Đời sống mới của sách âm nhạc

Nối dài đời sống của ca khúc

Nhạc sĩ Võ Thiện Thanh vừa ra mắt cuốn Một hôm tôi bỗng nhớ ra. Thay vì một tập sách nhạc thông thường, ấn phẩm tập trung nhiều hơn vào việc khái quát thế giới sáng tạo của anh qua những trang viết chân thành. Từ đó, người đọc hiểu thêm về phong cách nghệ thuật, chuyện nghề, chuyện đời cũng như quan điểm sáng tạo trong thời đại mới. Cuốn sách còn giới thiệu nhiều chân dung và những chi tiết lần đầu bật mí về các tên tuổi anh từng cộng tác: các giọng ca Nguyên Thảo, Hà Anh Tuấn, Khánh Linh, Hoàng Quyên, nhóm MTV… hoặc thế hệ đi trước, gồm các nhạc sĩ Quốc Dũng, Thế Hiển, Trần Tiến…

Nhạc sĩ Trần Tiến và cuốn sách nhạc được thiết kế như một quyển sách nghệ thuật của ông - Nguồn ảnh: Đông A

Cuốn sách cũng dành dung lượng lớn cho những suy ngẫm về hiện thực đời sống âm nhạc trong sự thay đổi của xã hội, như sự xâm chiếm của AI, xu hướng xóa nhòa biên giới giữa các thể loại nhạc…; từ đó khẳng định sự sáng tạo của con người rất thiêng liêng, không máy móc nào có thể sao chép đầy đủ cảm xúc. Tuy nhiên, anh cũng cảnh báo nếu không đổi mới, thử thách bản thân, việc bị công nghệ vượt mặt là khó tránh khỏi.

Võ Thiện Thanh mang đến những bài viết mang tính truyền cảm hứng với nụ cười trẻ thơ, phép màu của âm nhạc và niềm tin vào những điều tích cực. Qua đó, sách và âm nhạc không đơn thuần là các tập nhạc mà còn ghi lại suy tư của người sáng tạo.

Nhạc sĩ Quốc Bảo cũng có nhiều cuốn tản văn, sách nhiếp ảnh, phác họa chân dung… Thành Luke (Nguyễn Viết Thành) của nhóm Cá Hồi Hoang có tiểu thuyết For The Beginning, L (tạm dịch: Bắt đầu) liên kết nội dung của nhiều ca khúc, tạo được hiệu ứng...

Mỗi ấn phẩm là một lát cắt nghệ thuật

Không chỉ dừng ở việc ghi lại cảm xúc, sách âm nhạc còn chuyển mình trong thiết kế nhằm tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng. Một trong số đó là Tựa như gió phiêu du của nhạc sĩ Đức Trí và Ca khúc giai đoạn 1997-2022 của nhạc sĩ Đỗ Bảo. Ở tập sách của nhạc sĩ Đỗ Bảo, bên cạnh nhạc phổ chính thức, cuốn sách còn có các câu dạo nhạc để người chơi đàn có thể đệm, hát. Với một số ca khúc nổi tiếng, Đỗ Bảo còn viết thêm phần đệm piano giản lược để người chơi nghiệp dư có cơ hội thử sức.

Những cuốn sách nhạc trở lại dưới nhiều hình thức, mở rộng phổ độc giả - Ảnh tư liệu

Ngoài ra, các tập sách dần mang dáng dấp hồi ký hoặc tản văn, hé lộ những câu chuyện hậu trường. Đây là điểm thu hút bởi các nhạc sĩ vốn kiệm lời, nên những chia sẻ này mang tính riêng tư và hiếm gặp.

Chẳng hạn, Tựa như gió phiêu du tiết lộ ca khúc Ta chẳng còn ai nổi tiếng của Đức Trí ban đầu có tên Em ơi, còn ai?, ra đời từ một mối tình tan vỡ. Cuốn sách cũng được thiết kế lạ mắt; thay vì dùng các phần mềm máy tính, Đức Trí đã viết tay toàn bộ nhạc phổ.

Ra mắt đầu năm 2026, Trần Tiến - Người hát thơ mình có thể coi là cuốn hồi ký ghi lại cuộc đời vị nhạc sĩ. Trong sách, ông chia sẻ về tuổi thơ gian khó ở Hà Nội, giai đoạn tham gia chiến tranh, đến khi hòa bình lập lại với những ca khúc của nhóm Đen - Trắng, cũng như các chuyến du ca và việc mở trường thiện nguyện…

Được chấp bút từ nguồn tư liệu phong phú của bạn bè, đồng nghiệp, cùng đông đảo nhà văn, nhà báo và nhà phê bình, Trần Tiến - Người hát thơ mình trở thành ấn phẩm toàn diện về cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Trần Tiến.
Đặc biệt, ấn phẩm được thiết kế như một art-book (sách nghệ thuật). Đảm nhận khâu này là Duy Đào - nhà thiết kế từng được đề cử Grammy 2024 hạng mục “Thiết kế sản phẩm vật lý xuất sắc” cho album Gieo của ban nhạc Ngọt. Ê kíp thực hiện còn tập hợp hình ảnh những vật phẩm, nhạc cụ… gắn liền với nhạc sĩ Trần Tiến cùng những tư liệu báo chí quý giá.

Vượt xa một cuốn sách nhạc đơn thuần, các tác phẩm trên đã và đang góp phần định hình lại cách công chúng tiếp cận đời sống sáng tạo, nơi mỗi tác phẩm không chỉ là giai điệu, lời ca mà còn là di sản cá nhân được kể lại bằng nhiều hình thức.

Ngô Minh