Từ đầu tàu kinh tế đến khát vọng đô thị toàn cầu

Mục tiêu "đô thị toàn cầu" đòi hỏi thành phố phải bước vào cuộc cạnh tranh với những đô thị hàng đầu trong khu vực và thế giới - Ảnh: T.Q

Từ một thành phố bị chiến tranh tàn phá, TPHCM đã vươn lên trở thành trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ, khoa học và hội nhập quốc tế hàng đầu cả nước. Nhưng trong Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, Bộ Chính trị đã đặt ra một tầm nhìn xa hơn nhiều.

Thành phố không chỉ tiếp tục là đầu tàu kinh tế của Việt Nam mà phải hướng tới trở thành một đô thị có vị thế nổi trội ở Đông Nam Á vào năm 2030, là trung tâm của châu Á vào năm 2045 và xa hơn là một đô thị toàn cầu vào năm 2075. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về ngôn từ.

Đó là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Khái niệm "đầu tàu kinh tế" chủ yếu được xác định trong phạm vi quốc gia. Một đầu tàu kéo các toa tàu phía sau đi nhanh hơn, mạnh hơn. Nhưng "đô thị toàn cầu" là một khái niệm hoàn toàn khác.

Đó là những thành phố có khả năng kết nối, cạnh tranh và ảnh hưởng ở quy mô quốc tế; là nơi hội tụ dòng vốn, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, ý tưởng sáng tạo và các giá trị văn hóa toàn cầu. Một thành phố toàn cầu không chỉ được đo bằng GRDP hay số lượng doanh nghiệp. Thành phố đó phải là nơi các tập đoàn quốc tế muốn đặt trụ sở, các nhà khoa học muốn nghiên cứu, các chuyên gia muốn làm việc, sinh viên quốc tế muốn học tập và du khách muốn quay trở lại nhiều lần.

Nói cách khác, nếu mục tiêu "đầu tàu kinh tế" giúp TPHCM trở thành trung tâm lớn nhất của Việt Nam, thì mục tiêu "đô thị toàn cầu" đòi hỏi thành phố phải bước vào cuộc cạnh tranh với những đô thị hàng đầu trong khu vực và thế giới.

Đó là lý do Nghị quyết 09 không chỉ nói về tăng trưởng kinh tế. Hàng loạt nội dung mới xuất hiện như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, đô thị thông minh, chuyển đổi xanh, quản trị hiện đại, chất lượng sống và phát triển con người. Tất cả đều là những tiêu chí cốt lõi của một đô thị toàn cầu trong thế kỷ XXI.

Đáng chú ý hơn, Nghị quyết đã xác định rõ rằng lợi thế cạnh tranh của TPHCM trong tương lai không thể chỉ dựa vào lao động giá rẻ, đất đai hay tốc độ đô thị hóa. Thành phố phải chuyển sang cạnh tranh bằng tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng thể chế. Chính vì vậy, Luật Đô thị đặc biệt được xem là "đột phá của đột phá".

Trong thế giới hiện đại, các đô thị cạnh tranh với nhau không chỉ bằng nguồn lực mà còn bằng chất lượng quản trị. Một thành phố có thể thu hút đầu tư nhanh hơn, giải quyết thủ tục nhanh hơn, tạo môi trường sống thuận lợi hơn sẽ có lợi thế lớn hơn trong cuộc đua toàn cầu.

Nhìn rộng ra, tầm nhìn mới của TPHCM cũng phản ánh khát vọng phát triển mới của Việt Nam. Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển có thu nhập trung bình cao và hướng tới quốc gia phát triển, cần có những thành phố đủ tầm vóc để đại diện cho hình ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Trong lịch sử, nhiều quốc gia đã sử dụng các đô thị đầu tàu để tạo bước nhảy vọt phát triển. Singapore trở thành trung tâm tài chính và logistics của châu Á. Seoul (Hàn Quốc) là biểu tượng của nền kinh tế tri thức. Thượng Hải trở thành cửa ngõ tài chính của Trung Quốc. Dubai là trung tâm thương mại và dịch vụ toàn cầu của Trung Đông.

Nghị quyết 09 cho thấy Việt Nam cũng đang đặt kỳ vọng tương tự đối với TPHCM. Dĩ nhiên, trở thành đô thị toàn cầu là một hành trình dài và đầy thách thức. Thành phố vẫn đang đối mặt với ùn tắc giao thông, ngập nước, áp lực dân số, ô nhiễm môi trường và nhiều điểm nghẽn thể chế. Nhưng điều quan trọng nhất của mọi cuộc chuyển mình lớn luôn là tầm nhìn.

Một thành phố chỉ có thể đi xa khi dám đặt ra mục tiêu lớn hơn những gì mình đang có. Từ vị thế đầu tàu kinh tế của cả nước đến khát vọng trở thành đô thị toàn cầu, TPHCM đang đứng trước một bước ngoặt phát triển mang tính lịch sử. Nếu thành công, đây không chỉ là sự thay đổi của một địa phương, mà còn là dấu mốc quan trọng trong hành trình đưa Việt Nam bước lên một nấc thang phát triển mới trong thế kỷ XXI.

Thanh Xuân