Đà Nẵng: Đau đầu tìm cách xử lý khủng hoảng rác

Rác chất đống, khắp nơi hôi thối

Tình trạng khủng hoảng xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn TP Đà Nẵng đã kéo dài nhiều tháng nay, chủ yếu tập trung tại khu vực Duy Xuyên, Đại Lộc, TP Hội An và thị xã Điện Bàn (thuộc tỉnh Quảng Nam trước đây). Rác thải ở các địa phương này được thu gom và xử lý tại Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam, do Công ty cổ phần Môi trường Huy Hoàng Eco làm chủ đầu tư và vận hành. Tuy nhiên, từ năm 2024, trong quá trình tiếp nhận, xử lý, công ty này đã tập kết, đổ hơn 20.000 tấn chất thải (số liệu tạm tính) trái quy định về bảo vệ môi trường. Vụ việc bị phát hiện và được các ngành chức năng kiểm tra, xác minh.

Hơn 300 tấn rác tập kết dài ngày ở bờ sông Thu Bồn, xã Nam Phước

Sau sự cố, từ tháng 9/2025, Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam thông báo ngừng tiếp nhận rác, khiến các địa phương rơi vào thế bị động. Ban đầu, các phường, xã thông báo để người dân chủ động tự xử lý rác, đồng thời báo cáo xin chuyển hướng xử lý rác thải đến các khu vực khác.

Tuy nhiên, sau 6 tháng, tình hình không được cải thiện mà rác ùn ứ ngày càng nhiều. Trên rất nhiều tuyến đường, khu vực gần chợ, ngã ba… đâu đâu cũng thấy rác. Chị Nguyễn Thị Hà - người dân sống cạnh chợ Nam Phước (xã Nam Phước) - thở dài: “Đối diện nhà tôi là bãi rác to đùng, ngay góc chợ, nhiều ngày không được thu gom, hôi thối kinh khủng”. Bên bờ sông Thu Bồn, thuộc thôn Duy Phước, xã Nam Phước, một bãi rác với khoảng 300 tấn được che bạt tạm bợ, có nguy cơ chảy nước rỉ rác ra sông và phát tán mùi hôi. Đây là một trong hàng loạt những điểm tập kết rác được các xã khoanh tạm.

Ông Lê Bá Cường - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ môi trường Duy Xuyên Xanh - cho biết, đơn vị được giao nhiệm vụ thu gom vận chuyển rác trên địa bàn 4 xã Duy Xuyên, Nam Phước, Thu Bồn, Duy Nghĩa. Sau khi Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam ngừng tiếp nhận, hợp tác xã được phép vận chuyển rác vào khu chứa và xử lý ở bãi Tam Nghĩa. Tuy nhiên, việc chuyển rác vào đây gặp nhiều khó khăn như bị hạn chế số chuyến (chỉ được 7 chuyến/ngày, khoảng 42 tấn cho cả 4 xã), thời gian vào bãi phải theo 2 khung giờ (9 - 11g và 12 - 16g), mỗi xe cách nhau 45 phút. Với khoảng cách di chuyển xa gấp 4 lần, việc chỉ tiếp nhận vào 2 khung giờ trên là rất khó. Nhiều khi xe chở rác vào không kịp lại phải chở về.

Theo ông Lê Bá Cường, số lượng rác được giải quyết tại 4 xã chỉ khoảng 70%. Đây là nguyên nhân khiến khối lượng rác tại các bãi tạm ngày càng nhiều. Theo thống kê, lượng rác tồn đọng tại các bãi tạm ở 4 xã nói trên từ tháng 9/2025 đến tháng 2/2026 là 2.137 tấn. Trong đó, nhiều bãi tạm tập kết số lượng rất lớn như bãi Lệ Sơn (xã Duy Nghĩa) 210 tấn, bãi Duy Phước (xã Nam Phước) 300 tấn; bãi mỏ đá Duy Trung (xã Duy Xuyên) 200 tấn; bãi nghĩa địa Duy Châu (xã Thu Bồn) 475 tấn. “Chúng tôi đã phải gồng lỗ suốt 6 tháng nay và hiện rất khốn đốn. Thậm chí chúng tôi vô tình phải làm thêm khâu xử lý rác tại các bãi tạm như rải vôi, che bạt... Việc tập kết tạm như vậy cũng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường rất cao” - ông nhìn nhận.

