Dựng 'lá chắn' bảo vệ giới trẻ trước ma túy thế hệ mới

Nhiều người trẻ bị bắt do liên quan đến một vụ án ma túy bị Công an TPHCM triệt phá vào tháng 5/2026 - Ảnh do Công an TPHCM cung cấp

Người nghiện đau, người thân khổ

Buổi sáng ở Bệnh viện Tâm thần TPHCM luôn không yên tĩnh bởi có nhiều tiếng la hét, thở dài. Trong dòng người đông đúc chờ đến lượt khám và điều trị, có những gương mặt còn rất trẻ nhưng ánh mắt đã dại đi do rối loạn tâm thần sau khi dùng ma túy.

Ngồi ở hàng ghế chờ cùng người chồng khoảng 30 tuổi, chị H. - đến từ tỉnh Tây Ninh - lắng tai nghe tiếng loa gọi nhận thuốc. Chồng chị từng rất khỏe mạnh, là tài xế taxi, là trụ cột kinh tế gia đình, nhưng khi dính vào ma túy thì không còn lo làm ăn, đã vậy còn bán dần đồ đạc trong nhà. Chị H. ngao ngán kể: “Có bao nhiêu tiền, ảnh đổ vô ke, đá hết”.

Ngồi gần đó là bà M., ở TPHCM. Bà dẫn con trai 23 tuổi đến khám, điều trị do con bà bị hoang tưởng nặng sau 2 năm nghiện ma túy đá. Bà kể: “Nhiều lần, nó định nhảy từ sân thượng xuống dưới do nghĩ mình là siêu anh hùng. Vợ chồng tui phải giữ tay chân nó lại, tạt nước lạnh vô người cho nó tỉnh”.

Hiện nay, ngoài heroin, ma túy đá, còn có các dạng ma túy tổng hợp. Chúng được chế thành tinh dầu dùng cho thuốc lá điện tử, gắn mác hương trái cây, thảo mộc. Chúng cũng được ngụy trang tinh vi qua các sản phẩm có tính giải trí, như nước vui, nước biển, tem giấy, bùa lưỡi, bóng cười… Đã có trường hợp nữ sinh trốn học, tụ tập hút thuốc lá điện tử rồi quan hệ tình dục tập thể trong trạng thái hưng phấn, phê thuốc.

Những gói ma túy thế hệ mới có vỏ bắt mắt, bị Công an TPHCM thu giữ trong chuyên án VX1326D vào tháng 4/2026 - Ảnh do Công an TPHCM cung cấp

Cần xây dựng chương trình phòng ngừa tổng thể

Từ ngày 15/5, Công an TPHCM triển khai đợt cao điểm 45 ngày đêm tổng rà soát, thống kê, phát hiện, đấu tranh, làm sạch địa bàn. Lực lượng công an đã đồng loạt ra quân, triệt phá nhiều đường dây, tụ điểm ma túy, bắt giữ nhiều đối tượng, trong đó có cả học sinh, sinh viên, những nghệ sĩ nổi tiếng.

Trước đó, trong năm 2025, các lực lượng thuộc Công an TPHCM đã phát hiện hơn 5.700 vụ vi phạm pháp luật về ma túy, liên quan đến hơn 15.000 người, trong đó trên 5.000 người trong độ tuổi từ 18 đến 30 và có 61 học sinh, sinh viên.

Theo Công an TPHCM, có một số đối tượng lập nhóm trên mạng xã hội để lôi kéo tài xế xe ôm “công nghệ” và người tìm việc làm, trong đó có sinh viên làm thêm, tham gia vận chuyển ma túy. Điều đáng lo ngại là, các loại ma túy tổng hợp hiện nay thường không tác động rõ đến người dùng như heroin truyền thống mà tác động âm thầm khiến người dùng dần suy kiệt sức khỏe, dẫn đến bỏ học, bỏ làm.

Luật sư Nguyễn Tri Đức (Đoàn Luật sư TPHCM) kể, trong quá trình bào chữa các vụ án hình sự liên quan đến ma túy, ông nhận thấy rõ sự trẻ hóa của loại tội phạm này: “Có những trường hợp, gia đình chỉ nhận ra con mình bị nghiện ma túy khi con phạm tội để có tiền mua ma túy. Nếu cha mẹ chịu để ý quan sát những biểu hiện bất thường để chấn chỉnh kịp thời thì sẽ ngăn được con phạm tội”.

Tiến sĩ Lê Trung Tuấn (Viện Nghiên cứu tâm lý người sử dụng ma túy) cho hay, trong vài chục năm trở lại đây, xuất hiện thêm nhiều loại ma túy mới với độc tính mạnh hơn, khả năng phá hủy hệ thần kinh và não bộ khủng khiếp hơn, khó điều trị phục hồi hơn. Khác với trước đây, các loại ma túy mới không gây phản ứng “hội chứng cai” với cơ thể, nghĩa là người nghiện không thấy triệu chứng vật vã khi cắt cơn nên nghĩ rằng mình chưa nghiện.

Theo ông, với các loại ma túy cũ hay mới thì việc điều trị, cai nghiện đều vô cùng vất vả, gian nan. Do vậy, cần phải trang bị nhận thức cho các bậc cha mẹ, thầy cô, cộng đồng xã hội để phòng, ngăn người trẻ thử và dùng ma túy. Chính phủ, các cơ quan, ban, ngành cùng xây dựng chương trình phòng ngừa tổng thể cho các nhóm đối tượng gồm học sinh, sinh viên, giáo viên, cán bộ quản lý, cha mẹ học sinh.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội là lá chắn bảo vệ thanh thiếu niên khỏi ma túy mới Ảnh minh họa do trí tuệ nhân tạo (AI) vẽ

“Trước đây, Việt Nam đã có các chương trình phòng ngừa nhưng chưa được hoàn chỉnh. Thế hệ đi sau như chúng ta phải có trách nhiệm hoàn chỉnh chúng. Mỗi năm, chúng ta dành ra vài chục giờ đào tạo, thực hiện bài bản thì cái được lớn nhất chính là cứu được cả thế hệ. Nếu cộng đồng xã hội cùng vào cuộc, chung tay thì chỉ trong 5-7 năm, chúng ta sẽ tạo ra một lớp phòng vệ chắc chắn để ma túy và các sản phẩm độc hại không đủ khả năng xâm nhập” - tiến sĩ Lê Trung Tuấn nói.

Phó giáo sư, tiến sĩ Đỗ Cảnh Thìn - Phó viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, Đại học Quốc gia Hà Nội, chuyên gia tội phạm học - cảnh báo: “Ma túy gây teo não, chết tế bào thần kinh, dẫn đến hội chứng tái loạn thần kéo dài. Có những em 14-15 tuổi nhập viện trong tình trạng co giật, hôn mê sâu do bị ngộ độc ma túy tổng hợp pha trộn trong tinh dầu thuốc lá điện tử, để lại di chứng suy giảm trí tuệ vĩnh viễn, thật đau lòng”.

Thùy Dương - Nhã Chân