Cả nước quyết tâm gỡ “thẻ vàng” thủy sản

Tăng kiểm soát tại bến cảng

Trước mỗi chuyến biển, ngư dân Nguyễn Văn Thành (xã Hải Xuân, tỉnh Ninh Bình) đều cẩn trọng kiểm tra đầy đủ giấy tờ và thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS). Với anh, đó là một thói quen bắt buộc: “Bây giờ đi biển mà không đủ điều kiện thì lực lượng chức năng không cho xuất bến. Ngư dân chúng tôi đã được tuyên truyền về “thẻ vàng” IUU và ai cũng muốn chấp hành tốt để làm ăn lâu dài”.

Tại cửa khẩu cảng Hải Thịnh, xã Hải Thịnh, tỉnh Ninh Bình, lực lượng biên phòng trực gác 24/24 giờ mỗi ngày, kiểm tra hồ sơ pháp lý mỗi tàu và trạng thái vận hành của thiết bị VMS trên tàu, không để xảy ra tình trạng quên gắn hay hỏng thiết bị mà vẫn ra khơi. Đó là trước khi tàu ra khơi. Khi tàu từ biển trở về, chủ tàu phải thông báo cho cơ quan quản lý trước ít nhất 1 giờ. Ngay khi tàu cập cảng, cán bộ quản lý cảng liền giám sát sản lượng bốc dỡ và truy xuất nguồn gốc qua hệ thống điện tử.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh cảnh sát biển vùng 3 và hải đoàn biên phòng 18 tuyên truyền về IUU cho ngư dân trên vùng biển phía Nam - Ảnh: Thanh Tâm

Việc quản lý tàu và kiểm soát sản lượng qua cảng là 2 mắt xích quan trọng trong chuỗi chống IUU. Ở nhiều địa phương ven biển, hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) đã giúp lực lượng chức năng kiểm soát hàng ngàn lượt tàu ra vào cảng, bảo đảm các tàu khai thác hải sản đúng quy định.

Ở cảng cá Thọ Quang, TP Đà Nẵng, muốn ra khơi, tàu cá phải trải qua sự kiểm tra của ban quản lý cảng và tiếp đó là của đồn biên phòng. Nếu thiết bị VMS mất tín hiệu, thuyền trưởng buộc phải báo ngay và đưa tàu về bờ khắc phục. Có hơn 35 năm làm nghề lưới kéo, thuyền trưởng Đậu Văn Trường cho rằng, giờ đây, việc tuân thủ quy định không chỉ là nghĩa vụ mà còn là lựa chọn để tồn tại: “Muốn đánh bắt cá, phải đúng luật; muốn bán được cá, cũng phải đúng luật. Do đó, mọi tàu phải khai báo đầy đủ, giữ cho thiết bị giám sát hoạt động liên tục”.

Ông Vũ Văn Tâm - Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Thủy sản Hùng Cường, xã Ninh Cường, tỉnh Ninh Bình - cho biết, để bán được sản phẩm, mở rộng thị trường, HTX chỉ thu mua nguyên liệu từ những tàu đánh bắt đúng vùng, đúng quy trình và sử dụng ngư cụ hợp pháp. Nhờ thực hiện nghiêm các quy định, nhiều sản phẩm của HTX đủ điều kiện để xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, một số nước châu Âu với sản lượng khoảng 500 tấn/năm.

Hoàn thiện hành lang pháp lý

Song song với công tác quản lý hành chính và kiểm tra chuyên ngành của lực lượng kiểm ngư, các lực lượng làm nhiệm vụ trên biển cũng chủ động đồng hành, hỗ trợ ngư dân khai thác thủy sản đúng quy định.

Ngư dân tỉnh Quảng Ngãi chuyển cá từ tàu lên bờ sau một chuyến đánh bắt - Ảnh: U.N.

Đại tá Vũ Thái Hà - Chính ủy lữ đoàn 161, vùng 3 Hải quân - cho rằng, ngư dân là lực lượng có mặt thường xuyên nhất trên ngư trường và sự hiện diện hợp pháp của họ là sự khẳng định chủ quyền quốc gia trên biển: “Khi bà con bám biển, khai thác đúng quy định, đó chính là cách thể hiện chủ quyền một cách thiết thực”.

Ông cho hay, trong quá trình tuần tra, làm nhiệm vụ trên biển, cán bộ, chiến sĩ hải quân thường xuyên tuyên truyền pháp luật về khai thác thủy sản, nhắc nhở ngư dân duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình và khai thác hải sản đúng vùng biển, đúng quy định. Bên cạnh đó, lực lượng hải quân cũng sẵn sàng tìm kiếm, cứu nạn, bảo vệ ngư dân khi họ gặp sự cố hoặc bị tàu nước ngoài uy hiếp trên biển. Chính sự đồng hành này đã giúp ngư dân yên tâm bám biển, đồng thời góp phần xây dựng một nghề cá có tổ chức, tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh cảnh sát biển vùng 3 tuyên truyền về chống IUU cho ngư dân trên vùng biển phía Nam - Ảnh: Thanh Tâm

Ông Tạ Minh Phương - Trưởng phòng Tổ chức và Xây dựng lực lượng, Cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường - cho biết, cục đang khẩn trương xây dựng nghị định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý là giải pháp nền tảng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm như mất kết nối VMS, khai thác sai vùng hay không ghi nhật ký khai thác. Một điểm đáng chú ý của dự thảo là bổ sung tổ hợp tác vào nhóm đối tượng bị xử phạt, xuất phát từ thực tế là nhiều hoạt động khai thác hiện nay được tổ chức theo hình thức tổ hợp tác nhưng trước đây còn thiếu cơ sở pháp lý để xử lý vi phạm.

Theo ông, khi có quy định rõ ràng, chế tài đủ mạnh và thực thi nghiêm túc, ý thức tuân thủ của ngư dân và doanh nghiệp sẽ được nâng cao: “Hoàn thiện hành lang pháp lý là nhằm xây dựng một môi trường khai thác minh bạch, có trách nhiệm. Khi kỷ cương pháp luật được củng cố đồng bộ, ngành thủy sản sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững và từng bước gỡ cảnh báo về IUU của EC”.

Nhóm phóng viên