TPHCM nỗ lực vì một thành phố khỏe - Bài 1: Chủ động bảo vệ 'nhóm yếu thế'

Rủ nhau đến trạm y tế khám bệnh

Gần đây, bà L.T.D. (62 tuổi, ở TPHCM) thường xuyên mất ngủ, mệt mỏi, ăn không thấy ngon. Chịu đựng vài hôm, bà thêm chứng đau đầu, chóng mặt. Nghe hàng xóm nói từng điều trị mất ngủ ở trạm y tế phường An Hội Tây, bà D. liền nhờ con gái đưa đến khám.

Người dân đang được tư vấn khám bệnh tại trạm y tế phường Xuân Hòa

Tại đây, bác sĩ chẩn đoán bà bị căng thẳng kéo dài, thức đêm, ăn uống không điều độ khiến cơ thể suy nhược. Bà được chỉ định châm cứu, kết hợp uống thuốc đông y. Qua 10 ngày châm cứu, bệnh nhân đã có thể ngủ ngon, không còn bị giật mình giữa đêm, ăn thấy ngon miệng hơn. Bác sĩ hướng dẫn bà các bài tập thể dục để duy trì sức khỏe.

Bà D. chia sẻ: “Trạm y tế phục vụ rất tốt, bác sĩ nhiệt tình lắm, lại gần nhà, vậy mà trước đây tôi không biết, ngại đến bệnh viện nên cứ chịu đựng. Điều tôi bất ngờ nhất là chi phí châm cứu, thuốc uống 10 ngày chỉ tốn hơn 100.000 đồng, do tôi có bảo hiểm y tế. Tôi rất mừng vì tìm được nơi chữa bệnh tốt”.

Tương tự, bà T.T.B. (69 tuổi) thường xuyên… rủ “bạn già” đến lấy thuốc ở trạm y tế phường An Nhơn vì cách nhà chỉ 20 phút đi bộ. Bà B. mắc bệnh tiểu đường, huyết áp nên phải tái khám định kỳ mỗi 3 tháng. Trước đây, khi các trạm y tế chưa sáp nhập, gia đình bà chỉ tin tưởng bệnh viện. Bà kể: “Lúc đó, trạm y tế và bệnh viện cũng xa như nhau, nên cháu tôi nói khám ở bệnh viện yên tâm hơn. Từ lúc có trạm y tế gần nhà, tôi đến khám thử mới thấy cơ sở đẹp đẽ, khang trang, mát mẻ. Còn thuốc cũng giống như ở bệnh viện mà không phải chờ lâu”.

“Ưng bụng” từ lần khám đầu tiên, mỗi lần đến kỳ lấy thuốc, bà B. rủ thêm 1 người bạn đi cùng, vừa đi bộ tập thể dục, vừa trò chuyện. Bà cười: “Đi cùng tôi thì các bà ấy cũng khám luôn, rồi thích trạm, mệt mỏi, nóng sốt gì cũng đi trạm y tế cho nhanh”.

Không chỉ dừng lại ở việc người bệnh tìm đến trạm y tế, mới đây trạm y tế phường Xuân Hòa đã đi vào hoạt động, triển khai thí điểm mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn - Y tế gia đình”, nhằm hiện thực hóa định hướng phát triển y tế theo hướng chủ động, dự phòng là chính của thành phố. Đội ngũ y bác sĩ không chỉ khám chữa bệnh, tư vấn sức khỏe và xử lý sơ cấp cứu tuyến cơ sở, mà còn quản lý và nâng cao sức khỏe cộng đồng; bảo vệ, chăm sóc bà mẹ, trẻ em và người cao tuổi; chăm sóc người khuyết tật và bảo trợ xã hội…

Phường Xuân Hòa ra mắt 6 đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn. Mỗi đội gồm 9-10 nhân viên y tế và các cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, quản lý từ 6.000 - 6.700 người dân.

Hiện tại, lượng người dân đến khám, điều trị và tư vấn sức khỏe đang có xu hướng tăng. Nhiều người rất hài lòng với sự tận tình của đội ngũ y tế, cơ sở vật chất khang trang, có sự thay đổi rõ nét từ việc củng cố y tế tuyến cơ sở.

Từ “điểm khám bệnh” đến “người bạn đồng hành sức khỏe”

Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Phạm Thị Châu - Phó giám đốc trạm y tế phường Xuân Hòa - với mô hình chăm sóc sức khỏe mới theo hướng tiếp cận toàn diện và liên tục, trạm y tế đã chủ động chuẩn bị điều kiện cần thiết để phục vụ người dân tốt hơn.

