng thẳng tâm lý đến từ việc chăm sóc gia đình, con cái.

Có một số người khó chấp nhận việc thay đổi của cơ thể do hoóc-môn suy giảm, dẫn đến thừa cân, rối loạn chuyển hóa, nhu cầu và đời sống tình dục thay đổi, giảm ham muốn. Có người còn cảm thấy mất mát, cô đơn…

Ảnh mang tính minh họa - Shutterstock
Ảnh mang tính minh họa - Shutterstock

 

* Sự khủng hoảng này có khác biệt nhiều giữa nam và nữ, về triệu chứng hay các biểu hiện, thưa ông?

- Giữa nam và nữ luôn có những sự khác biệt, thế nên khủng hoảng tuổi trung niên cũng rất khác nhau giữa hai giới vì các yếu tố gây căng thẳng của họ khác nhau. 

Với nam giới, khủng hoảng tuổi trung niên đến muộn hơn và kéo dài hơn nữ giới. Các triệu chứng rõ nét nhất ở nam giới là mất ham muốn tình dục, rối loạn cương dương, giảm mức testosterone và cảm thấy buồn bã. Nỗi buồn ở khủng hoảng tuổi trung niên có xu hướng ít dữ dội hơn nhiều so với các rối loạn trầm cảm toàn phát.

Còn với nữ giới, khủng hoảng tuổi trung niên đến sớm hơn nam giới, thường kéo dài từ 3-5 năm. Các biểu hiện thường gặp nhất ở khủng khoảng tuổi trung niên nơi phụ nữ là tăng cân, tiền mãn kinh. Trầm cảm cũng là một mối quan tâm đáng kể. Đa phần phụ nữ khoảng thời gian này thường có xu hướng hay tức giận, cáu kỉnh và dễ rơi nước mắt hơn.

Ảnh mang tính minh họa - Pressfoto
Ảnh mang tính minh họa - Pressfoto

 

* Chúng ta phải làm gì khi bỗng nhiên một ngày nào đó, khủng hoảng tuổi trung niên ập đến? 

- Thực ra, mỗi giai đoạn cuộc đời đều có những sự thay đổi. Chúng ta không thể ngồi chờ nó ập tới rồi mới tìm cách ứng phó mà phải luôn giữ gìn, tăng cường sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần của mình bằng nhiều cách. Cụ thể: uống nhiều nước và tăng cường vận động thể lực (tập thể dục hay chơi các môn thể thao yêu thích), đa dạng thực phẩm trong bữa ăn hằng ngày.

Ngoài ra, hãy luôn lắng nghe và quan sát chính mình để khi nhận thấy có dấu hiệu của khủng hoảng tuổi trung niên, bạn sẽ không cảm thấy sốc. Thời gian này, nên cân nhắc trước các quyết định, tránh sự vội vàng. Hãy luôn giữ quan hệ với gia đình, bạn bè và thường xuyên nói chuyện với họ.

Hãy chấp nhận thực tế. Đặc biệt, tử tế với chính mình, nâng niu mình và luôn tử tế, văn minh với người khác. Tôi có một lưu ý nhỏ cho các bạn rơi vào khủng hoảng tuổi trung niên: hãy tập ngủ đủ giấc. Nên nghỉ trưa từ 15-30 phút, nên đi ngủ trước 23 giờ và ngủ đủ tám tiếng mỗi ngày.

Ảnh mang tính minh họa - Lifestylememory
Ảnh mang tính minh họa - Lifestylememory

 

* Theo bác sĩ, gia đình đóng vai trò như thế nào đối với người đang bị khủng hoảng tuổi trung niên? 

- Ở độ tuổi nào, gia đình cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng. Nếu trong gia đình có người thân đang rơi vào khủng hoảng tuổi trung niên, hãy gần gũi để cùng họ vượt qua giai đoạn khó khăn này.

Hãy lắng nghe để người thân của bạn nói về nỗi đau khổ. Nên lắng nghe mà không phán xét cũng như không đưa ra lời khuyên hay đổ lỗi cho bất kỳ điều gì.

Bày tỏ mối quan tâm nhưng tránh nói những điều khẳng định như họ đang gặp phải một cuộc khủng hoảng tuổi trung niên. Thay vào đó, hãy nhẹ nhàng hỏi thăm tình trạng của họ, khơi gợi để họ tâm sự cùng bạn.

