Lên kế hoạch chăm sóc định kỳ di tích tháp đôi Liễu Cốc có niên đại hơn 1.000 năm tuổi

Ngày 8/5, trả lời báo chí, ông Hồ Lê Hoàng Thịnh - Chủ tịch UBND Kim Trà (TP Huế) - cho biết, ngay sau khi tiếp nhận thông tin phản ánh, theo chỉ đạo của UBND phường, tổ dân phố Xuân Tháp đã huy động nhân lực, máy cắt cỏ cùng nhiều dụng cụ tổ chức vệ sinh toàn bộ tuyến đường dẫn vào di tích và khuôn viên tháp đôi Liễu Cốc.

Miếu thờ Dương Phi nằm trước tháp Nam cỏ mọc um tùm

Bên cạnh công tác vệ sinh môi trường, phường Kim Trà cũng sẽ phối hợp với đơn vị chức năng thuộc Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế triển khai xây dựng hệ thống thoát nước, chống úng ngập cho khu di tích theo chương trình khắc phục hậu quả lũ lụt.

Theo cơ quan chuyên môn, qua 2 đợt thăm dò, khai quật vào năm 2024 và 2025 do Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp Sở Văn hóa và Thể thao TP Huế thực hiện, tháp đôi Liễu Cốc được xác định là di tích Chăm Pa duy nhất, “độc bản” hiện được biết đến có 2 tháp thờ chính (tháp Bắc và tháp Nam).

Sau khi Báo Phụ nữ TPHCM phản ánh, chính quyền địa phương đã triển khai lực lượng tổng vệ sinh khu vực di tích

Từ sau năm 1306 - khi vùng đất Thuận Hóa thuộc về Đại Việt - di tích dần rơi vào quên lãng. Nhiều cấu kiện kiến trúc rơi rụng vùi lấp trong lòng đất. Mặc dù vậy, trong một thời gian dài, nơi đây vẫn là điểm tín ngưỡng dân gian của cộng đồng dân cư địa phương. Người dân đến dâng hương, lập miếu thờ Dương Phi (bà Chúa Tháp) phía trước tháp Nam. Tuy nhiên, từ sau năm 1945, di tích bắt đầu rơi vào tình trạng hoang phế và bị xâm hại, đào bới.

Người dân địa phương cùng chính quyền phát quang, cắt cỏ, dọn dẹp vệ sinh xung quanh di tích

Trước đó, ngày 8/7/2025, Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp với Sở VH-TT TP Huế tổ chức báo cáo kết quả sơ bộ về khai quật khảo cổ giai đoạn 2 di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc. Trong khoảng 1,5 tháng, đã mở 2 hố khai quật có tổng diện tích 60m², cùng hai hố thăm dò với diện tích 6m² ở phía Bắc của tháp Bắc và phía Nam của tháp Nam, nhằm tìm vị trí, quy mô, cấu trúc tường bao quanh của khu đền tháp và dấu tích vết đền tháp thứ ba (nếu có).

Về kỹ thuật xây dựng, 2 tháp đều được xử lý gia cố nền bằng đất sét pha cát, bề mặt đầm chắc bằng đất laterite màu đỏ sẫm. Toàn bộ kiến trúc sử dụng vật liệu chủ yếu là gạch, các lớp gạch lãnh được xây xếp bên ngoài, lõi tường bên trong đa phần là gạch vỡ; gạch được xếp so le với mạch liên kết là đất sét mịn pha loãng.

Lối vào di tích được dọn sạch sẽ hơn

Ông Nguyễn Ngọc Chất - Phó phòng Nghiên cứu sưu tầm (Bảo tàng Lịch sử quốc gia) - cho biết, trong đợt khai quật giai đoạn 2 tiếp tục tái khẳng định tháp đôi Liễu Cốc được xây dựng từ thế kỷ IX đến đầu thế kỷ X. Trong đó, tháp Bắc được xây dựng trước và tháp Nam xây sau khoảng 10-20 năm.

Qua kết cấu địa tầng cho thấy, 2 tháp gần như không có sự chênh lệch về cao độ, nhưng tháp Nam lại được xây dựng quy mô hơn tháp Bắc khoảng 0,4m và tịnh tiến lệch về phía đông so với tháp Bắc là 0,2m. Các trang trí trên tường của 2 tháp có sự khác biệt về tạo tác trang trí cột, trụ tường và trụ cửa giữa, các đường xoi rãnh ở tháp Nam cầu kỳ và hoàn mỹ hơn tháp Bắc.

“Đến nay, tháp đôi Liễu Cốc là di tích duy nhất ở Việt Nam có 2 đền tháp thờ chính, thông thường chỉ có 1 hoặc 3 tháp thờ chính. Chúng tôi đã có nhiều nghiên cứu về di tích Chăm Pa ở miền Trung, nhưng chưa có nơi nào có 2 tháp thờ chính” - ông Chất cho biết.

Tháp đôi Liễu Cốc được xác định là di tích Chăm Pa duy nhất, “độc bản” hiện được biết đến có 2 tháp thờ chính (tháp Bắc và tháp Nam)

Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng, ngành văn hóa và chính quyền địa phương cần đề xuất một dự án mang tính khẩn cấp, nếu không qua các đợt mưa lũ nguy cơ phá hủy thành quả mà thời gian qua đã khảo cổ, bảo vệ.

Ngoài ra, phường Kim Trà cũng cần tính toán, cân nhắc không cho phép an táng và xây dựng lăng mộ kiên cố ở xung quanh di tích này, để trong tương lai còn tạo ra không gian di sản văn hóa của địa phương.

Trước đó, ngày 6/5, Báo Phụ nữ TPHCM có bài phản ánh "Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia Tháp đôi Liễu Cốc đang trở thành phế tích".

Thuận Hóa