Thi văn lớp Mười cần lưu ý gì để đạt điểm cao?

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Xuân (Trường THCS Ngô Quyền, phường Bảy Hiền, TPHCM) thông tin, đề thi ngữ văn trong kỳ thi tuyển sinh lớp Mười năm 2026 chia làm 2 phần. Phần 1 gồm 2 câu: câu 1 (3 điểm) là đọc hiểu văn bản văn học, câu 2 (2 điểm) yêu cầu viết đoạn văn. Phần 2 cũng bao gồm 2 câu: câu 1 (1 điểm) là đọc hiểu văn bản nghị luận hoặc văn bản thông tin, câu 2 (4 điểm) yêu cầu viết bài văn nghị luận xã hội.

Thí sinh tham dự kỳ thi lớp Mười năm 2025 tại TPHCM

Lưu ý, vì đề sử dụng văn bản ngoài sách giáo khoa nên học sinh cần nắm vững các kiến thức nền tảng của chương trình lớp Tám, lớp Chín để phân loại được ngữ liệu, phân tích đúng yêu cầu. Đề sẽ có ít nhất 1 câu hỏi về tiếng Việt nằm trong phần đọc hiểu văn bản văn học. Do đó, học sinh cần ôn tập các biện pháp tu từ như: ẩn dụ, hoán dụ, nói quá, nói giảm nói tránh, đảo ngữ, câu hỏi tu từ, điệp thanh, điệp vần.

Ngoài ra, các em phải nắm được đặc điểm và tác dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh; các thành phần biệt lập; nghĩa tường minh và hàm ẩn; cách dùng câu khiến, câu cảm, câu rút gọn và câu đặc biệt. Đồng thời biết cách phân biệt giữa cách dẫn trực tiếp và gián tiếp, cách dùng dấu câu tương ứng.

Học sinh phải phân tích được nội dung và hình thức của các kiểu văn bản. Với văn bản văn học, các em tập trung xác định đề tài, chủ đề, thông điệp, tư tưởng, bài học. Nếu là văn bản thơ thì nắm thêm cảm hứng chủ đạo, mạch cảm xúc, từ ngữ hình ảnh… Về truyện thì nắm vững cốt truyện, nhân vật, tình huống truyện, chi tiết quan trọng… Đặc biệt là phải nhận diện và giải mã được các chi tiết nghệ thuật đặc sắc.

Với văn bản nghị luận hoặc thông tin, các em cần xác định vấn đề nghị luận, mối quan hệ giữa luận đề, luận điểm và các lý lẽ, bằng chứng hoặc mối quan hệ giữa hình thức trình bày và thông tin cơ bản, vai trò của phương tiện phi ngôn ngữ, cách trình bày thông tin trong văn bản…

Nội dung được xem là khó nhất trong đề là phần viết đoạn văn và viết bài văn. Để làm tốt phần này, học sinh phải có kiến thức về thể loại văn bản, phương pháp viết các kiểu đoạn văn, bài văn. Phần viết luôn kết nối với đọc nên học sinh cần chú ý các văn bản đã cho để giải mã vấn đề tốt hơn. Vì rất nhiều học sinh còn lúng túng khi giải mã vấn đề nêu trong đề bài dẫn đến viết sai, viết lạc hướng.

Với môn ngữ văn, việc vận dụng kiến thức xã hội là điều rất quan trọng. Để làm phong phú điều này, học sinh cần chủ động tích lũy những dẫn chứng sống động trong cuộc sống đời thường. Bắt đầu từ việc quan sát mọi việc với tâm thế khách quan, từ đó chọn được điểm nhìn đúng đắn trước những vấn đề thời sự đa chiều.

Các em có thể khai thác “chất liệu vàng” từ nguồn báo chí uy tín hay những câu chuyện truyền cảm hứng trong bản tin truyền hình cuối ngày. Khi những tư liệu ấy được hệ thống hóa thành một cuốn sổ tay khoa học, cùng với những dự định vận dụng sáng tạo, các em sẽ có “vốn chữ” đặc biệt để tạo thành những dẫn chứng đắt giá, lay động người đọc.

Về thời gian làm bài, học sinh nên dành 15 phút cho câu 1 phần 1, câu 2 phần 1 chiếm 30-35 phút. Câu 1 phần 2 chỉ nên làm trong 5 phút, 60-65 phút còn lại dành để viết bài văn nghị luận xã hội.

Trong giai đoạn nước rút này, học sinh nên tự lập kế hoạch ôn luyện phù hợp với bản thân. Thứ nhất, các em rèn kỹ năng đọc hiểu để bóc tách từng lớp ngôn từ, nhận diện chính xác các tín hiệu nghệ thuật; làm quen với các kiểu câu hỏi và tập trả lời chính xác, đầy đủ. Thứ hai, hãy rèn luyện kỹ năng lập dàn ý và viết đoạn văn, bài văn. Thứ ba, các em hãy luyện đề nhiều không phải để “trúng tủ”, mà để rèn phản xạ và làm chủ áp lực thời gian. Cuối cùng là rèn tâm lý, rèn sự bình tĩnh và tập làm quen với những tình huống của đề bài.

Trang Thư