Chiến sự Trung Đông thử thách ngành hàng không, du lịch

Hành khách kiểm tra tình trạng chuyến bay đến và đi tại sân bay Krakow, Ba Lan, ngày 5/3 - Nguồn ảnh: Getty Images/Bloomberg

Những ngã rẽ bất ngờ

7 giờ sau khi cất cánh từ thành phố Philadelphia (Mỹ) đi Doha (Qatar) vào cuối tháng Hai, anh Aaqil Mujiburrahman cùng vợ và con gái nhỏ bất ngờ nghe phi công thông báo về một cuộc xung đột vừa nổ ra. Chiếc máy bay của American Airlines buộc phải quay đầu trên bầu trời Tây Ban Nha, biến hành trình đến Dubai thành một chuyến bay dài 16 tiếng trở về điểm xuất phát.

Cách đó rất xa, cô Rebecca Powell - 47 tuổi, một người nước ngoài sinh sống tại Úc - không thể trở về Ireland dự đám tang người chú vào ngày 28/2. Mọi chuyến bay qua Trung Đông đều bị hủy khiến cô chỉ có thể lặng lẽ theo dõi tang lễ qua màn hình.

Trong khi đó, ông John McGuigan - 57 tuổi, một công nhân nhà máy ở Manchester (Anh) - bị mắc kẹt tại nhà con gái ở bang Victoria (Úc). Công việc không thể làm từ xa khiến ông đối mặt với nguy cơ hết ngày phép cùng mức giá vé thay thế lên tới 11.000 USD khi quá cảnh tại Los Angeles (Mỹ).

Cú sốc giá vé và bài toán sống còn của ngành hàng không

Việc nhiều nước phải đóng cửa không phận đang tạo ra cú sốc tồi tệ nhất cho ngành hàng không toàn cầu kể từ đại dịch COVID-19. Dữ liệu từ công ty tư vấn an toàn bay Cirium (Anh) cho thấy hơn 46.000 chuyến bay đã bị hủy. Việc định nối lại các chuyến bay tránh xa khu vực xung đột, kết hợp với giá nhiên liệu máy bay tăng vọt, có lúc lên tới 200 USD/thùng, góp phần đẩy giá vé lên mức không tưởng. Giá vé khứ hồi hạng phổ thông từ Sydney (Úc) hoặc Singapore đến London (Anh) đã tăng từ 80% đến gần gấp 3 lần.

Bà Pamela Mar - Giám đốc điều hành Phòng Thương mại quốc tế tại Singapore - đã phải hủy chuyến bay của Qatar Airways đến Frankfurt (Đức) và chấp nhận trả thêm 25% để bay qua Munich (Đức) bằng hãng Lufthansa để kịp cuộc họp, nhưng vẫn hoang mang về cách thức di chuyển cho các lịch trình tiếp theo.

Đối mặt với tình trạng này, nhiều hãng hàng không như Cathay Pacific, AirAsia, Thai Airways, Air New Zealand, Qantas, Finnair và hàng loạt hãng bay lớn tại châu Âu đồng loạt tăng giá vé, áp dụng phụ phí nhiên liệu hoặc cắt giảm mạnh tần suất chuyến bay. Các đường bay kết nối châu Á và châu Âu bị ảnh hưởng nặng nề nhất, khiến người dân và doanh nghiệp phải e dè trước mọi kế hoạch di chuyển.

Hãng hàng không United Airlines chứng kiến ​​lượng hành khách quá cảnh qua Mỹ giữa châu Đại Dương và châu Âu tăng lên - ẢNH: KEVIN CARTET (Getty Images)

Du lịch chững lại

Không chỉ đóng vai trò là điểm trung chuyển, các quốc gia vùng Vịnh đang trải qua một mùa du lịch tĩnh lặng hơn. Hội đồng Du lịch và Lữ hành thế giới ước tính sự gián đoạn này khiến khu vực thiệt hại khoảng 600 triệu USD mỗi ngày từ chi tiêu của du khách. Các dự báo cho thấy lượng khách quốc tế đến Trung Đông có thể sụt giảm 23-38 triệu lượt trong năm nay.

Những quốc gia phụ thuộc nhiều vào kết nối hàng không như Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất và Ả Rập Xê Út đang cảm nhận rõ rệt sự vắng vẻ. Khách du lịch từ Anh và châu Âu có xu hướng chuyển hướng kỳ nghỉ sang Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha hoặc vùng Caribe để tìm kiếm sự an tâm. Tại Dubai và các khu vực lân cận, những khách sạn danh tiếng như Fairmont và Burj Al Arab cũng ghi nhận những ảnh hưởng nhất định do các sự cố liên quan đến xung đột.

Những xáo trộn từ vùng Vịnh cũng tạo ra hiệu ứng dây chuyền đến Đông Nam Á, nơi du lịch là nguồn sống của nhiều quốc gia. Các trung tâm hàng không như Dubai, Doha và Abu Dhabi từng là nhịp cầu đưa khách phương Tây đến những bãi biển xanh mát của châu Á, nay các đường bay đều tê liệt, khiến lượng du khách sụt giảm nghiêm trọng. Ngành du lịch vốn đóng góp tới 9,4% GDP của Campuchia và 12% cho Thái Lan, đã bị tác động vô cùng lớn.

Tại Thái Lan, tỉnh Phang Nga đang chật vật khi lượng du khách châu Âu sụt giảm mạnh. Ông Sompong Daopiset - Chủ tịch Hiệp hội Khách sạn Phang Nga - cho biết, du khách châu Âu chiếm hơn 90% lượng khách của vùng. Việc các đường bay bị hủy khiến tỉ lệ hoãn và hủy phòng tại đây vượt quá 20%, kéo theo mức thiệt hại ước tính lên tới gần 1,7 tỉ baht (khoảng 48 triệu USD).

Không chỉ vắng khách phương Tây, du khách châu Á cũng e ngại việc xuất ngoại trong thời điểm nhạy cảm. Kayra Gunawan - nữ sinh viên 21 tuổi người Indonesia đang du học tại Anh - quyết định hủy chuyến bay của hãng Emirates về Jakarta thăm nhà vì sợ rủi ro bom đạn và không kham nổi chi phí đổi vé tăng gấp 3 lần.

Tương tự, tại Ấn Độ, nữ nhân viên công nghệ Akanksha Apoorva sống ở thành phố Bengaluru cũng hủy bỏ chuyến du lịch tới Oman vào phút chót sau khi chứng kiến cảnh các sân bay kẹt cứng.

Sự đứt gãy của chuỗi cung ứng hàng không không chỉ cản trở những kỳ nghỉ mà còn đe dọa sinh kế của hàng triệu người. Dẫu vậy, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp du lịch vẫn kỳ vọng vào sức bật của thị trường. Giống như thời kỳ hậu đại dịch, khát khao xê dịch của con người có thể sẽ bùng nổ mạnh mẽ trở lại ngay khi chiến sự tạm ngưng.

Linh La (theo Euronews, AOL, CNA, Fortune, Bloomberg, The Times, ABC, NDTV, The Guardian)