Trước tình hình cấp bách trên, lãnh đạo 4 xã Duy Xuyên, Nam Phước, Thu Bồn và Duy Nghĩa đã cùng ký bản kiến nghị gửi lãnh đạo TP Đà Nẵng yêu cầu đơn vị quản lý khu xử lý rác thải Tam Nghĩa tăng số chuyến tiếp nhận, tăng thời gian tiếp nhận, đồng thời sớm cho phép Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam hoạt động trở lại.

Trong khi đó, tại bãi rác Cẩm Hà (phường Hội An Tây), tình trạng ô nhiễm ngày càng trầm trọng. Đây là bãi rác lộ thiên trên nền đất tự nhiên, chưa được đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác, khí thải, nên nguy cơ ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng. UBND phường Hội An Tây cho biết, bãi rác Cẩm Hà có diện tích khoảng 1,34ha nhưng đã chứa hơn 70.000m³ rác. Mỗi ngày, bãi tiếp nhận khoảng 120 tấn rác từ 3 phường Hội An Tây, Hội An Đông và Hội An. Không chỉ rác sinh hoạt mà còn cả xác động vật, làm gia tăng mùi hôi. Khi thời tiết nắng nóng, rác phân hủy nhanh, bốc mùi hôi thối nồng nặc. Nước rỉ rác đen kịt, chảy tràn trên bề mặt, len lỏi vào khu vực nghĩa trang, ruồi nhặng dày đặc khiến không gian trở nên ngột ngạt, nhếch nhác. Tình trạng này đã kéo dài và ngày càng nghiêm trọng. UBND phường Hội An Tây đã nhiều lần báo cáo lên cấp trên, tuy nhiên đến nay chưa có giải pháp xử lý.

Cần có biện pháp căn cơ

Để xử lý vấn đề trên, ngày 25/3, ông Trần Nam Hưng - Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng - cùng lãnh đạo các sở ngành đã có buổi làm việc với lãnh đạo Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam. Theo báo cáo, nhà máy có công suất thiết kế là 300 tấn/ngày, sử dụng công nghệ phân loại, xử lý, tái chế (thành phân bón, hạt nhựa, chất đốt) và đốt rác. Nhưng đến nay mới được cấp phép môi trường cho hạng mục lò đốt rác, các hạng mục khác chưa được cấp phép, nhiều thủ tục chưa được hoàn thiện.

Ông Trần Nam Hưng (đứng trước) - Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng - kiểm tra, tìm giải pháp tháo gỡ cho Nhà máy Xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam

Lý giải về việc tập kết rác thải sai quy định dẫn đến ngừng hoạt động, ông Phùng Văn Huy - Phó chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Môi trường Huy Hoàng Eco - cho rằng, quy mô sử dụng đất của dự án là 3,77ha nhưng trên 90% là đồi núi đá, cạnh hành lang cách ly là đường dây 500kV, nên công ty không được phép nổ mìn trong quá trình thi công, cho nên mặt bằng được sử dụng trên thực tế chỉ khoảng 1ha, dẫn đến không có quỹ đất cho các phân xưởng tái chế.

Sau khi bị phát hiện vi phạm, nhà máy còn tồn đọng khoảng 90.000 tấn nguyên liệu sản xuất chất đốt RDF, khoảng 10.000 tấn mùn hữu cơ sản xuất phân bón. Do đó, công ty kiến nghị TP Đà Nẵng chấp thuận cho sản xuất, tiêu thụ các sản phẩm để ngăn ngừa sự cố môi trường. Đồng thời, xin hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục pháp lý để đưa dự án vào hoạt động, tiếp tục tiếp nhận và xử lý rác.

Ông Trần Nam Hưng cho hay, tinh thần là tập trung tháo gỡ từ thủ tục điều chỉnh quy hoạch chi tiết, đến thu hồi đất, cấp phép môi trường để dự án hoạt động. Trước mắt, thành phố quyết tâm trong tháng 6/2026 hoàn thiện các thủ tục để nhà máy đi vào hoạt động, xử lý xong toàn bộ 100.000 tấn rác đã sơ chế còn tồn đọng, thì mới tiếp nhận rác mới. Trong thời gian này, giải pháp xử lý rác phát sinh hằng ngày cần được tính toán cụ thể. Theo đó, khu vực Đại Lộc sẽ tập kết tạm tại bãi rác Đại Hiệp; khu vực Điện Bàn và Duy Xuyên trước đây sẽ tiếp tục gom đưa vào các bãi rác ở phía nam thành phố… Việc phân bố tạm này sẽ thực hiện khoảng 12 tháng tới, để khớp với việc đưa nhà máy rác Bắc Quảng Nam vào vận hành.

Lê Đình Dũng