Sau Oscar, đến lượt Quả cầu vàng bổ sung điều khoản về AI

AI có thể hỗ trợ, nhưng không được thay thế con người

Theo quy định mới, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, bao gồm AI tạo sinh, không tự động khiến một tác phẩm bị loại khỏi vòng xét giải. Tuy nhiên, điều kiện quan trọng là định hướng sáng tạo, phán đoán nghệ thuật và quyền tác giả của con người vẫn phải giữ vai trò chủ đạo trong suốt quá trình sản xuất.

Giải thưởng Quả cầu vàng bổ sung quy định về AI trong quy chế dự thi và chấm giải - Ảnh: Internet

Quả cầu vàng không đóng cửa với AI, nhưng cũng không chấp nhận việc công nghệ này thay thế những đóng góp sáng tạo cốt lõi của con người. Các tác phẩm có sử dụng AI sẽ được xem xét dựa trên mức độ tham gia thực sự của những cá nhân được ghi nhận công lao trong quá trình định hướng sáng tạo, ra quyết định nghệ thuật và thực hiện tác phẩm.

Theo hướng dẫn mới, AI và các công nghệ tương tự có thể được sử dụng như một phần của quy trình sản xuất, nhưng chỉ ở vai trò hỗ trợ hoặc tăng cường. Ủy ban xét điều kiện tham dự của Quả cầu vàng có quyền yêu cầu các đơn vị gửi tác phẩm cung cấp thêm thông tin, tài liệu để đánh giá vai trò của AI trong quá trình tạo ra tác phẩm. Nếu không cung cấp đúng thời hạn, tác phẩm có thể bị xem là không đủ điều kiện.

Đối với các hạng mục diễn xuất, quy định nhấn mạnh diễn xuất gửi tranh giải phải chủ yếu đến từ nghệ sĩ. Những trường hợp phần diễn xuất được tạo ra đáng kể bằng AI sẽ không đủ điều kiện. Tuy nhiên, nếu AI chỉ được dùng để hỗ trợ hoặc tăng cường một màn trình diễn vốn vẫn do con người kiểm soát sáng tạo, và việc sử dụng đó được chính nghệ sĩ cho phép, tác phẩm vẫn có thể được xem xét.

Quả cầu vàng cũng đặt ra ranh giới rõ ràng với việc sử dụng hình ảnh, giọng nói và dữ liệu sinh trắc học của nghệ sĩ. Các tác phẩm không được dùng trái phép hình ảnh kỹ thuật số, bản sao giọng nói hoặc dữ liệu sinh trắc học của người biểu diễn để tạo ra màn trình diễn, dù người đó có được ghi danh hay không.

Ở các hạng mục phi diễn xuất, tác phẩm vẫn đủ điều kiện nếu những đóng góp sáng tạo cốt lõi như đạo diễn, biên kịch, sáng tác nhạc, hoạt hình… chủ yếu đến từ con người. AI chỉ được chấp nhận khi đóng vai trò bổ trợ, không thay thế quyền tác giả sáng tạo của các cá nhân được ghi nhận.

Các giải thưởng lớn bắt đầu siết luật chơi

Việc Quả cầu vàng bổ sung điều khoản về AI diễn ra trong bối cảnh điện ảnh và truyền hình thế giới liên tục chứng kiến các thử nghiệm mới với công nghệ này. AI đã xuất hiện trong nhiều khâu sản xuất, từ viết ý tưởng, dựng bảng phân cảnh, tạo bối cảnh, làm kỹ xảo, tổng hợp giọng nói đến chỉnh sửa hình ảnh diễn viên.

Nikki Glazer tiếp tục đảm nhận vai trò dẫn chương trình ở lễ trao giải Quả cầu vàng 2027 - Ảnh: CBS

Ở chiều tích cực, AI được xem là công cụ giúp rút ngắn thời gian sản xuất, giảm chi phí và mở thêm cơ hội cho các nhà sáng tạo độc lập. Nhưng ở chiều ngược lại, công nghệ này cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về quyền tác giả, quyền hình ảnh, sinh kế của nghệ sĩ và ranh giới giữa hỗ trợ sáng tạo với thay thế con người.

Trước đó, Oscar cũng đã cập nhật các tiêu chuẩn liên quan đến AI, trong đó nhấn mạnh vai trò của sáng tạo con người trong quá trình làm phim. Việc Quả cầu vàng tiếp tục đưa ra hướng dẫn riêng cho thấy các giải thưởng lớn không thể đứng ngoài cuộc tranh luận đang định hình lại ngành công nghiệp giải trí.

Bên cạnh quy định về AI, Quả cầu vàng cũng công bố một số mốc thời gian quan trọng. Cổng nhận hồ sơ sẽ mở từ ngày 1/6. Các tác phẩm điện ảnh, truyền hình và podcast phải được gửi trước ngày 30/10. Danh sách đề cử dự kiến công bố ngày 7/12, lễ trao giải sẽ diễn ra ngày 10/1 trên CBS và Paramount+ với Nikki Glazer tiếp tục đảm nhận vai trò dẫn chương trình.

Những thay đổi này cho thấy AI không còn là vấn đề bên lề của ngành giải trí. Khi công nghệ ngày càng có khả năng tạo ra hình ảnh, giọng nói, kịch bản và thậm chí cả màn trình diễn, các giải thưởng lớn buộc phải xác lập lại ranh giới rằng AI có thể là công cụ, nhưng giá trị cốt lõi của tác phẩm nghệ thuật vẫn phải đến từ con người.

Anh Vy