Giải trí chuyên nghiệp bắt đầu từ hợp đồng rõ ràng

Phóng viên: Thưa luật sư, trong quá trình tư vấn và giải quyết tranh chấp, ông thường lưu ý những điều khoản nào trong hợp đồng giữa nhà sản xuất (đơn vị tổ chức) và nghệ sĩ để hạn chế rủi ro?

Luật sư Nguyễn Quốc Cường: Các tổ chức, cá nhân liên quan trong những chương trình, dự án nghệ thuật phải tuân thủ nhiều quy định từ giai đoạn sản xuất, quảng bá, biểu diễn… Mỗi giai đoạn có quy định pháp luật chuyên ngành điều chỉnh. Do đó, đối với từng loại chương trình, dự án, cần yêu cầu các loại giấy phép, văn bản được cơ quan nhà nước chấp thuận tương ứng ngay từ giai đoạn ký kết hợp đồng.

Pháp luật hiện hành phân định trách nhiệm dựa trên sự cân bằng giữa nghĩa vụ của nhà sản xuất và quyền của nghệ sĩ. Trong lĩnh vực giải trí, hợp đồng giữa nhà sản xuất, đơn vị tổ chức và nghệ sĩ thường phức tạp, nhiều nội dung cần được thỏa thuận rõ để xác định cụ thể quyền và nghĩa vụ các bên, hạn chế rủi ro phát sinh tranh chấp.

Luật sư Nguyễn Quốc Cường - Ảnh do nhân vật cung cấp

* Những rủi ro pháp lý lớn nhất thường phát sinh từ việc hợp đồng thiếu hoặc quy định không rõ các điều khoản về bất khả kháng, hủy bỏ và đơn phương chấm dứt hợp đồng là gì, thưa ông?

- Bộ luật Dân sự hiện hành chỉ quy định các tiêu chí để xác định trường hợp bất khả kháng mà không nêu cụ thể. Do đó, 2 bên cần thỏa thuận rõ những trường hợp được coi là bất khả kháng, thời gian được tạm ngưng thực hiện hợp đồng và nghĩa vụ thông báo, làm căn cứ miễn trừ trách nhiệm bồi thường khi sự kiện xảy ra.

Pháp luật chỉ quy định 3 trường hợp bên bị vi phạm có quyền hủy bỏ hợp đồng. Vì vậy, không phải mọi vi phạm đều dẫn đến quyền hủy bỏ, mà chỉ áp dụng đối với các vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ thực hiện hợp đồng (hoặc vi phạm cơ bản theo Luật Thương mại). Thế nên, các bên cần thỏa thuận rõ những hành vi nào được coi là vi phạm nghiêm trọng và quyền hủy bỏ hợp đồng sau khi đã thông báo cho bên vi phạm.

Theo quy định pháp luật, việc hủy bỏ hoặc chấm dứt thực hiện hợp đồng chỉ yêu cầu bên thực hiện thông báo ngay hoặc trong thời gian hợp lý mà không ấn định thời hạn cụ thể. Vì vậy, cần thỏa thuận rõ thời gian thông báo và chế tài nếu không thông báo hoặc thông báo trễ. Khi chương trình bị hủy hoặc thay đổi, việc sử dụng hình ảnh nghệ sĩ cho mục đích quảng bá hoặc trên các nền tảng số cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh tranh chấp về bản quyền.

* Khi một chương trình bị hủy vào phút chót, quyền lợi của khán giả cần được bảo vệ ra sao và trách nhiệm pháp lý của đơn vị tổ chức được xác định như thế nào?

- Ban tổ chức phải thông báo công khai việc dừng, hủy chương trình và hoàn toàn bộ tiền vé. Việc chỉ cho phép đổi sang show khác mà không có sự đồng ý của khán giả là hành vi vi phạm quyền lựa chọn.

Trường hợp việc hủy biểu diễn gây thiệt hại trực tiếp và chứng minh được, như chi phí đi lại, lưu trú từ xa, khán giả có quyền yêu cầu bồi thường theo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Việc tự ý hoãn show trước giờ diễn, không thông báo trước và không vì lý do bất khả kháng theo quy định pháp luật có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt 10-15 triệu đồng.

Ngoài ra, các cá nhân liên quan đến đơn vị tổ chức, sản xuất có thể phải chịu trách nhiệm hình sự trong trường hợp việc hủy bỏ chương trình là hệ quả của chuỗi hành vi vi phạm pháp luật có chủ ý ngay từ ban đầu.

* Cảm ơn ông đã chia sẻ.

Hoa Nguyễn (thực hiện)