Từ căn bếp nhỏ đến nhà máy khổng lồ đều điêu đứng trước khủng hoảng nhiên liệu

Ngành sản xuất LNG thiếu các lựa chọn thay thế cho tuyến đường eo biển Hormuz trong việc chuyển đổi khí thành dạng lỏng và vận chuyển - Ảnh: iStock

Khí đốt: "Mắt xích" yếu nhất trong chuỗi cung ứng

Kể từ khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, thị trường năng lượng thế giới đã chứng kiến những đợt rung chấn mạnh mẽ. Giá dầu Brent đã tăng hơn 50%, nhưng "ngòi nổ" thực sự lại nằm ở thị trường khí đốt.

Giá khí đốt tiêu chuẩn tại châu Âu (TTF) đã có lúc nhảy vọt gần 100%, đặc biệt sau các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng quan trọng tại vùng Vịnh. Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng khí đốt tự nhiên đang trở thành mắt xích dễ tổn thương nhất bởi sự phụ thuộc quá lớn vào eo biển Hormuz, nơi trung chuyển 20% lượng khí đốt hóa lỏng (LNG) của thế giới.

Tình hình càng trở nên trầm trọng khi các cơ sở xuất khẩu LNG lớn tại Qatar bị hư hại, dự kiến phải mất từ 3-5 năm để khắc phục hoàn toàn. Sự đứt gãy này không chỉ đẩy giá lên cao mà còn tạo ra một cuộc chạy đua khốc liệt giữa các quốc gia.

Giờ đây, châu Âu phải chấp nhận trả giá cao hơn để "giành giật" các con tàu chở khí đốt vốn dĩ đang hướng về phía châu Á.

Từ hóa đơn tiền điện đến bữa ăn hàng ngày

Tác động của cuộc chiến không dừng lại ở các con số trên sàn giao dịch mà đã xuất hiện trong từng gian bếp. Tại Anh, các hộ gia đình đang đối mặt với viễn cảnh hóa đơn năng lượng hàng năm tăng thêm hơn 300 bảng.

Tại Ai Cập, giá bánh mì - thực phẩm thiết yếu nhất - đang đứng trước áp lực tăng giá khủng khiếp do chi phí vận chuyển và sản xuất phân bón (vốn phụ thuộc vào khí đốt) tăng vọt. Ngay cả tại Ấn Độ, nhiều nhà hàng đã phải tạm đóng cửa hoặc thay đổi thực đơn vì thiếu hụt khí đốt nấu nướng.

Các quốc gia Đông Nam Á, cũng không nằm ngoài tầm ảnh hưởng. Với dự trữ nhiên liệu hạn chế, sự biến động giá toàn cầu nhanh chóng chuyển hóa thành áp lực lạm phát, làm tăng chi phí sinh hoạt và gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết làm việc tại nhà sẽ tiết kiệm nhiên liệu bằng cách loại bỏ việc đi lại - Ảnh: Maxim Konankov/Getty Images

Khi "làm việc từ xa" trở thành đối sách kinh tế

Trước tình hình cấp bách, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết tới chính phủ các nước về việc cắt giảm nhu cầu sử dụng nhiên liệu. Thay vì chỉ tìm cách tăng nguồn cung, thế giới cần học cách thích nghi với mức tiêu thụ thấp hơn để tự cứu mình khỏi cú sốc năng lượng lớn nhất lịch sử hiện đại.

Cơ quan này đã đề xuất và triển khai một loạt biện pháp quyết liệt để đối phó với cuộc khủng hoảng hiện nay. Những giải pháp được ưu tiên bao gồm thúc đẩy làm việc từ xa để giảm lưu lượng giao thông, giảm giới hạn tốc độ trên đường cao tốc, khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng và hạn chế các chuyến bay không cần thiết.

Nhiều quốc gia đã nhanh chóng hành động như Pakistan chuyển sang chế độ làm việc 4 ngày một tuần, Thái Lan khuyến khích nhân viên công sở mặc áo ngắn tay thay vì mặc vest để tiết kiệm điện máy lạnh, hay Úc tích cực vận động các doanh nghiệp cho phép nhân viên làm việc tại nhà.

Nỗ lực bình ổn từ các chính phủ

Bên cạnh việc thắt lưng buộc bụng, chính phủ các nước cũng đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp tài chính để bảo vệ người dân.

Singapore đã công bố các gói hỗ trợ tiền điện cho các hộ gia đình đủ điều kiện, đồng thời khẳng định nguồn dự trữ quốc gia có thể duy trì trong nhiều tháng. Tại châu Âu, các nhà lãnh đạo đang thảo luận về việc áp thuế tạm thời hoặc giảm phí mạng lưới điện để hạ nhiệt hóa đơn cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng đây chỉ là những giải pháp tình thế. Về lâu dài, cuộc khủng hoảng này là lời cảnh tỉnh về sự phụ thuộc quá mức vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. An ninh năng lượng giờ đây không còn là vấn đề kinh tế thuần túy mà đã trở thành vấn đề sống còn của mỗi quốc gia.

Việc chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và tự chủ nguồn cung chính là "vaccine" duy nhất giúp các nền kinh tế kháng lại những cú sốc địa chính trị trong tương lai.

Linh La (theo The Independent, Streamline Feed, SP Global, Euronews, El Pais)