Ngón tay... biết nói

Chị Hạnh Dung thân mến,

Tôi có một băn khoăn nhỏ liên quan đến cách ứng xử của trẻ em hiện nay, mong được chị chia sẻ và tư vấn.

Gần đây, tôi nhận thấy trong quá trình vui chơi, một số cháu nhỏ có hành vi bắt chước nhau giơ ngón tay giữa. Có trường hợp một cháu bị bạn làm hành động này và tỏ ra buồn bã, tổn thương. Thế nhưng bản thân các cháu khác lại xem đó như một trò đùa, không ý thức được ý nghĩa của hành vi đó.

Điều khiến tôi băn khoăn là hành động giơ ngón tay giữa vốn được hiểu như thế nào trong văn hóa ứng xử, đặc biệt là trong bối cảnh đạo đức và thuần phong mỹ tục của người Việt Nam? Việc trẻ em vô tư bắt chước hành vi này có nên được xem là bình thường hay cần được uốn nắn sớm?

Rất mong nhận được góc nhìn và lời khuyên từ chị để người lớn có thể định hướng cho các cháu một cách phù hợp.

Chân thành cảm ơn chị.

Lê Thị Lý (Thanh Hóa)

Ảnh minh họa: Internet

Chị Lý thân mến,

Điều chị quan sát được không phải chuyện nhỏ, mà là một tín hiệu khá rõ về cách trẻ em đang tiếp nhận và bắt chước hành vi từ môi trường xung quanh.

Trước hết, chị có thể hiểu đơn giản: hành động giơ ngón tay giữa vốn không phải là một cử chỉ thuộc văn hóa truyền thống của người Việt. Đây là một biểu hiện mang tính xúc phạm trong văn hóa phương Tây, thường dùng để thể hiện sự coi thường, thách thức hoặc thiếu tôn trọng người khác. Khi du nhập vào đời sống qua phim ảnh, mạng xã hội…, nó bị nhiều người - đặc biệt là trẻ em - bắt chước mà không hiểu hết ý nghĩa.

Việc các cháu xem đó là trò đùa khá dễ hiểu nhưng không có nghĩa chúng ta có thể xem nhẹ. Điều quan trọng ở đây không phải là cấm đoán ngay lập tức mà là giúp trẻ hiểu ý nghĩa không tốt của hành động này.

Trẻ con thường làm theo hai cách: thấy vui thì làm, thấy bạn làm thì bắt chước. Nếu người lớn chỉ la mắng "không được làm vậy" mà không giải thích, trẻ sẽl àm lén lút hoặc không nhận ra vì sao hành vi đó được xem là không phù hợp.

Chị có thể nhẹ nhàng nói với các cháu rằng đó là một hành động không lịch sự, có thể làm người khác buồn hoặc cảm thấy bị xúc phạm. Khi chơi với bạn, điều quan trọng là làm cho nhau vui chứ không phải khiến bạn khó chịu.

Chị cũng có thể bắt đầu bằng vài câu hỏi: "Con thấy bạn buồn không? Nếu người khác làm vậy với con thì con có thích không?". Trẻ sẽ tự nhận ra vấn đề nhanh hơn là bị áp đặt "Con đừng làm thế nữa!".

Với trường hợp cháu bé bị tổn thương, điều cần làm là giúp cháu hiểu cảm xúc của mình là hợp lý, đồng thời hướng dẫn cháu cách phản ứng. Có thể nói thẳng với bạn: "Mình không thích bạn làm vậy" hoặc báo với người lớn khi cảm thấy bị trêu chọc quá mức.

Song song đó, người lớn cũng nên để ý những nguồn trẻ tiếp xúc: các video trên mạng, cách người lớn xung quanh nói chuyện, hành vi của anh chị… Trẻ không tự nhiên nghĩ ra những điều đó mà luôn "học" từ đâu đó.

Nói rộng hơn, đây là cơ hội để dạy trẻ về ranh giới và sự tôn trọng - những điều rất quan trọng trong hành trình lớn lên. Một hành vi nhỏ được uốn nắn đúng cách sẽ giúp trẻ hiểu sâu hơn về cách cư xử với người khác.

Chị không cần quá lo lắng nhưng cũng đừng xem nhẹ. Sự hướng dẫn kịp thời và nhẹ nhàng của người lớn sẽ giúp các cháu điều chỉnh rất nhanh. Từ những điều tưởng chừng nhỏ, trẻ sẽ dần hình thành cách cư xử đúng mực với người xung quanh.

Hạnh Dung

Chia sẻ tâm tư cùng chị Hạnh Dung của Báo Phụ nữ, mời bạn gửi câu hỏi trực tiếp trong khung "Chat với Hạnh Dung" dưới đây hoặc gửi về email hanhdung@baophunu.org.