Đề xuất bỏ ràng buộc địa giới, người dân có thể đăng ký hộ tịch ở bất cứ đâu

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) - Ảnh: QH

Đăng ký hộ tịch phi địa giới

Trình bày tờ trình dự thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, dự thảo giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch; các việc hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính.

Theo cơ quan soạn thảo, các loại giấy tờ hộ tịch bao gồm: giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy chứng tử và văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch.

Điểm lưu ý, dự thảo cũng bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan (phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu), chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

Thẩm tra về đăng ký hộ tịch phi địa giới, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực ủy ban và các cơ quan của Quốc hội cơ bản tán thành, đặc biệt là chủ trương thực hiện thủ tục hành chính phi địa giới.

Đối với việc đăng ký khai sinh, khai tử chủ động, Thường trực Ủy ban và các cơ quan đánh giá, việc quy định UBND cấp xã đăng ký khai sinh chủ động, đăng ký khai tử chủ động trực tuyến dựa trên dữ liệu kết nối từ cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là một bước tiến trong cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi, phục vụ người dân tốt hơn.

Mọi trẻ em sinh ra đều được khai sinh ngay

Phát biểu về dự thảo luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh phải đẩy mạnh “hộ tịch số” và kết nối liên thông. Trước đây, hình thức giấy tờ là chủ yếu, nhưng tới đây phải chuyển sang ưu tiên bản điện tử để người dân thuận tiện, ở đâu cũng có thể đăng ký hộ tịch.

“Trước đây, thẩm quyền theo nơi cư trú còn cứng nhắc, nay cần cho phép đăng ký ở bất cứ đâu, không phụ thuộc địa giới, tạo thuận lợi cho người dân” - Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Về trách nhiệm chứng minh, trước đây người dân phải cung cấp nhiều giấy tờ, tới đây, cơ quan nhà nước cần chủ động tra cứu dữ liệu liên thông, tránh việc người dân phải tự đi tìm. Khi đã có dữ liệu, chỉ cần quét qua VNeID là có thể tìm được thông tin.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, cần nhấn mạnh bảo vệ quyền con người trong các trường hợp đặc biệt. Đối với trẻ em chưa xác định được cha mẹ, cần quy định linh hoạt hơn về thủ tục khai sinh, đặc biệt là trẻ bị bỏ rơi, bảo đảm mọi trẻ em sinh ra đều được khai sinh ngay, được hưởng quyền giáo dục và y tế.

Liên quan đến cải cách thủ tục hành chính hộ tịch, theo ông, hiện nay việc cải chính sai sót do cán bộ hoặc do lịch sử để lại rất khó khăn, đòi hỏi nhiều giấy tờ từ nhiều thập kỷ trước.

Do vậy, cần áp dụng nguyên tắc vì lợi ích của người dân: nếu sai sót rõ ràng do lỗi của cơ quan nhà nước trong quá trình ghi chép hoặc chuyển đổi số, cơ quan tư pháp phải có trách nhiệm tự rà soát, điều chỉnh, không bắt buộc người dân đi tìm chứng cứ cũ. “Khi làm Phó chủ tịch Cần Thơ 5 năm, tôi thấy vấn đề này rất khổ sở” - ông nói.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh một số nội dung cụ thể cần lưu ý: về khai sinh, phải bảo đảm quyền có danh tính ngay lập tức; về kết hôn, bảo đảm thuận tiện; về khai tử, phải kịp thời và nhân văn…

Trong đó, như vấn đề khai tử, phải liên thông giữa cơ sở y tế, cơ quan tư pháp, tránh để gia đình phải đi khai báo nhiều nơi.

M.Quang