Người dân chi tiêu tiết kiệm do vật giá leo thang

Chị Ngọc Thiện - nhân viên một công ty may trong khu công nghiệp Tân Bình - kể, nhà chị có 4 người, tổng thu nhập chưa tới 20 triệu đồng/tháng. Đầu tháng 3/2026, giá xăng dầu tăng, cước phí vận chuyển tăng kéo theo giá nhiều mặt hàng tăng. Để không thiếu trước hụt sau, hơn 1 tuần nay, chị chuyển sang đi xe buýt thay vì chạy xe máy, tính toán kỹ lại việc mua sắm. “Vật dụng nào cũ nhưng còn xài được thì tôi vẫn dùng, không mua cái mới thay thế” - chị nói.

Anh Đức Tuấn - nhân viên môi giới bất động sản, ở phường Tăng Nhơn Phú - cho biết, trước đây, thu nhập mỗi tháng của anh hơn 30 triệu đồng nhưng từ sau tết đến nay, anh không chốt được giao dịch nào, thu nhập chỉ còn vài triệu đồng từ lương cơ bản. Anh buộc phải thay đổi nhiều thói quen, như không đi ô tô nữa mà chuyển sang đi metro hằng ngày. Anh kể: “Khi mua đồ ăn hay mua hàng, tôi phải so sánh giá, chờ có khuyến mãi mới mua”.

Người tiêu dùng chọn mua hàng tại siêu thị Co.opXtra Vạn Hạnh (phường Hòa Hưng)

Theo khảo sát về hành vi tiêu dùng năm 2026 của Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao (HVNCLC), khoảng 40% người tiêu dùng chuyển sang trạng thái “tiêu dùng phòng thủ” với đặc trưng là nhạy cảm hơn với giá, ưu tiên mua hàng khuyến mãi và chủ động cắt giảm các khoản chi không thiết yếu.

Trong bối cảnh giá xăng dầu biến động, người dân quan tâm hơn đến việc chuyển đổi phương tiện giao thông, cụ thể là chuyển từ xe 2 bánh chạy bằng xăng sang xe điện và xe hybrid (lai giữa dùng xăng và điện). Ông Lê Bá Xuân Trường - Cửa hàng trưởng VinFast Công nghệ xanh 2 - cho biết, chỉ trong nửa đầu tháng 3/2026, cửa hàng đã bán được khoảng 300 chiếc xe điện, nâng tổng số xe bán được từ đầu năm đến nay lên gần 700 chiếc. Ở phân khúc ô tô, theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), xu hướng chuyển đổi này cũng thể hiện rõ với lượng xe hybrid bán ra trong 2 tháng đầu năm là 1.982 chiếc, tăng 19% so với cùng kỳ năm trước.

Phó giáo sư, tiến sĩ Trần Hoàng Ngân - Chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá phát triển, Trường đại học Sài Gòn - cảnh báo, chi phí năng lượng leo thang có thể khiến chi phí sản xuất, vận chuyển tăng, đẩy giá hàng hóa, dịch vụ tăng đồng loạt. Theo ông, trong ngắn hạn, Chính phủ và chính quyền các địa phương cần ưu tiên ổn định giá xăng dầu thông qua các công cụ tài khóa như điều chỉnh thuế, phí, đồng thời đa dạng hóa nguồn cung và kiểm soát chặt hoạt động buôn lậu, đầu cơ; tăng cường quản lý thị trường, đảm bảo nguồn cung hàng hóa và minh bạch hóa thông tin nhằm hạn chế tình trạng găm hàng, thổi giá; triển khai các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân, đặc biệt là nhóm có thu nhập thấp. Trong đó, cần áp dụng các giải pháp như trợ giá vận tải công cộng, bình ổn giá lương thực, thực phẩm, tăng mức lương cơ sở, lương hưu trí và trợ cấp xã hội.

Trong dài hạn, Chính phủ và chính quyền các địa phương cần chuyển sang mô hình tăng trưởng ít phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch thông qua phát triển hạ tầng giao thông xanh, năng lượng tái tạo và chuyển đổi số; khuyến khích người dân sử dụng metro, xe buýt, phương tiện tiết kiệm năng lượng.

Mai Ca