Sân khấu TPHCM vẫn thiếu rạp và... kịch bản hay

Buổi sinh hoạt chuyên đề “Những vấn đề sáng tác và biểu diễn nghệ thuật sân khấu cần quan tâm hiện nay” do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM tổ chức đã tạo điều kiện để người làm sân khấu lên tiếng, đóng góp ý kiến cho sự phát triển ở chặng đường mới.

Chi phí tăng, nghệ sĩ vất vả

Giữa tháng 11/2022, nhà hát Thanh Niên chính thức ra mắt khán giả với điểm diễn là hội trường nhà văn hóa Thanh niên TPHCM (phường Sài Gòn). Sau 3 năm, nơi đây trở thành sân khấu ăn khách hàng đầu làng kịch TPHCM. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, khi nhà văn hóa Thanh niên TPHCM phải đóng cửa để xây mới, nhà hát Thanh Niên phải “chuyển nhà”.

Sau 3 năm lắp bộ ghế mới để ra mắt nhà hát Thanh Niên, ông Huỳnh Anh Tuấn đã phải dời sang điểm diễn mới - ẢNH: NGỌC TUYẾT

“Việc thay đổi này có nghĩa chúng tôi sẽ chuyển từ một điểm diễn với giá 22 triệu đồng/đêm (nhà văn hóa Thanh niên TPHCM) sang một mặt bằng có giá 26 triệu đồng/đêm (nhà thiếu nhi TPHCM). Riêng vở Đảo hoa hậu thì dời sang nhà hát Bến Thành với giá 55 triệu đồng/đêm.

Chi phí gần như tăng gấp đôi, chưa kể phần đầu tư thêm về ánh sáng, âm thanh cho điểm diễn mới và nghệ sĩ phải tập dợt lại để quen sân khấu” - ông bầu Huỳnh Anh Tuấn của nhà hát Thanh Niên và nhà hát kịch IDECAF cho biết.

Cũng từng trải qua không ít lần “dời nhà”, đạo diễn Quốc Thảo cho hay mỗi lần chuyển điểm diễn vô cùng vất vả, gần như gầy dựng lại từ đầu. Thế nhưng, người làm sân khấu TPHCM nhiều năm qua vẫn sống trong tình trạng bấp bênh bởi điểm diễn đều phải thuê mướn.

Cũng theo đạo diễn Quốc Thảo, thoạt nhìn, TPHCM có đời sống sôi động nhưng khán giả đến xem diễn viên là chủ yếu chứ chưa có được không khí của thánh đường sân khấu khi cơ sở vật chất các sân khấu vẫn tạm bợ, thiếu chuẩn.

Anh đề xuất Nhà nước có chính sách giao đất xây rạp hoặc hợp đồng giao sân khấu cho nhà sản xuất trong thời gian lâu dài (10-20 năm) để họ mạnh dạn đầu tư, phát triển thương hiệu và đóng thuế cho Nhà nước.
“Người làm sân khấu có được vay vốn ưu đãi như doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, có được ưu đãi thuê mướn mặt bằng, ưu đãi về thuế khi làm sản phẩm văn hóa?...” là những trăn trở của ông Huỳnh Anh Tuấn. Theo ông, việc cần làm ngay là tạo cơ chế hỗ trợ tài chính cho hoạt động sân khấu

Khán giả chờ vở hay

Sau đại dịch COVID-19, 2 năm gần đây ghi nhận sự khởi sắc của hoạt động sân khấu. Mùa diễn tết vừa qua ghi nhận khoảng 50 vở diễn cũ mới chen nhau nhưng để kể tên một tác phẩm thực sự nổi trội thì không dễ.

Bà Đinh Thị Thanh Thủy - Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM - nhận định, sân khấu hiện ít có kịch bản mới mang tầm giá trị cao. Có không ít tác phẩm mới nhưng đa số phản ánh một góc nhỏ cuộc sống, thiếu tác phẩm mang hơi thở thời đại. Nhiều kịch bản đơn giản, thiếu sâu sắc, chưa hướng đến giá trị nhân văn, giáo dục tư tưởng.

Nhiều năm qua, sân khấu cải lương hầu như không có kịch bản mới được dàn dựng qua bàn tay biên kịch. Sân khấu hát bội chủ yếu trình diễn tác phẩm chuyển thể từ kịch nói, cải lương và các loại hình khác. Sàn kịch có phần khá hơn nhưng lâu nay vẫn chưa xuất hiện cây bút trẻ nào nổi bật.

Đến từ sân khấu Thế Giới Trẻ, nghệ sĩ trẻ Minh Dự cho rằng sân khấu kịch nói miền Nam đang thiếu trầm trọng kịch bản hay. Có những kịch bản đoạt giải ở các cuộc thi, tốt nghiệp được điểm cao, công diễn được đánh giá cao nhưng kén khán giả vì thiếu tiếng cười. Trong khi đó, rất nhiều kịch bản cười từ đầu tới cuối nhưng coi xong lại không nhớ gì.

Rõ ràng, lực lượng sáng tác kịch bản chuyên nghiệp và chất lượng đang thiếu hụt nghiêm trọng. Thiếu kịch bản hay, các sân khấu thường tự phát triển kịch bản dựa trên ý tưởng và kinh nghiệm của diễn viên. Điều này khiến đội ngũ biên kịch càng thiếu cơ hội thực hành và phát triển tay nghề, tạo nên vòng luẩn quẩn trong khủng hoảng lực lượng sáng tác kịch bản.

Việc giải quyết bài toán này là câu chuyện của cả hệ thống, từ đào tạo nhân lực biên kịch đến cơ hội đưa tác phẩm tới công chúng, chế độ đãi ngộ tương xứng.

Chia sẻ nỗi niềm cùng người làm sân khấu TPHCM, bà Đinh Thị Thanh Thủy cho rằng Nghị quyết 80 về văn hóa có thể mở ra những cơ hội để biến ước mơ dần trở thành hiện thực.

Ninh Lộc