Thước đo quan trọng nhất của ngành y

Tháng 9/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW về chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Đây không chỉ là một văn bản định hướng chủ trương mà còn là thông điệp mạnh mẽ về việc xây dựng một nền y tế công bằng, hiện đại và nhân văn, nơi sức khỏe của người dân được đặt ở vị trí trung tâm của mọi chính sách.

Chiến lược quốc gia về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 của Chính phủ ban hành kèm theo Quyết định số 89 của Thủ tướng Chính phủ ngày 23/1/2024 cũng xác định rõ: mọi người dân đều được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng, được sống trong cộng đồng an toàn, phát triển tốt về thể chất và tinh thần.

Theo Bộ Y tế, những năm qua, ngành y tế Việt Nam đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận: tuổi thọ trung bình của người dân đạt 74,8 tuổi; tỉ lệ bác sĩ đạt 15 người/10.000 dân; số giường bệnh đạt 34,5/10.000 dân; hơn 95% dân số tham gia bảo hiểm y tế. Những con số này phản ánh nỗ lực xây dựng một hệ thống y tế rộng khắp, hướng tới sự công bằng trong chăm sóc sức khỏe.

Hệ thống khám, chữa bệnh từ trung ương đến cơ sở đã làm chủ được nhiều kỹ thuật cao như phẫu thuật bằng robot, xạ trị chính xác trong điều trị ung thư, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán hình ảnh, ứng dụng công nghệ gen và sinh học phân tử trong điều trị cá thể hóa… Những bước tiến này đưa y học Việt Nam tiệm cận trình độ khu vực và thế giới, mở ra cơ hội điều trị hiệu quả hơn cho người bệnh ngay trong nước. Nhưng, một nền y tế hiện đại không thể chỉ dựa vào kỹ thuật cao. Công bằng y tế mới là thước đo quan trọng nhất.

Trên thực tế, chất lượng dịch vụ y tế vẫn chưa đồng đều giữa các vùng miền; y tế cơ sở ở nhiều nơi vẫn thiếu nhân lực, thiếu trang thiết bị; y tế dự phòng chưa được đầu tư tương xứng; bệnh viện tuyến trên vẫn còn quá tải; cơ chế tài chính và tự chủ còn vướng mắc; chuyển đổi số chưa đồng bộ.

Nghị quyết 72-NQ/TW nêu yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang phòng bệnh, coi y tế dự phòng và y tế cơ sở là nền tảng. Đây là bước chuyển có tính chiến lược. Khi hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu đủ mạnh, người dân được tầm soát bệnh sớm, quản lý bệnh mạn tính ngay từ cộng đồng, gánh nặng cho tuyến trên sẽ giảm bớt, chi phí xã hội cũng được tiết kiệm đáng kể. Nghị quyết cũng xác định mục tiêu phát triển y tế hiện đại thông qua chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao, kỹ thuật chuyên sâu, triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, sử dụng dữ liệu lớn trong dự báo dịch bệnh, ứng dụng AI trong chẩn đoán, điều trị…

Để hiện thực hóa các yêu cầu và mục tiêu trên, nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế tài chính cần được củng cố đồng bộ. Đội ngũ y tế phải được đào tạo bài bản, được bảo vệ và đãi ngộ xứng đáng; cơ sở vật chất, thuốc và thiết bị y tế phải bảo đảm đầy đủ, nhất là tại tuyến cơ sở; cơ chế tài chính cần linh hoạt, minh bạch và phù hợp thực tiễn.

Khi 3 trụ cột này vận hành hài hòa, hệ thống y tế mới có thể phát triển ổn định và lâu dài. Xây dựng nền y tế công bằng, hiện đại và nhân văn đồng nghĩa với việc lấy người dân làm trung tâm của mọi chính sách. Do vậy, giảm gánh nặng viện phí, mở rộng độ bao phủ bảo hiểm y tế, nâng cao chất lượng dịch vụ tại tuyến cơ sở là những việc cần tiếp tục được đẩy mạnh.

An Nguyên