Băn khoăn khi cho trẻ mầm non tiếp cận công nghệ số

Học với cô giáo hay học với công nghệ?

Chiều một ngày giữa tháng Tư, hơn 20 học sinh lớp Lá của Trường mầm non Anh Đào (phường Hạnh Thông, TPHCM) được tập trung vào một lớp học “số” để làm quen tiếng Anh. Khi giáo viên bắt đầu bài giảng, bên dưới, nhiều trẻ 5 tuổi đã nhanh chóng thao tác trên iPad, nhận diện từ vựng về màu sắc, đồ vật và phát âm theo hướng dẫn.

Học sinh Trường mầm non Anh Đào (phường Hạnh Thông, TPHCM) trong tiết học làm quen với tiếng Anh

Đây là 1 trong 2 tiết học mỗi tuần mà các em được tiếp cận tiếng Anh thông qua thiết bị công nghệ. So với cách học truyền thống bằng tranh ảnh, thẻ chữ, việc tích hợp công nghệ khiến lớp học trở nên sinh động hơn, thu hút sự chú ý của trẻ nhỏ. Theo bà Nguyễn Thị Phú Châu - Hiệu trưởng nhà trường - việc cho trẻ làm quen tiếng Anh đã được triển khai từ nhiều năm, nhưng chỉ vài năm gần đây mới kết hợp với công nghệ số. Hiện khoảng 60% phụ huynh đăng ký cho con tham gia lớp học này.

“Trẻ hứng thú hơn vì được tương tác trực tiếp. Nội dung, phát âm cũng được chuẩn hóa hơn nhờ các ứng dụng. Ngoài ra, các con còn làm quen với kỹ năng cơ bản như thao tác trên máy tính bảng” - bà Nguyễn Thị Phú Châu nói. Tuy vậy, trường không để trẻ sử dụng thiết bị liên tục trong suốt thời gian học. Giáo viên được yêu cầu kết hợp linh hoạt giữa hoạt động trực tiếp và ứng dụng công nghệ, chỉ sử dụng thiết bị khi cần thiết để tránh việc trẻ tiếp xúc màn hình quá lâu, đặc biệt với nhóm 3-4 tuổi.

Không chỉ ở trường này, việc cho trẻ mầm non làm quen tiếng Anh đã được nhiều trường ở TPHCM triển khai từ nhiều năm qua. Chủ yếu thông qua việc liên kết với các trung tâm tiếng Anh, dựa trên nhu cầu và sự đồng thuận của phụ huynh. Đến năm học 2025-2026, toàn thành phố có 1.235/1.832 cơ sở mầm non tổ chức cho trẻ làm quen tiếng Anh, chiếm 67,4%. Số lớp tham gia đạt 858/3.237 lớp, với gần 1.000 giáo viên giảng dạy. Những con số này cho thấy nhu cầu lớn từ phía phụ huynh và xu hướng sớm đưa ngoại ngữ vào trong giáo dục mầm non.

Mới đây, ngành giáo dục TPHCM tiếp tục định hướng mở rộng chương trình theo hướng tích hợp công nghệ, đưa tiếng Anh vào nhiều hoạt động hằng ngày thay vì chỉ học theo tiết cố định. Bà Lương Thị Hồng Điệp - Trưởng phòng Giáo dục mầm non, Sở GD-ĐT TPHCM - cho biết: “Việc tận dụng công nghệ có thể giúp tăng tần suất tiếp cận tiếng Anh, đồng thời hỗ trợ các trường thiếu giáo viên đạt chuẩn, đặc biệt ở khu vực xa trung tâm. Đây cũng là giải pháp cho những nơi không có điều kiện tiếp cận giáo viên nước ngoài”.

Cân nhắc rủi ro

Tuy nhiên, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ ở bậc mầm non cũng khiến nhiều nhà quản lý giáo dục trăn trở. Theo ông Hồ Tấn Minh - Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TPHCM - việc đưa công nghệ vào dạy học là xu hướng tất yếu, nhưng với bậc mầm non cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng. “Trẻ mầm non không phải là độ tuổi được khuyến khích tiếp cận thiết bị số, nên triển khai như thế nào vẫn là câu hỏi lớn” - ông nói.

Một trong những vấn đề được ông Hồ Tấn Minh đặt ra là chất lượng dạy tiếng Anh: “Hiện, nhiều trường phải liên kết với đơn vị bên ngoài, nhưng không phải nơi nào cũng đảm bảo chất lượng. Nếu trẻ ở giai đoạn đầu - như một “tờ giấy trắng” - được tiếp cận với giáo viên không đạt chuẩn, việc phát âm sai, học sai sẽ ảnh hưởng lâu dài đến các bậc học sau. Công nghệ có thể hỗ trợ chuẩn hóa nội dung, nhưng lại phát sinh bài toán về thời lượng và cách tiếp cận phù hợp”.

Không chỉ dừng lại ở câu chuyện dạy tiếng Anh, việc đưa công nghệ vào bậc mầm non còn gắn với định hướng chuyển đổi số chung của ngành giáo dục TPHCM. Ở bậc học này, công nghệ được kỳ vọng hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng sinh động hơn, giúp trẻ tiếp cận ngôn ngữ và kiến thức một cách trực quan. Tuy nhiên, việc triển khai ở lứa tuổi này đòi hỏi sự thận trọng.

Theo Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TPHCM, với trẻ nhỏ, phát triển thể chất, cảm xúc và kỹ năng xã hội vẫn phải được ưu tiên, do đó công nghệ chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế sự tương tác trực tiếp. Thực tế cũng cho thấy sự chênh lệch giữa các cơ sở giáo dục trong việc tiếp cận công nghệ. Trong khi một số trường có điều kiện đầu tư bài bản, nhiều cơ sở khác vẫn gặp khó khăn về thiết bị, nhân lực và học liệu. Do đó, bài toán còn là đưa công nghệ vào như thế nào để phát huy hiệu quả, không ảnh hưởng đến sự phát triển tự nhiên của trẻ.

Ở góc độ nhà trường, bà Ngô Thị Mỵ Châu - Hiệu trưởng Trường mầm non Hoa Sen (phường Phước Long, TPHCM) - cho rằng, việc xây dựng hệ thống học liệu số dùng chung sẽ giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, đồng thời tạo ra nguồn tài nguyên phong phú cho việc giảng dạy. Nhưng điều quan trọng là phải có quy chuẩn thống nhất để tránh tình trạng mỗi nơi triển khai một kiểu. “Cần có hướng dẫn cụ thể về nội dung, thời lượng sử dụng công nghệ theo từng độ tuổi. Nếu không kiểm soát tốt, giáo viên rất dễ lạm dụng thiết bị, gây ảnh hưởng đến trẻ” - bà nói.

Nguyễn Loan