Đưa di sản giấy dó trở lại với cuộc sống đương đại

Những tờ giấy dó được giới thiệu như một phần ký ức văn hóa, giúp người xem hình dung rõ hơn về giá trị của nghề thủ công xưa.

Xuất hiện tại Việt Nam từ khoảng thế kỷ III sau Công nguyên, giấy dó không chỉ là một vật liệu thủ công mà còn là nơi lưu giữ ký ức văn hóa của dân tộc.

Từ vỏ cây dó, qua các công đoạn ngâm, giã, xeo và phơi nắng, từng tờ giấy được tạo nên bằng sự kiên nhẫn và kinh nghiệm của người thợ. Chính vì vậy, dù mỏng nhẹ, giấy dó lại có độ bền đáng kinh ngạc, có thể tồn tại hàng trăm năm.

Không chỉ dừng lại ở giá trị lưu trữ, giấy dó còn mang trong mình tính thẩm mỹ rất riêng, với bề mặt mịn nhưng vẫn giữ được độ xốp tự nhiên của sợi cây. Chính đặc tính này giúp giấy trở thành chất liệu lý tưởng cho hội họa và in ấn truyền thống. Từng nét mực khi đặt lên giấy đều có độ loang nhẹ, tạo nên chiều sâu và cảm giác “thở” cho tác phẩm. Đây cũng là lý do vì sao nhiều nghệ nhân và họa sĩ vẫn lựa chọn giấy dó như một cách để giữ lại tinh thần nguyên bản trong sáng tạo.

Quay trở lại với không gian triển lãm, những câu chuyện ấy không còn nằm trên trang sách mà được kể lại bằng hình ảnh, hiện vật và trải nghiệm. Người xem không chỉ quan sát mà còn từng bước đi qua hành trình của giấy dó, từ nguyên liệu ban đầu đến khi trở thành một sản phẩm hoàn chỉnh.

Không gian trưng bày giấy dó tại triển lãm thu hút người xem bởi sự mộc mạc, tinh tế của một chất liệu truyền thống lâu đời.

Trong lịch sử, giấy dó từng là chất liệu gắn liền với đời sống học thuật và nghệ thuật. Những bộ sách cổ, sắc phong hay tranh dân gian như Đông Hồ, Hàng Trống… đều được lưu giữ trên nền giấy này. Không chỉ là phương tiện ghi chép, giấy dó còn góp phần định hình diện mạo văn hóa truyền thống Việt Nam qua nhiều thế hệ.

Tại triển lãm, những giá trị ấy được tiếp nối bằng một diện mạo mới. Các sản phẩm như sổ tay, tranh nghệ thuật hay vật phẩm lưu niệm được làm từ giấy dó mang đến cảm giác vừa quen vừa lạ, quen ở chất liệu, nhưng mới ở cách thể hiện, cách tiếp cận. Qua đó, giấy dó không còn là một di sản “đứng yên”, mà đang dần bước vào đời sống đương đại.

Từ sổ tay, tranh nghệ thuật đến các vật phẩm lưu niệm, mỗi sản phẩm đều cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của giấy dó trong đời sống hiện đại. Sự kết hợp giữa chất liệu thủ công lâu đời và tư duy thiết kế mới đã góp phần mở ra những cách tiếp cận gần gũi hơn.

Một điểm nhấn khác của triển lãm là các hoạt động workshop trải nghiệm, nơi người tham gia có thể trực tiếp thử các công đoạn làm giấy hoặc sáng tạo sản phẩm của riêng mình. Từ những thao tác thủ công tưởng chừng đơn giản, người tham gia dần hiểu được sự kỳ công phía sau mỗi tờ giấy.

Trong bối cảnh các chất liệu công nghiệp ngày càng phổ biến, giấy dó có thể không còn xuất hiện nhiều trong đời sống thường nhật. Tuy nhiên, thông qua những không gian như triển lãm lần này, giá trị của giấy dó đang được “đánh thức” theo một cách gần gũi hơn, đặc biệt với người trẻ và du khách nước ngoài.

Các hoạt động workshop trải nghiệm tại triển lãm trở thành điểm nhấn thu hút đông đảo du khách, đặc biệt là khách quốc tế đến tìm hiểu về văn hóa Việt Nam. Tại đây, người tham gia không chỉ quan sát mà còn trực tiếp thử các công đoạn làm giấy dó.

Đặt trong một không gian mở như Đường Sách TPHCM, triển lãm không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, mà còn góp phần đưa di sản đến gần hơn với đời sống thường nhật.

Khi người trẻ có thể dễ dàng tiếp cận, trải nghiệm và tương tác, những giá trị truyền thống không còn là điều xa vời mà trở nên sống động, gần gũi. Chính từ những cách tiếp cận như vậy, giấy dó nói riêng và các chất liệu văn hóa truyền thống nói chung có thêm cơ hội được tiếp nối, lan tỏa và tìm thấy chỗ đứng trong đời sống đương đại.

Khánh Đan