Một 'vé khứ hồi' về Sài Gòn 'tuổi thơ' trong sách mới của nhà văn Phạm Công Luận

Bộ đôi tác phẩm được ra mắt trong buổi gặp gỡ và ký tặng của nhà văn Phạm Công Luận

Từ sân đất tuổi thơ đến “xóm Con Chuột”

Tác phẩm Bát tiên xóm Con Chuột mang đậm dấu ấn tự truyện, được tác giả bắt đầu chấp bút vào một buổi tối năm 2024 sau khi hoàn thành cuốn Có một thời ở Chợ Lớn. Bối cảnh truyện được lấy cảm hứng từ chính không gian sống của nhà văn cách đây 50 năm tại Phú Nhuận, quanh các con đường Trần Huy Liệu, Nguyễn Trọng Tuyển và Hoàng Văn Thụ hiện nay.

Trung tâm của những ký ức ấy là một cái sân đất rộng sau lưng nhà thờ Nam, nơi sau năm 1975 được gọi là sân Hy Vọng, cũng là nơi lũ trẻ trong xóm tụ tập chơi đùa, từ đánh trổng, tạt lon đến đá banh. Đến nay, không gian ấy không còn, bạn bè mỗi người một ngả, có người ra nước ngoài, có người đã mất. Chính sự đổi thay và mất mát đã thôi thúc nhà văn viết lại câu chuyện như một cách lưu giữ ký ức.

Nhà văn Phạm Công Luận trao đổi với độc giả về ký ức Sài Gòn qua hai tác phẩm

Tác phẩm gồm 17 mẩu chuyện xoay quanh nhóm 8 bạn nhỏ gồm 7 trai và 1 gái, được ví như "Bát tiên" trong tích cổ Trung Hoa. Mỗi nhân vật mang một cá tính riêng, từ cậu bé ít được ra ngoài chơi đến những đứa trẻ mang tâm sự riêng, nhưng tất cả đều gắn kết bằng tình bạn và sự đồng hành trong những năm tháng niên thiếu.

Dù hầu hết tình tiết và nhân vật là hư cấu, nhưng cái tên "Xóm Con Chuột" lại bắt nguồn từ một thực tế: khi nhìn từ trên cao, con hẻm có hình thù kỳ lạ giống hệt một con chuột. Qua góc nhìn trẻ thơ trong trẻo, cuốn sách không chỉ kể về quá trình trưởng thành của nhóm bạn mà còn phản chiếu đời sống của một xóm lao động nghèo, nơi tình thân và lòng trắc ẩn luôn hiện hữu.

Lãng khách chợ Ga - Đi tìm vẻ đẹp trong những cuộc đời lặng lẽ

Nếu cuốn sách đầu tiên là những thước phim rực rỡ của tuổi trẻ thì Lãng khách chợ Ga lại mang đến một lát cắt văn hóa, lịch sử về một đô thị đang chuyển mình.

“Chợ Ga” trong truyện là một phiên bản vừa thực vừa hư, nơi những câu chuyện đời thường diễn ra mỗi ngày. Nhân vật trung tâm là một “lãng khách” sống đơn độc trong căn nhà ga cũ, làm công việc bảo trì điện nước cho khu chợ và xem những tiểu thương như người thân.

Nét vẽ trong tác phẩm Lãng khách chợ Ga mang phong cách trầm lắng, phản chiếu chiều sâu cuộc sống. Trong khi Bát tiên xóm Con Chuột có màu sắc nhẹ nhàng, hóm hỉnh, phù hợp với thế giới trẻ thơ

Thông qua nhân vật này, Phạm Công Luận khắc họa một hành trình vượt qua những ám ảnh tuổi thơ để sống bình thản, không kỳ vọng. Xung quanh "lãng khách" là những con người quen thuộc: cô bán vải, người bán hàng ăn, chàng sinh viên. Họ là những người mà "cái tên thường gắn liền với nghề nghiệp", không ai nhớ mặt đếm tuổi nhưng chính họ đã góp phần làm nên sự đa sắc của thành phố.

Tác phẩm có những đoạn trầm lắng, thậm chí u ám, nhưng vẫn đan xen niềm vui và sự ấm áp. Đặc biệt, không gian chợ được tái hiện với “mùi chợ Việt” đặc trưng. Bản thân tác giả cũng từng có thời gian phụ mẹ buôn bán tại chợ từ nhỏ cho đến khi đã làm phóng viên. Chính trải nghiệm này giúp ông có cái nhìn gần gũi, chân thực về đời sống tiểu thương - những con người bình dị nhưng giàu tình nghĩa.

Cả hai tác phẩm đều có sự góp mặt của hoạ sĩ Đức Lâm - một trong số hoạ sĩ thuộc “thế hệ vàng” của họa sĩ thiếu nhi Việt Nam, cũng chính là một trong các cây bút đời đầu tham gia biên tập loạt truyện tranh Doraemon.

Nhà văn Phạm Công Luận ký tặng sách cho độc giả

Với bộ đôi tác phẩm mới, Phạm Công Luận không chỉ kể lại câu chuyện của riêng mình mà còn chạm đến ký ức chung của nhiều thế hệ từng lớn lên trong những con hẻm, khu chợ, hay những góc phố bình dị của thành phố.

Bộ đôi Bát tiên xóm Con Chuột và Lãng khách chợ Ga vì thế không chỉ dành cho thiếu nhi, mà còn dành cho bất kỳ ai muốn tìm lại một phần tuổi thơ, hoặc đơn giản là muốn hiểu thêm về một Sài Gòn đã và đang đổi thay theo thời gian.

Hồng Nga