Chiến lược đe dọa để mặc cả của Tổng thống Donald Trump đã thất bại ở Trung Đông?

Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến công du Hàn Quốc vào tháng 10/2025 - Ảnh: Yonhap

Khi thực tế không như dự tính

Trong suốt nhiều thập kỷ, từ những phòng họp ở Manhattan đến các chương trình truyền hình thực tế, ông Donald Trump thường điều khiển thế giới quanh mình theo một nguyên tắc bất biến là xây dựng kịch bản, tuyên bố đó là sự thật và buộc mọi người phải tuân theo.

Tại Trung Đông, ông liên tục khẳng định mình đã giành chiến thắng trong cuộc chiến với Iran. Tuy nhiên, việc lặp đi lặp lại một thông điệp không thể thay đổi được thực tế cuộc xung đột đang ngày càng lan rộng và đe dọa tàn phá nền kinh tế toàn cầu.

Các chuyên gia tâm lý và người viết tiểu sử cho rằng ông Trump đang áp dụng "tư duy tích cực" một cách cực đoan, tin rằng sức mạnh ý chí có thể định hình thực tế. Nhưng chiến tranh không phải là một dự án bất động sản hay một chương trình truyền hình.

Tại đây, sự cường điệu của ông đã vấp phải một bức tường khó vượt qua. Người dân Mỹ đang dần mất kiên nhẫn khi tổng thống không thể đưa ra một lập luận thuyết phục về lý do quân đội hiện diện tại Trung Đông hay một định nghĩa rõ ràng về chiến thắng.

Chiến thuật “rút lui” và sự mất kiểm soát thị trường

Thị trường tài chính gần đây cũng đưa ra một thuật ngữ gọi là "TACO" (ám chỉ việc ông Trump luôn lựa chọn hạ nhiệt căng thẳng và rút lui vào phút cuối). Điển hình như sau khi đe dọa tấn công các cơ sở hạ tầng dân sự của Iran khiến giá dầu tăng vọt và thị trường chứng khoán chao đảo, ông Trump nhanh chóng tuyên bố hoãn các cuộc không kích vì tiến trình đàm phán đang diễn ra tốt đẹp.

Tuy nhiên, trò chơi "vừa đấm vừa xoa" này dường như đã mất tác dụng. Các nhà đầu tư bắt đầu nhận ra rằng tổng thống không còn kiểm soát được các sự kiện diễn ra tại Trung Đông.

Iran, với lợi thế kiểm soát eo biển Hormuz, không hề có ý định nhượng bộ dễ dàng. Việc Tehran bác bỏ các tuyên bố về "đàm phán hiệu quả" và đáp trả bằng tên lửa vào các tài sản của Mỹ và đồng minh đã chứng minh rằng thời điểm kết thúc xung đột giờ đây nằm trong tay Iran chứ không phải Washington.

Có thể thấy Washington đang sa lầy vào một trận chiến mà ở đó đối phương sẵn sàng chấp nhận thiệt hại để chứng minh khả năng gây tổn thương cho kinh tế toàn cầu.

Gánh nặng kinh tế và đòi hỏi "chi phí chiến tranh" từ đồng minh

Cuộc chiến không chỉ gây tổn thất về người mà còn đang "đốt" tiền một cách chóng mặt. Theo các báo cáo từ giới chức Mỹ, chỉ trong 6 ngày đầu tiên, cuộc chiến đã tiêu tốn hơn 11 tỷ USD và con số này dự kiến sẽ vượt mức 16 tỷ USD khi xung đột kéo dài.

Để bù đắp, Nhà trắng đang yêu cầu Quốc hội chi thêm ít nhất 200 tỷ USD để bổ sung kho vũ khí và duy trì chiến dịch quân sự.

Trước áp lực tài chính đè nặng và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đến gần, ông Trump đã đưa ra ý định yêu cầu các quốc gia đồng minh Ả Rập chi trả cho cuộc chiến. Người phát ngôn Nhà Trắng, Karoline Leavitt, xác nhận đây là một ý tưởng mà tổng thống rất quan tâm.

Dường như tổng thống dương nhiệm muốn lặp lại mô hình từ cuộc chiến Vùng Vịnh năm 1990, nơi các đồng minh đóng góp hàng chục tỷ USD cho Washington.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay hoàn toàn khác biệt vì Mỹ và Israel đã đơn phương hành động mà không có sự đồng thuận của liên minh khu vực. Thậm chí, những người thân cận với ông Trump còn đề xuất Iran phải bồi thường chi phí chiến tranh bằng dầu mỏ.

Phản ứng trước yêu cầu này, phía Iran không những không lùi bước mà còn đưa ra các điều kiện ngược lại như yêu cầu Mỹ bồi thường thiệt hại chiến tranh và công nhận chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.

Trong khi đó, người tiêu dùng Mỹ đang phải gánh chịu hậu quả trực tiếp khi giá xăng trung bình đã chạm ngưỡng gần 4 USD mỗi gallon. Chính quyền lập luận đây chỉ là những biến động ngắn hạn để đổi lấy lợi ích lâu dài là chấm dứt mối đe dọa từ Iran.

Thế nhưng, khi những lời tuyên bố chiến thắng hào nhoáng dần bị bóc trần bởi thực tế đẫm máu và những con số thâm hụt khổng lồ, công chúng bắt đầu lo ngại đây có thể là một “bãi lầy" thực sự đối với vị tổng thống luôn tự tin vào các kế hoạch của mình.

Linh La (theo The Guardian, Al Jazeera)