Diện mạo mới của điện ảnh toàn cầu nhìn từ Oscar 2026

Oscar ngày càng mang tính toàn cầu

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Oscar 2026 là mức độ quốc tế hóa chưa từng có. Nhiều bộ phim, đạo diễn và nghệ sĩ đến từ các nền điện ảnh ngoài Hollywood xuất hiện dày đặc trong danh sách đề cử và giải thưởng.

Bộ phim Brazil The secret agent (tạm dịch: Điệp viên bí mật) vừa lọt vào hạng mục Phim quốc tế xuất sắc vừa cạnh tranh ở hạng mục Phim xuất sắc nhất - điều hiếm khi xảy ra trong lịch sử giải thưởng. Đây cũng là lần đầu tiên một diễn viên Brazil được đề cử Nam diễn viên chính xuất sắc tại Oscar.

Sinners lập kỷ lục về số lượng đề cử dành cho các nghệ sĩ da màu tại Oscar 2026 - Nguồn ảnh: Warner Bros

Bộ phim hoạt hình K-pop demon hunters (Thợ săn quỷ K-pop) đã chiến thắng ở hạng mục Phim hoạt hình xuất sắc. Ca khúc Golden của phim cũng được đề cử Bài hát gốc xuất sắc, mở ra cơ hội đầu tiên cho một ca khúc K-pop tiến gần hơn với tượng vàng Oscar.

Những trường hợp này phản ánh rõ chiến lược của các hãng lớn như Netflix, Amazon, Apple… Trong khoảng 1 thập niên qua, các nền tảng trên đã đầu tư mạnh vào phim quốc tế và hợp tác với các đạo diễn nổi tiếng để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu. Việc phim ngoài Hollywood được vinh danh ngày càng nhiều cho thấy Oscar đang trở thành một sân chơi mang tính toàn cầu thay vì chỉ là giải thưởng của điện ảnh Mỹ như trước.

Oscar 2026 cũng được xem là cột mốc quan trọng trong câu chuyện đại diện văn hóa của Hollywood. Con số thống kê cho thấy khoảng 33% người được đề cử năm nay là phụ nữ và 28% thuộc các nhóm sắc tộc thiểu số - mức cao nhất trong lịch sử gần 1 thế kỷ của Oscar.

Một số bộ phim cũng tạo ra những dấu mốc đáng chú ý về đại diện văn hóa. Sinners (Tội đồ) của đạo diễn Ryan Coogler lập kỷ lục về số lượng đề cử dành cho các nghệ sĩ da màu trong một bộ phim tại mùa giải năm nay. Đặc biệt, Coogler lần đầu tiên giành tượng vàng Oscar trong sự nghiệp với giải Kịch bản gốc xuất sắc.
Những thay đổi ấy được xem là kết quả của quá trình cải cách kéo dài nhiều năm của Viện Hàn lâm sau phong trào #OscarsSoWhite.

Tương lai của công nghiệp điện ảnh toàn cầu

Theo các nhà nghiên cứu điện ảnh, Oscar thường không tạo ra xu hướng mới mà chủ yếu phản ánh những chuyển động đã diễn ra trong ngành điện ảnh, đồng thời củng cố những giá trị được khán giả và giới phê bình đề cao. Danh sách đề cử năm nay cho thấy rõ điều đó. Bên cạnh các phim chính kịch, nhiều tác phẩm kinh dị, khoa học viễn tưởng hoặc hoạt hình cũng xuất hiện trong các hạng mục quan trọng.

K-pop demon hunters một sản phẩm của Netflix đã tạo nên bước ngoặt mới cho K-pop ở giải thưởng của diện ảnh toàn cầu. Ảnh: Netflix

Bên cạnh đó, sự trỗi dậy của các nền tảng phát trực tuyến tiếp tục là câu chuyện lớn của Oscar những năm gần đây. Năm 2026 cũng không ngoại lệ. Theo thống kê, các phim của Netflix đã nhận tới 18 đề cử Oscar trong năm nay. Con số đó cho thấy các nền tảng trực tuyến đã trở thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái giải thưởng.

Sự kết hợp giữa phát hành rạp và phát trực tuyến đang trở thành mô hình phổ biến. Một bộ phim có thể ra rạp trong thời gian ngắn để đáp ứng tiêu chí giải thưởng, sau đó nhanh chóng được phát hành trên nền tảng trực tuyến nhằm tiếp cận khán giả toàn cầu.

Nhiều chuyên gia cho rằng trong tương lai gần, Hollywood sẽ tiếp tục theo đuổi chiến lược vừa giữ doanh thu phòng vé từ phim bom tấn vừa khai thác thị trường xem phim tại nhà.

Minh Phát