Hiện nay, trạm đã được trung tâm y tế chuyển giao một số trang thiết bị cơ bản như máy điện tim, siêu âm, X-quang và các xét nghiệm thường quy. Nhờ đó, công tác khám chữa bệnh ban đầu cho người dân cơ bản được đảm bảo ngay tại tuyến cơ sở, giúp giảm tải cho tuyến trên.

Bà cũng cho biết khó khăn lớn nhất của trạm là công tác quản lý hồ sơ sức khỏe. Trạm y tế còn khá mới, người dân có tâm lý e ngại chia sẻ thông tin cá nhân, thông tin bệnh tật nên việc thu thập đầy đủ thông tin từ người dân cần có thêm thời gian.

Bà kỳ vọng lớn vào sự đồng hành của Sở Y tế TPHCM, sự hỗ trợ chuyên môn từ các bệnh viện cũng như việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai sổ sức khỏe điện tử. Bên cạnh đó, sự hỗ trợ về nhân lực và kinh phí từ chính quyền địa phương cũng sẽ là nền tảng quan trọng để trạm y tế vận hành hiệu quả.

Ngoài mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn - Y tế gia đình” tại trạm y tế phường Xuân Hòa, Sở Y tế TPHCM còn triển khai mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư” tại 3 xã Bắc Tân Uyên, Hiệp Phước và Đất Đỏ… Quyết tâm đổi mới hình ảnh trạm y tế từ “điểm khám bệnh” đến “người bạn đồng hành sức khỏe”.

Giám đốc Sở Y tế TPHCM Tăng Chí Thượng cho hay: Trong mô hình truyền thống, trạm y tế chủ yếu là nơi người dân tìm đến khi có bệnh. Nhưng với mô hình mới, các đội chăm sóc sức khỏe sẽ chủ động “đi từng ngõ, đến từng nhà, chăm từng người”, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời. Mỗi đội được tổ chức gồm 1 bác sĩ, 1 điều dưỡng/hộ sinh/y sĩ, 1 dược sĩ cùng các cộng tác viên sức khỏe cộng đồng, chịu trách nhiệm theo dõi sức khỏe từng hộ gia đình trên địa bàn.

Không chỉ dừng lại ở việc khám bệnh ban đầu, các đội sẽ thực hiện: Lập và cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân; quản lý, theo dõi các bệnh mạn tính; chăm sóc người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ em; phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật; tư vấn, hướng dẫn phòng bệnh và nâng cao sức khỏe.

Các đội chăm sóc sức khỏe liên tục chính là bước đi cụ thể hóa mô hình y học gia đình tại Việt Nam - nơi mỗi người dân có một “điểm chạm y tế” gần nhất, tin cậy và gắn bó lâu dài. Mỗi trạm y tế, thông qua các đội này, sẽ từng bước chuyển mình thành nơi quản lý sức khỏe toàn diện; theo dõi liên tục, không gián đoạn; phối hợp 2 chiều với các bệnh viện tuyến trên; giảm tải cho hệ thống điều trị chuyên sâu.

“Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái y tế đa tầng, đa trung tâm, trong đó y tế cơ sở thực sự đóng vai trò “người gác cổng” của hệ thống” - Giám đốc Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh.

Hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe tại trạm y tế Dược sĩ Trịnh Văn Tiến - Giám đốc trạm y tế phường An Nhơn, TPHCM - cho hay, số lượng bệnh nhân đến trạm khám, chữa bệnh đang tăng thấy rõ. Đa số bệnh nhân là người cao tuổi mắc bệnh nền, bệnh mạn tính như tim mạch, huyết áp, đái tháo đường… Nhân viên y tế không còn cảnh vận động, ngồi chờ bệnh nhân, mà luôn bận rộn, bởi nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng. Đặc biệt là khám, chữa bệnh y học cổ truyền. Bệnh nhân đang được bác sĩ tại trạm y tế phường An Nhơn châm cứu điều trị - Ảnh: Phạm An Bên cạnh tây y, người cao tuổi có xu hướng chọn lựa y học cổ truyền như châm cứu, bấm huyệt… Mặc dù mạng lưới khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền cũng có ở các bệnh viện lớn, và có khoảng 75% trạm y tế trên địa bàn thành phố đã triển khai hoạt động khám chữa bệnh ở lĩnh vực này, nhưng y học cổ truyền vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Để thu hút người bệnh, giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, nhiều trạm y tế tại TPHCM đã chủ động tuyên truyền giáo dục sức khỏe qua website, mạng xã hội Facebook… Một số trạm y tế đã có kênh cung cấp thông tin, tư vấn bệnh của đội ngũ y bác sĩ trẻ, nhiệt tình dần nhận được sự tin tưởng của người dân. Đặc biệt, nhiều người cao tuổi đang hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe tại trạm y tế.

Phạm An