Chuyển nợ vay mua nhà: Cẩn trọng bẫy lãi suất rẻ

Khoản vay tại ngân hàng VIB của tôi hiện có lãi suất 12%/năm. Mỗi tháng, nhìn số tiền lãi ngốn gần hết thu nhập, tôi bắt đầu cuộc tìm kiếm những bến đỗ mới. Những lời chào mời từ các ngân hàng khác ban đầu nghe thật ngọt ngào: HDBank đưa ra gói ưu đãi chỉ 9%/năm; Techcombank, SeABank hay VPBank dao động mức hấp dẫn trong năm đầu.

Nhưng khi đặt bút xuống tính toán kỹ, sự thật dần lộ diện. Sau thời gian ưu đãi ngắn ngủi (thường chỉ 12-24 tháng), lãi suất thả nổi tại các nhà băng này lại vọt lên mức 11% - 13,5%. Nghĩa là, tôi chỉ "hời" được trong chốc lát, còn về lâu dài, gánh nặng vẫn hoàn gánh nặng. Tôi nhận ra mình đang chơi một trò chơi đuổi bắt với lãi suất mà phần thắng hiếm khi thuộc về người đi vay.

Điều khiến tôi bàng hoàng nhất không phải là lãi suất, mà là một danh sách dài dằng dặc các khoản phí mà nếu không trực tiếp trải qua, bạn sẽ không bao giờ lường trước được.

Sau khi làm hồ sơ chuyển khoản vay, tôi phát hiện có cả danh sách các khoản phí phát sinh

Đầu tiên là phí phạt trả nợ trước hạn. Với số dư nợ 2,2 tỉ đồng, mức phạt 3,5% đã "ngốn" của tôi hơn 77 triệu đồng ngay từ bước đầu tiên. Tiếp đó là chuỗi "combo" phí không thể tránh khỏi: từ phí thẩm định tài sản, phí giải chấp, đăng ký tài sản đảm bảo đến phí công chứng... Cứ mỗi bước đi, tiền lại chảy ra khỏi túi như nước. Thậm chí, tôi còn phải chi thêm 15 triệu đồng cho khoản bảo hiểm nhân thọ - một "luật bất thành văn" để hồ sơ được phê duyệt thuận lợi.

Nhưng "cú sốc" thực sự nằm ở khâu tất toán khoản vay cũ. Do không có sẵn tiền mặt để tất toán nợ gốc tại ngân hàng cũ theo quy định, tôi buộc phải tìm đến dịch vụ vay bên ngoài (đáo hạn) với lãi suất cắt cổ: 0,5%/ngày.

Đó là 10 ngày dài nhất trong cuộc đời tôi. Hồ sơ gặp trục trặc, thời gian xử lý kéo dài hơn dự kiến. Mỗi ngày trôi qua, số tiền lãi "tín dụng đen" ấy lại nhân lên. Kết thúc 10 ngày chờ đợi trong lo âu và thấp thỏm, số tiền phí tôi phải trả cho dịch vụ này lên tới 110 triệu đồng. Tổng cộng tất cả các loại chi phí để "được" chuyển sang ngân hàng mới đã lên đến con số khổng lồ, khiến số tiền lãi tiết kiệm được trở nên nhỏ bé.

Nhìn lại hành trình đầy này, tôi nhận ra chuyển nợ không thực sự làm số tiền lãi của bạn ít đi. Nó chỉ là một "phép thuật" về dòng tiền.

Chuyển nợ thực chất chỉ có lợi cho những ai đang "lướt sóng" bất động sản bị mắc cạn. Khi đó, ngân hàng mới sẽ giúp họ bằng cách: ân hạn nợ gốc (không phải trả gốc trong vài năm đầu), cho vay thêm một khoản dựa trên giá trị tài sản đã tăng, hoặc kéo dài thời hạn vay lên đến 30 năm để giảm số tiền đóng hàng tháng xuống mức tối thiểu. Họ chấp nhận tốn phí để đổi lấy thời gian, chờ đợi thị trường phục hồi để bán tài sản. Còn với những người vay để ở thực sự như tôi, đây là một bài học đắt giá.

Từ câu chuyện "tiền mất tật mang" của mình, tôi rút ra 4 bài học mà bất kỳ ai định chuyển nợ cũng cần khắc cốt ghi tâm:

Nhìn vào tổng chi phí, đừng nhìn vào lãi suất: Hãy cộng tất cả các loại phí (phạt, thẩm định, công chứng, bảo hiểm...) trước khi quyết định. Đôi khi, số tiền lãi tiết kiệm được trong 2 năm đầu không đủ bù đắp chi phí chuyển đổi.

Cảnh giác với lãi suất thả nổi: Đừng để con số ưu đãi 8-9% đánh lừa. Hãy hỏi kỹ mức lãi suất sau ưu đãi là bao nhiêu và biên độ dao động thế nào.

Tỉnh táo với các điều kiện đi kèm: Hãy xem xét mục đích thực sự của bạn là gì? Bạn cần giảm lãi suất hay cần thêm vốn, cần thêm thời gian ân hạn?

Luôn có phương án tài chính dự phòng: Tuyệt đối tránh việc phụ thuộc hoàn toàn vào vốn vay ngoài với lãi suất ngày để tất toán nợ cũ, vì quy trình ngân hàng luôn có thể chậm trễ ngoài ý muốn.

Chuyển nợ vay mua nhà không xấu, nhưng nó là một con dao hai lưỡi. Trong thị trường tài chính đầy biến động hiện nay, sự thận trọng và hiểu biết về tài chính sẽ giúp ích rất nhiều cho người đi vay. Đừng để vì một chút thiếu tính toán mà biến giấc mơ an cư thành nỗi ám ảnh mang tên nợ nần.

Nguyễn Minh Nhã (Chợ Quán, TPHCM)