Hãy nói về tầm quan trọng của việc được giúp đỡ bằng cách khuyến khích người đó gặp gỡ bác sĩ/chuyên gia tâm lý hoặc thường xuyên chia sẻ, cởi mở với những người mà họ tin tưởng.

Khuyến khích họ khám phá niềm vui, sở thích riêng để lấp đầy nỗi đau, ví dụ như tập yoga, đi bộ, đánh đàn…

Ảnh mang tính minh họa - Pressfoto
Ảnh mang tính minh họa - Pressfoto

 

* Khủng hoảng tuổi trung niên và khủng hoảng tuổi già giống và khác nhau thế nào?

- Người cao tuổi là người ở giai đoạn già hóa gắn liền với tình trạng suy giảm các chức năng của cơ thể, phải thích ứng với việc phân bổ các chức trách. Họ phải đối mặt với những ngày tháng sau nghỉ hưu, phải tự nguyện hay bắt buộc giảm số giờ lao động dẫn tới giảm thu nhập. Bạn bè và một số đồng nghiệp của họ qua đời.

Ở những người trên 60 tuổi, sức khỏe giảm sút, tính độc lập và tính sáng tạo không như trước đây. Tất cả đều sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hành vi của người cao tuổi. 

Tuy nhiên, tuổi già là sự khởi đầu một thời kỳ vàng son trong cuộc đời con người, sau những trải nghiệm phong phú của cuộc sống.

* Cảm ơn bác sĩ đã chia sẻ. 

Tạ Khánh Tâm (thực hiện)

 

Làm gì nếu bạn rơi vào tình trạng khủng hoảng tuổi trung niên?

- Thừa nhận cảm xúc của chính mình: Quan tâm và chấp nhận những sự thay đổi cảm xúc, giấc ngủ, nỗi lo âu… đang xảy ra với mình. Nhìn nhận đây là sự thay đổi bình thường theo quy luật tự nhiên. 

- Chia sẻ với người khác: Đừng cố kìm nén cảm xúc. Thay vào đó, hãy tâm sự với một người có thể tin tưởng, chẳng hạn như bạn thân, vợ/chồng, bác sĩ tâm lý hoặc một vị cố vấn.

- Nhìn nhận lại cuộc sống: Đánh giá khách quan những gì mình đang có, ngừng so sánh bản thân với người khác. Điều này sẽ giúp bạn bình tĩnh, lạc quan hơn.

- Chuyển hướng tích cực: Hãy tìm một công việc mang đến cho bạn niềm vui và hy vọng.

- Đặt ra những mục tiêu mới: Đó nên là những mục tiêu nhẹ nhàng, vừa với sức mình như: học thêm một ngoại ngữ, đi du lịch… hoặc thực hiện những hoạt động mà trước đây muốn nhưng chưa làm được…

- Chọn một bác sĩ, chuyên gia tư vấn tâm lý để giải quyết những khó khăn của chính mình.

Bác sĩ Nguyễn Văn Ca  
- Trưởng khoa Tâm lý - Tâm thần, Bệnh viện Quân y 175

Bác sĩ Nguyễn Văn Ca
Bác sĩ Nguyễn Văn Ca

 

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI
  • Tuổi già ra sao là do mình chọn

    Tuổi già ra sao là do mình chọn

    01-03-2024 19:02

    Ngày còn ở Việt Nam, chị cứ băn khoăn suốt về tuổi già của mình. Không chồng, không con, rồi hưu trí, mình sẽ ở với ai?

  • Lời hồi đáp từ cỏ cây

    Lời hồi đáp từ cỏ cây

    01-03-2024 15:35

    Nhìn khung cảnh bình yên ấy, tôi lại ước sau này về già mình cũng được thảnh thơi, vui với cỏ cây hoa lá, sống chậm lại như ba.

  • Ba không cấm con sống… ảo

    Ba không cấm con sống… ảo

    01-03-2024 06:13

    Anh cho rằng con còn trẻ, thiếu thực tế, mà mấy chuyện sống ảo đó không quan trọng nên không cần tranh luận; chứ những chuyện cần thiết sẽ khác.

  • Mẹ chồng 8X khiến dân mạng xôn xao "ai là mẹ chồng, ai là con dâu"

    Mẹ chồng 8X khiến dân mạng xôn xao "ai là mẹ chồng, ai là con dâu"

    29-02-2024 18:41

    Chị Hằng Ni từng muốn rèn giũa con dâu thành phiên bản như mình.

