 |
| Bệnh nhân ngộ độc rượu pha methanol đang được điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai, TP Hà Nội - ẢNH: THÀNH DƯƠNG |
Nguy kịch vì uống “rượu quý”
Sau mấy tuần điều trị tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, đến nay, anh N.T.M. - 35 tuổi, ở TP Hà Nội - vẫn trong tình trạng nguy hiểm tính mạng.
Anh M. nhập viện sau khi uống rượu mang nhãn Mao Đài, được quảng cáo là hàng xách tay. Chỉ sau khi uống vài giờ, anh đã bị hôn mê sâu, nhịp thở rối loạn, da nhợt nhạt, thân nhiệt giảm, tiểu tiện và đại tiện một cách vô thức. Anh được người nhà đưa vào Bệnh viện Đa khoa Đông Anh cấp cứu trong trạng thái ngừng tuần hoàn, mạch và huyết áp không đo được.
Các bác sĩ bệnh viện này nhận định, bệnh nhân ngộ độc cấp tính, nghi do methanol - loại cồn công nghiệp có độc tính cao, gây tổn thương nghiêm trọng hệ thần kinh trung ương và tim mạch. Sau khi hồi sức tích cực, bệnh viện này đã chuyển khẩn cấp bệnh nhân sang Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai để tiếp tục điều trị chuyên sâu, bao gồm lọc máu liên tục, nhằm loại bỏ độc chất. Dù đã qua cơn nguy kịch ban đầu, tình trạng bệnh vẫn rất trầm trọng.
Vào mùng Năm tết Ất Tỵ 2025, Bệnh viện Bạch Mai cũng từng tiếp nhận cùng lúc 2 bệnh nhân ngộ độc sau khi cùng 3 người khác uống “rượu Tây” trong nhà hàng. Trong đó, một người ói liên tục, cổ họng khô rát, mệt lả sau khi uống 5 cốc; người còn lại chỉ uống 1 cốc khi đang đói nhưng sau đó ói ra máu. Loại rượu mà họ uống có màu vàng, nghi là rượu giả, được chiết vào vỏ chai của hãng rượu ngoại nổi tiếng thế giới.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai - cảnh báo, rượu không rõ nguồn gốc có nhiều khả năng được làm từ cồn công nghiệp methanol. Khi vào cơ thể, methanol sẽ chuyển hóa thành a xít formic, gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan trong cơ thể, đặc biệt là não và thần kinh thị giác. Nếu phát hiện muộn, nạn nhân ngộ độc methanol có nguy cơ tử vong rất cao; nếu sống sót, nạn nhân vẫn bị những di chứng lâu dài như mất thị lực, rối loạn vận động, suy nhược thần kinh.
 |
| Công an tỉnh Khánh Hòa thu giữ hàng chục ngàn chai “rượu ngoại” giả tại Công ty TNHH Thu Hà - Ảnh do công an cung cấp |
Pha màu và vị đắng để ngăn dùng methanol làm rượu
Trước thực trạng methanol bị trộn vào rượu uống, các chuyên gia y tế và cơ quan quản lý đã nhiều lần đề xuất pha chất chỉ thị màu (chẳng hạn màu đỏ, màu xanh) vào methanol tránh việc dùng nó để pha chế thành rượu uống.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng - Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam - cho hay, một số nước trên thế giới đang áp dụng cách này. Tuy nhiên, nếu chỉ dùng màu sắc thì hiệu quả vẫn rất hạn chế, không đủ để ngăn chặn hành vi cố ý pha trộn methanol vào rượu uống để kiếm lợi nhuận.
Lý do là phần lớn thuốc nhuộm màu hữu cơ có thể bị tẩy hoặc làm loãng bằng các phương pháp tương đối đơn giản. Chẳng hạn, than hoạt tính có thể làm cho dung dịch trở nên trong hơn, một số chất màu có thể bị khử hoặc ô xy hóa, làm cho nhạt hoặc mất màu nhưng độc tính của methanol vẫn nguyên vẹn.
Ngoài ra, theo ông, không phải methanol nào trên thị trường cũng được pha màu. Nếu chỉ áp dụng việc pha chất chỉ thị màu với một số nguồn nhập khẩu chính thức thì methanol nhập lậu, methanol không được nhuộm màu vẫn có thể bị dùng để pha chế rượu. Khi đó, màu sắc trong chai cồn không còn là tín hiệu đáng tin cậy.
Ông cho hay, một số nước đã áp dụng mô hình “biến tính đa tầng” đối với cồn công nghiệp. Cụ thể, không chỉ nhuộm màu, họ còn yêu cầu pha chất tạo vị đắng cực mạnh như denatonium benzoate (bitrex). Chỉ một lượng rất nhỏ chất này cũng khiến dung dịch đắng đến mức không chịu được. Ngoài ra, có thể thêm chất tạo mùi hắc khó chịu, chẳng hạn như methyl ethyl ketone (MEK) để ngay cả khi chưa nếm, người dùng đã cảm thấy dị ứng. Cách làm này nên được nghiên cứu, áp dụng ở Việt Nam để bảo vệ cộng đồng.
Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, bên cạnh giải pháp kỹ thuật nêu trên, lực lượng chức năng cần quản lý chặt đầu vào methanol nói riêng, cồn công nghiệp nói chung. Cần yêu cầu đăng ký, cấp phép nghiêm ngặt cho các cơ sở sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh methanol, có ghi rõ mục đích sử dụng. Nên dung hệ thống sổ sách điện tử quản lý để nắm khối lượng mua, bán, truy xuất được đơn vị mua, lượng mua, mục đích… nhằm hạn chế việc cá nhân, cơ sở nhỏ lẻ mua được lượng lớn methanol mà không bị giám sát.
Các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các cơ sở sản xuất, kinh doanh rượu lậu, rượu không nhãn mác, không hóa đơn, không kiểm định cũng như rượu xách tay, rượu bán qua mạng. Ông nói: “Việc pha methanol vào rượu uống phải bị coi là hành vi có thể dẫn đến chết người, cần xử lý hình sự nghiêm khắc để răn đe”.
Những biểu hiện ngộ độc methanol Ngộ độc methanol rất nguy hiểm, nhưng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, vẫn có thể cứu sống người bệnh, giảm nguy cơ mù và các di chứng thần kinh nặng. Việc điều trị tập trung vào 3 mục tiêu chính: ngăn chặn methanol tiếp tục chuyển hóa thành a xít formic; loại bỏ methanol và a xít formic ra khỏi cơ thể; sửa các rối loạn toan kiềm, điện giải, hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn. Để đạt được các mục tiêu trên, người ta dung ethanol (cồn uống được) và fomepizole (một loại thuốc giải độc đặc hiệu, giá cao). Trong các ca ngộ độc nặng, lọc máu là một trong những biện pháp quan trọng nhất. Lọc máu giúp loại nhanh methanol và a xít formic ra khỏi hệ tuần hoàn, đồng thời điều chỉnh rối loạn điện giải, ổn định toan kiềm, hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn. Hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào thời gian đến viện. Đối với người dân, đặc biệt là những người hay uống rượu giá rẻ, sau khi uống rượu không rõ nguồn gốc, nếu 12-24 giờ sau mà có các biểu hiện như đau đầu khác thường, ói nhiều, mệt lả, nhìn mờ, nhìn như có sương mù hoặc trắng xóa, thở nhanh và sâu thì phải coi đó là dấu hiệu cấp cứu. Đó không phải là say rượu thông thường mà nên đi cấp cứu bởi càng chậm đến bệnh viện thì cơ hội cứu chữa càng ít, chi phí và di chứng càng nặng. Bác sĩ NGUYỄN HUY HOÀNG |
Bán rượu giả, thu lợi bất chính hàng chục tỉ đồng Đầu năm 2026, đội quản lý thị trường số 9, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Hưng Yên đã kiểm tra một cơ sở kinh doanh ở tỉnh này, phát hiện 2.280 chai rượu các loại, tất cả đều có nhãn ghi bằng chữ nước ngoài nhưng chủ cơ sở không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Xác định đây là hàng nhập lậu, đội đã lập biên bản, tiêu hủy toàn bộ số rượu trên. Ngày 18/3, Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành cáo trạng, truy tố 9 bị can trong vụ án sản xuất, buôn bán rượu giả với quy mô lớn xảy ra tại Công ty TNHH Thu Hà. Theo cáo trạng, các bị can đã buôn bán rượu giả với số lượng lớn. Để đưa rượu ra thị trường bán với giá cao, công ty này đã thuê người làm tem nhập khẩu giả và nhãn phụ tiếng Việt giả của các đơn vị nhập khẩu, phân phối rượu. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng xác định có tổng cộng 10.784 chai rượu các loại đã bị dán tem giả, nhãn phụ giả nhằm hợp thức hóa nguồn gốc sản phẩm. Tính từ năm 2021 đến khi bị phát hiện, công ty này đã thu lợi bất chính hơn 14,6 tỉ đồng từ việc bán rượu giả. |
9,3 triệu tem điện tử để truy xuất rượu nhập khẩu Cục Hải quan vừa thông báo phát hành đợt tem điện tử mới với 9,3 triệu tem, nhằm kiểm soát chặt chẽ rượu nhập khẩu lưu thông trên thị trường. Với hình thức dán tem, người tiêu dùng có thể tự kiểm tra hàng thật hay giả ngay tại điểm bán rượu. Tem điện tử giúp phân biệt rõ hàng nhập khẩu chính ngạch với hàng lậu, hàng trôi nổi. Dán tem điện tử cũng tạo ra hệ sinh thái quản lý minh bạch, giúp cơ quan chức năng dễ dàng kiểm soát luồng hàng hóa, chống gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. |
Huyền Anh