Nhiều nước ban bố tình trạng khẩn cấp, đóng cửa trường học... do khủng hoảng xăng dầu

Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược chiếm hơn 80% lượng dầu thô nhập khẩu của khu vực

Châu Á chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cuộc chiến Mỹ, Israel và Iran

Khu vực châu Á hiện nằm ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng khi phụ thuộc lớn vào nguồn dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược chiếm hơn 80% lượng dầu thô nhập khẩu của khu vực. Tuyến đường này đã bị gián đoạn gần như hoàn toàn kể từ khi chiến sự bùng phát vào ngày 28/2, khiến các quốc gia rơi vào tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng.

Dù chưa có quốc gia nào chính thức triển khai rộng rãi chính sách làm việc từ xa, nhiều chính phủ đã bắt đầu đưa phương án này vào thảo luận. Bộ trưởng Năng lượng Hàn Quốc Kim Sung-whan cho biết việc khuyến khích làm việc tại nhà là “một ý tưởng hay” và đang được xem xét tích cực, phù hợp với khuyến nghị từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Cơ quan này đã thống nhất giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược và đề xuất các biện pháp giảm nhu cầu như hạn chế đi lại bằng đường hàng không và tăng cường làm việc từ xa.

Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol, nhấn mạnh rằng những biện pháp tương tự đã từng được áp dụng hiệu quả tại châu Âu sau xung đột Nga-Ukraine, giúp các quốc gia vượt qua giai đoạn thiếu hụt năng lượng mà vẫn duy trì hoạt động kinh tế ổn định.

Tại Hàn Quốc, chính phủ đã phát động chiến dịch tiết kiệm năng lượng trên toàn quốc, kêu gọi người dân giảm thời gian sử dụng điện, điều chỉnh thói quen sinh hoạt như tắm nhanh hơn, sạc thiết bị vào ban ngày và sử dụng các thiết bị gia dụng vào thời điểm phù hợp.

Nhiều quốc gia châu Á khác cũng đã triển khai các biện pháp cụ thể nhằm tiết kiệm nhiên liệu. Philippines đã rút ngắn tuần làm việc tại một số cơ quan nhà nước sau khi Tổng thống Ferdinand Marcos tuyên bố tình trạng khẩn cấp năng lượng, cảnh báo nguy cơ gián đoạn nguồn cung. Pakistan đóng cửa trường học trong 2 tuần và tăng cường làm việc từ xa, trong khi Sri Lanka áp dụng ngày nghỉ cố định giữa tuần để giảm tiêu thụ nhiên liệu.

Singapore kêu gọi người dân và doanh nghiệp sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, chuyển sang xe điện và điều chỉnh nhiệt độ điều hòa ở mức cao hơn. Tại Thái Lan, chính phủ yêu cầu hạn chế công tác nước ngoài, điều chỉnh nhiệt độ điều hòa trên 25°C, khuyến khích sử dụng cầu thang bộ và làm việc tại nhà nhằm tiết kiệm năng lượng.

Gia tăng các biện pháp hỗ trợ chi phí sinh hoạt

Bên cạnh việc tiết kiệm năng lượng, nhiều quốc gia cũng triển khai các gói hỗ trợ để giảm áp lực chi phí sinh hoạt khi giá nhiên liệu tăng cao. Nhật Bản dự kiến sử dụng 800 tỉ yên (tương đương 5 tỉ USD) từ quỹ dự trữ để trợ giá xăng, giữ mức giá trung bình khoảng 170 yên/lít. Riêng chương trình này có thể tiêu tốn tới 300 tỉ yên mỗi tháng.

Người dân Sri Lanka xếp hàng chờ đổ xăng

New Zealand công bố gói hỗ trợ tạm thời dành cho các hộ gia đình thu nhập thấp, với mức 50 đô la New Zealand mỗi tuần từ tháng Tư. Bộ trưởng Tài chính Nicola Willis cho biết đây là biện pháp nhằm giảm bớt tác động của cú sốc giá nhiên liệu toàn cầu đối với các nhóm dễ bị tổn thương.

Tại Úc, tình trạng mua tích trữ và thiếu hụt nguồn cung đã khiến hàng trăm trạm xăng rơi vào cảnh cạn kiệt, đặc biệt ở các khu vực xa xôi. Chính phủ nước này đã trình quốc hội dự luật tăng gấp đôi mức phạt đối với hành vi đầu cơ, tăng giá nhiên liệu.

Ngoài ra, một số quốc gia trong khu vực đã bắt đầu giải phóng xăng và dầu diesel từ kho dự trữ nội địa, đồng thời tạm thời nới lỏng tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu để tăng nguồn cung ra thị trường.

Thế khó của chính sách tiền tệ

Tuy nhiên, khác với giai đoạn đại dịch khi các ngân hàng trung ương đồng loạt nới lỏng chính sách để kích thích kinh tế, bối cảnh hiện tại lại đặt ra bài toán khó hơn. Giá năng lượng tăng cao đang đẩy lạm phát lên mức đáng lo ngại, buộc nhiều quốc gia phải cân nhắc thắt chặt chính sách tiền tệ.

Ngân hàng Dự trữ Úc đã 2 lần tăng lãi suất trong năm nay và đưa lãi suất lên mức cao nhất trong 10 tháng, với lý do rủi ro năng lượng là yếu tố chính thúc đẩy lạm phát. Giới đầu tư cũng dự báo Nhật Bản, Anh và các nền kinh tế châu Âu sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong thời gian tới, tạo thêm áp lực lên các nền kinh tế châu Á, đặc biệt khi đồng nội tệ suy yếu so với USD.

Theo bà Jennifer McKeown, nhà kinh tế trưởng toàn cầu tại Capital Economics, các ngân hàng trung ương đang đối mặt với “tình thế tiến thoái lưỡng nan” khi giá dầu tăng mạnh: lạm phát leo thang trong khi tăng trưởng kinh tế có nguy cơ chậm lại. Bà nhấn mạnh rằng phản ứng chính sách phù hợp sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân của cú sốc giá dầu, mức độ kéo dài của nó và tác động đến kỳ vọng lạm phát trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, việc tái sử dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng từ thời COVID-19 được xem là giải pháp ngắn hạn khả thi, giúp các quốc gia châu Á giảm áp lực trước mắt trong khi tìm kiếm các chiến lược dài hạn để đảm bảo an ninh năng lượng.

Thảo Nguyễn (theo NY Post)