  • Người thân bên bờ sinh tử, quyết định thế nào?

    Người thân bên bờ sinh tử, quyết định thế nào?

    29-02-2024 09:42

    Trước việc phải lựa chọn điều trị tiếp cho người thân hay buông xuôi, chúng ta đối diện nhiều nỗi đau chồng chéo...

  • Liều thuốc quý

    Liều thuốc quý

    29-02-2024 06:21

    Chị biết ơn mọi thứ xảy ra với mình, sức khỏe yếu là lời nhắc để chị quan sát cơ thể, trân trọng và yêu thương bản thân nhiều hơn.

  • Chỉ đường cho hươu...: Bỏ nhà đi bụi

    Chỉ đường cho hươu...: Bỏ nhà đi bụi

    28-02-2024 19:33

    Người Do Thái có câu: “Luôn luôn nhìn vào mặt tươi sáng của sự vật. Nếu không thấy, hãy đánh bóng cho đến khi nó tỏa sáng”.

  • Cơ hội dạy con quản lý tài chính

    Cơ hội dạy con quản lý tài chính

    28-02-2024 12:27

    Dạy con quản lý tiền không chỉ đơn giản là dạy con kỹ năng sống, mà còn là quá trình truyền tải cách thức sống cho con.

  • Biến nơi đang sống thành nơi đáng sống

    Biến nơi đang sống thành nơi đáng sống

    28-02-2024 05:58

    Bà Vũ Thị Dung - hàng xóm của tôi - yêu hoa đến lạ. Hoa nào bà thấy đẹp, thấy thích là bà trồng từ trong vườn ra đến đầu ngõ.

  • Quay về các giá trị cốt lõi

    Quay về các giá trị cốt lõi

    27-02-2024 12:25

    Chấp nhận sự duy nhất của mỗi trẻ và cho phép trẻ phát triển tùy theo những khả năng riêng của mình và thời gian riêng của mình.

  • Quầy thuốc của ba

    Quầy thuốc của ba

    27-02-2024 10:42

    Quầy thuốc của ba trạc tuổi tôi, năm nay đã hơn 30 tuổi rồi. Đó là nơi tôi quanh quẩn để học, để chơi và để lớn.

  • Những bước chạy "đánh thức"

    Những bước chạy "đánh thức"

    27-02-2024 05:32

    Không dừng lại là môn thể thao, chạy bộ cộng đồng đang là một phong cách sống thu hút rất nhiều người tham gia.

  • Má lại chờ tết… sang năm

    Má lại chờ tết… sang năm

    26-02-2024 20:01

    Rồi thì mình má thui thủi làm bạn với chiếc ti vi, rồi thì má phải đợi thêm gần 360 ngày nữa mới lại được bận rộn với cháu con...

  • "Tôi mù chữ nhưng con tôi là học sinh giỏi cấp tỉnh"

    "Tôi mù chữ nhưng con tôi là học sinh giỏi cấp tỉnh" 

    26-02-2024 14:32

    Ông Tam bị tật nguyền từ nhỏ, phải “bước đi” bằng 2 tay. Nghèo khó và bệnh tật bủa vây gia đình ông, nhưng các thành viên vẫn nỗ lực hết sức.

  • Chạy cho mình, đừng chạy theo người khác!

    Chạy cho mình, đừng chạy theo người khác!

    26-02-2024 12:34

    Chạy để khỏe, để thay đổi bản thân, để thử thách chính mình, để gắn kết gia đình, để cùng nhau đi du lịch, để… tìm người yêu…

  • Cả nhà cùng chạy

    Cả nhà cùng chạy

    26-02-2024 06:32

    "Chạy bộ giúp gắn kết gia đình; khi tham gia giải chạy bộ ở các tỉnh thành khác, cả nhà cùng chạy và kết hợp du lịch”, chị Mai Hương nói.

  • Có nên giữ chặt túi tiền?

    Có nên giữ chặt túi tiền?

    25-02-2024 19:11

    Tiêu tiền không chỉ thể hiện tính cách con người, một khuynh hướng tiêu dùng, mà rộng hơn còn là thúc đẩy kinh tế phát triển.

  • Bước chân cùng nhau

    Bước chân cùng nhau

    25-02-2024 15:02

    Chúng tôi vẫn yêu nhau như ngày xưa, thậm chí hơn xưa, vì bây giờ chúng tôi hiểu nhau nhiều hơn sau mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi nhịp chân chạy cùng nhau.