Đánh thức khu vườn văn học tuổi thơ

Thế giới tuổi thơ thêm sắc màu

Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất (giai đoạn 2023-2025) đã công bố kết quả và trao giải thưởng từ tháng 6/2025. Tuy nhiên, thời điểm đó, hầu hết tác phẩm đoạt giải đều còn ở dạng bản thảo, ngoài Cuốn cổ thư của một mẫu thần (Nguyễn Hoàng Diệu Thủy) được in sách trước. Mới đây, những “ẩn số văn chương” đã cùng lộ diện: Nên làm gì khi trời nổi gió (Giai Du, giải Nhất), Người đàn ông có chiếc xe tải màu hồng (Giáp Thị Thùy Dương, giải Nhì), Chuyện ở làng Mênh Mông (tác giả Nguyễn Thị Như Hiền, giải Nhì)…

Các tác phẩm được trao giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất vừa ra mắt - Nguồn ảnh: Nhà xuất bản Kim Đồng

Thế giới tuổi thơ muôn màu trong các tác phẩm đã cùng góp thêm những gam màu đặc sắc lên bức tranh văn học thiếu nhi. Nên làm gì khi trời nổi gió kể về hành trình trưởng thành của cậu bé Phong, bước vào thế giới rộng lớn để biết thấu hiểu và yêu thương, nhận diện sâu sắc về hạnh phúc. Người đàn ông có chiếc xe tải màu hồng là trải nghiệm của Ngọc - cậu học trò thi trượt, đắm chìm vào trò chơi điện tử nên được cha mẹ gửi về quê sống cùng người bác họ.

Cuộc sống với người đàn ông có chiếc xe tải màu hồng khiến thế giới quan của cậu hoàn toàn thay đổi. Còn Chuyện ở làng Mênh Mông cho người đọc trở về không gian làng quê đẹp như ký ức tuổi thơ với những dòng sông, cánh đồng, con người thuần hậu…

Cây bút trẻ Phát Dương mang văn hóa miền sông nước vào câu chuyện nhuốm màu phép thuật Bà phù thủy đi mua ve chai (giải Tư). Tác giả Phạm Thu Hà đưa vào sách một vùng núi hiền lành với chái nhà nhỏ trên đỉnh đồi, trời sao lấp lánh và những con đường rợp sắc hoa đồng cỏ nội (Rừng cây tùng, giải Ba).

Loạt tác phẩm đoạt giải Khuyến khích đã mang đến cho bạn đọc nhỏ tuổi những câu chuyện khác biệt và đầy ý nghĩa: Xa ngoài kia là cánh đồng (Cao Nguyệt Nguyên), Làng ta có một anh hùng (Nguyễn Quang Lập), Thế giới đảo ngược (Nguyễn Quỳnh Mai), Ngày nay có một ông trời (Lạc An)… Riêng Con sư tử trong lâu đài quỷ dữ của tác giả Quyên Gavoye có bối cảnh miền Đông nước Pháp, với nhân vật chính là một cậu bé lai Pháp - Việt.

Dòng chảy mới cho văn học thiếu nhi

Những giải thưởng, cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi luôn tạo được dấu ấn sâu đậm với hàng loạt tác phẩm chất lượng. Dù được trao giải chính thức hay không, nhiều tác phẩm tham dự giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất đã có đời sống riêng, thậm chí được vinh danh ở các giải thưởng khác.

Truyện dài Đại náo nhà ông ngoại của nhà văn Nguyễn Xuân Thủy đoạt giải Sách hay năm 2024 và giải B giải thưởng Sách quốc gia năm 2025. Cuốn cổ thư của một mẫu thần được trao giải thưởng Văn học thiếu nhi Dế Mèn năm 2025. Bên cạnh đó, các nhà văn còn tích cực tham gia hoạt động giao lưu văn chương nhằm lan tỏa tác phẩm của mình: nhà văn Lê Đức Dương với Cuộc phiêu lưu của Còng Gió Vân Xanh, nhà văn Niê Thanh Mai với Cánh diều hình nốt nhạc, nhà văn Phong Điệp với Nhảy lên và hét…

Trong hàng trăm bản thảo dự giải có sự tham gia của nhiều nhà văn đã thành danh: Sương Nguyệt Minh, Y Ban, Nguyễn Quang Lập, Huỳnh Trọng Khang, Hồ Huy Sơn… Ban tổ chức cho biết, có hơn 40 bản thảo dự giải được chọn in sách và tổ chức các sự kiện giao lưu, ra mắt sách. Giải thưởng lần này không chỉ mang đến cho văn đàn nhiều tác phẩm văn học thiếu nhi hấp dẫn mà còn góp phần khơi dậy cảm hứng sáng tác cho những người cầm bút.

“Cuộc vận động sáng tác giai đoạn 2023-2025 và giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất đã tiếp nối truyền thống của Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng: không ngừng nỗ lực tìm kiếm các tác phẩm, tác giả mới để giới thiệu đến độc giả Việt Nam, tạo đà cho những bước phát triển tiếp theo trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa và quảng bá văn hóa, văn học ra thế giới” - bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc, Tổng biên tập NXB Kim Đồng - chia sẻ.

Sau thành công của giải thưởng lần này, đơn vị đã khởi động mùa giải lần 2. Ông Bùi Tuấn Nghĩa - Giám đốc NXB Kim Đồng - bày tỏ: “Trong bối cảnh chuyển đổi mạnh mẽ của ngành xuất bản và công nghiệp văn hóa, chúng tôi tin rằng đầu tư cho văn học dành cho thanh thiếu nhi là đầu tư cho tương lai đất nước. NXB Kim Đồng luôn đồng hành với những nỗ lực sáng tạo của các nhà văn, nhà thơ, tác giả thông qua các cuộc vận động sáng tác. Nhiều tác giả trẻ, tác giả mới được phát hiện qua các cuộc thi, từng bước định hình được tên tuổi trong đời sống văn học. Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất là sự tiếp nối dòng chảy và sứ mệnh này”.

Lực lượng sáng tác cho thiếu nhi hiện nay không chỉ gồm những cây bút chuyên viết cho tuổi thơ mà còn có sự góp mặt của nhiều nhà văn tên tuổi, đông đảo người viết trẻ và cả các tác giả nhí. Giải thưởng vừa góp phần tôn vinh các giá trị văn học vừa trở thành điểm tựa nuôi dưỡng những kỳ vọng lạc quan về các mùa sách mới, đồng thời mở ra triển vọng hình thành một thế hệ tác giả viết cho thiếu nhi giàu tiềm năng và sức sáng tạo trong thời đại mới.

Song Giang