Ngăn người tự tử, cứu người chơi vơi

Những "vị thần hộ mệnh"

Suốt 15 năm qua, ông Park Seong-min coi hệ thống đường dây nóng SOS Life Line trên các cây cầu bắc qua sông Hàn tại Seoul (Hàn Quốc) như đứa con tinh thần của mình. Đến nay, 75 chiếc điện thoại hoạt động 24/7 trên 20 cây cầu đã giúp cứu sống 2.395 người.

Ông Park nhớ mãi một nữ sinh trung học từ TP Gwangju, cách Seoul hơn 260km, lặn lội đến thủ đô chỉ để nhấc máy gọi vào đường dây nóng. Sau cuộc trò chuyện dài với tư vấn viên, cô bé từ bỏ ý định dại dột và trở về nhà. Nhiều năm sau, cô bé trở thành sinh viên ngành phúc lợi xã hội, đã gửi thư cảm ơn ông Park.

Tại Ấn Độ, tiến sĩ Lakshmi Vijayakumar - 70 tuổi - đã sáng lập Sneha, một trong những đường dây cứu trợ khủng hoảng đầu tiên của quốc gia này từ năm 1986. Trong 4 thập niên qua, tổ chức Sneha đã tiếp nhận hơn 1,5 triệu cuộc gọi. Bà Lakshmi nhớ lại bước ngoặt cuộc đời khi còn là bác sĩ thực tập, bà đã cứu sống một thanh niên uống thuốc tự tử. Sự biết ơn của người đàn ông ấy khi gặp lại bà trên bãi biển Marina cùng người vợ đang mang thai đã thôi thúc bà theo đuổi ngành tâm thần học và cống hiến cho sứ mệnh ngăn chặn tự sát.

Quan tâm đến người đau khổ trở thành chính sách quốc gia

Tại bang Tamil Nadu (Ấn Độ), tổ chức Sneha thực hiện một nghiên cứu nhỏ cho thấy nhiều học sinh nghĩ quẩn vì trượt kỳ thi với số điểm sát sao. Bà Lakshmi mang kết quả này tới chính quyền bang, thuyết phục họ đưa ra sự thay đổi chính sách mang tính lịch sử: cho phép học sinh thi lại ngay trong vòng 1 tháng thay vì phải đợi 1 năm. Chính sách này giúp giảm tới 70% số vụ tự tử liên quan đến thi cử tại bang này.

Điện thoại tư vấn khẩn cấp SOS trên một cây cầu bắc qua sông Hàn ở Seoul, Hàn Quốc - Nguồn ảnh: Korea JoongAng Daily

Tại Úc, nơi tự sát là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở lứa tuổi 15-24, các chuyên gia đang chuyển hướng từ điều trị lâm sàng sang tiếp cận hệ thống cộng đồng.

Tại TP Ballarat, chương trình đã kết nối trường học, cơ quan y tế và các tổ chức cộng đồng để đào tạo sơ cứu sức khỏe tâm thần cho hàng chục ngàn thanh niên. Việc thay đổi nhận thức pháp lý cũng là một bước tiến quan trọng. Sau 15 năm vận động bền bỉ của bà Lakshmi và cộng sự, Luật Chăm sóc sức khỏe tâm thần năm 2017 của Ấn Độ chính thức công nhận việc cố gắng tự tử không phải là tội hình sự, chuyển từ trừng phạt sang chăm sóc y tế cho những người đang đau khổ.

Tại Mỹ, Trung tâm Helpline đang thúc đẩy phương pháp đào tạo mang tên “Hỏi, thuyết phục, gửi gắm”. Cô Adelina Trujillo - người hướng dẫn chương trình - nhấn mạnh, bước đầu tiên là học cách đặt những câu hỏi trực diện như “Bạn có đang nghĩ đến cái chết không?” để phá vỡ sự ngại ngùng. Sau đó là thuyết phục để khơi gợi hy vọng. Cuối cùng là gửi gắm họ đến các nguồn lực hỗ trợ chuyên nghiệp.

Xu hướng mới nhất trong công tác phòng ngừa là đưa kỹ năng điều chỉnh cảm xúc vào trường học. Michelle Tye (Viện Black Dog, Úc) đang phối hợp với Bộ Giáo dục bang New South Wales để thí điểm chương trình ngăn ngừa sớm các hành vi tự hại cho học sinh tiểu học, dạy trẻ cách đối phó với biến động cảm xúc, đào tạo phụ huynh và giáo viên để biến lớp học thành không gian an toàn, giúp trẻ xây dựng nền tảng sức khỏe tâm thần vững chắc từ bé.

Sau cùng, như ông Park Seong-min chiêm nghiệm, lời giải nằm ở sự kết nối cộng đồng. Dù là đường dây nóng hiện đại hay những chính sách vĩ mô, mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo ra một mạng lưới mà ở đó không ai phải chịu đựng nỗi đau một mình.

Ngọc Hạ (theo Medscape, Times of India, Kotatv, Brussels Times, Korea JoongAng Daily, IASP)