Đối diện với nguy cơ thất nghiệp tuổi trung niên

Dịp tết vừa rồi, bạn tôi không về quê sum họp với gia đình. Một phần vì tiết kiệm tiền vé máy bay đắt đỏ, phần khác, quan trọng hơn là bạn không muốn nhìn thấy ba mẹ lo lắng hay phải đối diện với những ánh nhìn thương cảm của họ hàng, bạn bè ở quê. Bởi vì, bạn vừa mất việc khi đơn vị cắt giảm nhân sự.

Công việc trước đây dù thu nhập không quá cao nhưng đủ để bạn trang trải cuộc sống, phụng dưỡng cha mẹ, dành dụm mua được căn hộ chung cư trong thành phố. Bạn vẫn còn đang trong giai đoạn trả nợ ngân hàng thì đùng một cái, thu nhập hàng tháng bằng 0. Bạn lao đao, tinh thần xuống dốc, đó là cú sốc lớn đối với bạn khi mà mọi thứ ở tuổi ngoài 40 cứ ngỡ yên ổn, vững vàng.

Phải làm thế nào khi mất việc ở tuổi trung niên? (Ảnh minh họa)

Kinh tế biến động, cuộc sống ngày càng khó khăn và nguy cơ mất việc ở tuổi trung niên có thể đột ngột đến với bất kỳ ai. Đã có rất nhiều người, đàn ông lẫn phụ nữ đang có công việc ổn định, thu nhập cao, có vị trí xã hội nhưng rồi cơn lốc của tinh giản nhân sự thổi qua đã làm thay đổi mọi thứ.

Tuổi trung niên mất việc không chỉ phải đối diện với cảm giác mất đi nguồn thu nhập hàng tháng mà còn phải vượt qua khủng hoảng về tinh thần, thậm chí cả những thử thách, sóng gió từ trong gia đình. Khi gánh nặng mưu sinh dồn lên vai một người, dù là chồng hay vợ thì nỗi lo sinh kế vẫn hiện diện trong từng bữa cơm, từng giấc ngủ của người còn lại.

Chị tôi làm nghề giáo, học vị thạc sĩ và đã gắn bó với công việc giảng dạy suốt gần 20 năm. Nhưng rồi vì nhiều lý do, chị rời khỏi ngôi trường thân thuộc và công việc ngỡ là sẽ gắn bó cả đời, trở thành người thất nghiệp ở tuổi U50. Người ngoài nhìn thấy một người mẹ 2 con ngày ngày cơm nước, chu toàn chăm sóc cha mẹ chồng, nuôi dạy con cái. Nhưng trong lòng chị là từng ngày đi qua nặng nề với nỗi lo cơm áo.

Dù chồng vẫn cáng đáng kinh tế gia đình nhưng những bữa cơm nhà ngày càng vắng đi tiếng cười. Sự tự tin của một người phụ nữ có công việc ổn định, được bao học trò, phụ huynh thương mến trước đây cũng không còn nữa. Tóc chị bạc đi rất nhiều chỉ sau một thời gian ngắn, cuối cùng, từ một cô giáo dạy Văn sống rất lãng mạn, chưa từng biết đến việc bán buôn, chị đã vực dậy bằng con đường khởi nghiệp với sản phẩm thiên nhiên, bất chấp nắng mưa, bất chấp sĩ diện ngày ngày chạy đôn đáo khắp nơi để chào hàng.

Nhiều năm đã trôi qua, cuộc sống của chị giờ ổn định, phát triển và kiếm được nhiều tiền hơn cả công việc trước kia nhưng mỗi lần nhớ lại khoảng thời gian khủng hoảng khi thất nghiệp, chị vẫn cúi đầu rơi nước mắt. Tôi cũng đã nhìn thấy đôi mắt đỏ hoe của bạn tôi - một người đàn ông - khi bất lực trước hiện tại của chính mình.

Bạn là con trai duy nhất của gia đình, luôn xem bản thân là trụ cột và tự hào với những gì đã tạo dựng, đã làm trong suốt bao nhiêu năm tuổi trẻ. Cũng có học vị Thạc sĩ nhưng cuối cùng ở tuổi trung niên, lại trở thành người thất nghiệp, có lúc bạn đã nghĩ đến việc chạy xe công nghệ để kiếm cơm.

'Bắt đầu lại' hay 'khởi nghiệp ở tuổi trung niên' chưa bao giờ là điều dễ dàng, nhưng mong rằng ai rồi cũng sẽ có con đường để đi...

Mất việc ở tuổi trung niên có lẽ là cơn địa chấn với bất kỳ ai. Đó còn là khủng hoảng kép nếu như họ không có được điểm tựa, sự chia sẻ và bao dung, gánh vác từ phía người bạn đời. Có những người chồng vừa thất nghiệp đã bị vợ xem thường, và ngược lại, khi vợ không còn kiếm ra tiền lại có thể dễ dàng trở thành kẻ ăn bám trong mắt chồng và gia đình chồng. Những nỗi niềm chồng chất dễ khiến con người ta rơi vào bế tắc, tuyệt vọng, thậm chí là trầm cảm.

Những câu hỏi tự vấn bao người trung niên mất việc, rằng "mình là ai khi rời khỏi công việc?", "sự tồn tại của mình có ý nghĩa gì khi vai trò xã hội mất đi?", "phải làm sao khi bản thân trở thành gánh nặng trong gia đình?"... Tệ hơn nữa là cảm giác thất bại với chính mình, khi thất nghiệp ở độ tuổi không còn trẻ nữa.

Tuổi trung niên vốn phải trải qua những khủng hoảng tâm lý của tuổi tác, phải gánh trên vai nhiều trách nhiệm trong cuộc sống riêng. Mất việc ở tuổi này như thêm một hòn đá tảng đè lên gánh nặng mưu sinh. "Không có tiền ở tuổi này là một bi kịch" - tôi nhớ lời người bạn đã nói. Tôi cũng nhớ một người chị đã từng nói với tôi, rằng cuộc hôn nhân của chị từ lúc nào đã nguội lạnh và trái tim chị cũng đã chết dần chết mòn trong ngôi nhà mà chị bị người bạn đời coi thường, kể từ ngày chị mất việc chỉ ở nhà chăm con.

Nếu chẳng may mất việc, hãy tin có một ngã rẽ khác đang đợi mình...

Trước những biến động khôn lường của đời sống, nguy cơ mất việc có thể sẽ xảy đến với bất kỳ ai, vào bất cứ lúc nào. Vậy nên bài toán tích lũy tài chính chưa bao giờ là thừa dù người đang trong độ tuổi nào. Luôn cần một khoản tiền dự phòng cho bản thân và gia đình. Luôn cần một tâm thế vững vàng, bình tĩnh để ít ra bản thân có thể trở thành điểm tựa cho chính mình trước những biến cố.

Dẫu rằng sẽ luôn có rất nhiều thử thách khi phải mất việc ở tuổi trung niên. Nhưng hy vọng đó không phải là con đường cùng mà đôi khi lại là những ngã rẽ để mỗi người bước qua một cánh cửa khác, một đoạn đời khác. Nếu để mình rơi xuống hố sâu tuyệt vọng hay tự đánh giá thấp bản thân có thể khiến tâm tư thêm hỗn loạn, rối bời và sẽ mất nhiều thời gian hơn để có thể vực dậy chính mình.

Đối diện với nguy cơ trước mắt, càng cần phải nhìn lại, đánh giá đúng năng lực của bản thân để nếu chẳng may mất việc, mình biết còn có những con đường khác để đi...

Lục Giang