TPHCM công bố chương trình 'Vì một Việt Nam khỏe mạnh'

Sự kiện được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động, thúc đẩy y tế dự phòng và tìm kiếm giải pháp phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh.

Các đại biểu khởi động chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh"

Theo dự báo, đến năm 2030, Việt Nam sẽ có khoảng 18 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 17,5% dân số. Đáng chú ý, thời gian chuyển từ “già hóa dân số” sang “dân số già” chỉ khoảng 17-26 năm, đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống y tế và an sinh xã hội.

Trước thực tế này, “kinh tế bạc” - lĩnh vực kinh tế gắn với nhu cầu của người trên 50 tuổi, được đánh giá là có tiềm năng lớn, trong đó chăm sóc sức khỏe là trụ cột quan trọng. Nhu cầu của người cao tuổi không chỉ dừng ở khám, chữa bệnh mà còn mở rộng sang phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn, sức khỏe tinh thần và các dịch vụ nâng cao chất lượng sống.

Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM Nguyễn Văn Vĩnh Châu cho biết, theo dự báo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đến năm 2050, tỉ lệ người cao tuổi trên toàn cầu sẽ tiếp tục tăng mạnh. Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý hiện nay là mức sinh đang giảm, số trẻ sinh ra ít hơn so với số người cao tuổi đang gia tăng.

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang diễn ra rõ nét, đặc biệt TPHCM là một trong những địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước.

Phó giám đốc Sở Y tế TPHCM Nguyễn Văn Vĩnh Châu (bìa phải) chia sẻ tại chương trình - Ảnh: Quang Định

“Mức sinh thấp và tuổi thọ tăng đang khiến quá trình già hóa dân số diễn ra nhanh hơn. Thành phố bắt đầu có sự già hóa muộn hơn cả nước khoảng 6 năm, nhưng tốc độ già hóa lại rất nhanh. Chúng ta đang chứng kiến một quá trình chuyển đổi rất nhanh từ dân số vàng sang dân số già. Có thể nói một cách ngắn gọn là chưa kịp giàu đã già. Chúng ta chưa tận dụng hết lợi thế của dân số vàng thì đã bước vào giai đoạn già hóa" - ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu nói.

Theo ông, kết quả chương trình khám tầm soát tại TPHCM cho gần 500.000 người trên 60 tuổi cho thấy mỗi người mắc trên 2 bệnh mạn tính, trong đó 63,6% bị tăng huyết áp, khoảng 26% mắc hoặc nghi ngờ đái tháo đường. Đáng chú ý, có khoảng 15% trường hợp tăng huyết áp mới được phát hiện, tức là trước đó người bệnh hoàn toàn không biết mình mắc bệnh.

Về hệ thống chăm sóc người cao tuổi, hiện TPHCM có khoảng 15 bệnh viện tuyến thành phố có khoa lão, 17 bệnh viện có khoa lão kết hợp, 36 cơ sở bảo trợ xã hội... Tuy nhiên, tính đến tháng 12/2025, hệ thống này vẫn cần được phát triển mạnh hơn với lượng người cao tuổi thực tế hơn 1,8 triệu người.

Điều này tạo gánh nặng bệnh tật kép và sự phức tạp trong mô hình lâm sàng, sự chưa tương thích của hệ thống y tế và thiếu hụt mạng lưới chuyên khoa, mạng lưới hỗ trợ từ gia đình và xã hội bị hạn chế, áp lực tài chính trong việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Bác sĩ Bệnh viện Lê Văn Thịnh đến tận nhà khám sức khỏe cho người cao tuổi

“Chúng ta cần nhận thức rõ, chăm sóc tốt cho người cao tuổi không chỉ là trách nhiệm an sinh mà còn góp phần phát huy tiềm năng của "kinh tế bạc". Không dừng lại ở điều trị bệnh, mà phải chuyển sang chăm sóc sức khỏe toàn vòng đời, hướng đến để người cao tuổi sống vui, sống khỏe và sống hạnh phúc” - ông Nguyễn Văn Vĩnh Châu nói.

PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế - cho hay, Việt Nam có một điểm rất đáng ghi nhận, đó là tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập. “Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một vấn đề đáng suy nghĩ, đó là sống lâu nhưng chưa sống khỏe. Nhiều người trong chúng ta vẫn đang phải điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường…” - ông nói.

Chính vì vậy, Nghị quyết 72 đã nhấn mạnh một chuyển đổi rất quan trọng: từ tư duy "khám chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".

Điều này không có nghĩa là xem nhẹ công tác khám chữa bệnh, mà là thay đổi thứ tự ưu tiên và cách tiếp cận. Trước đây, chúng ta thường chờ có bệnh mới đi khám, còn hiện nay cần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh việc tăng cường y tế dự phòng và củng cố hệ thống y tế cơ sở không chỉ giúp nâng cao sức khỏe người dân, mà còn góp phần giảm tải cho các bệnh viện, nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của hệ thống y tế.

Vì vậy, để hướng tới mục tiêu một Việt Nam khỏe mạnh, cần thay đổi tư duy từ thụ động sang chủ động, chú trọng phòng bệnh hơn chữa bệnh, phát huy vai trò của y tế cơ sở và tập trung vào các nhóm nguy cơ cao. Đây không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội.

Phạm An