Các bác sĩ nói gì về vi rút Nipah đang gây lo ngại?

Dơi là vật trung gian gây bệnh do vi rút Nipah - Ảnh minh họa (T.H)

Thông tin vi rút Nipah lây lan tại Ấn Độ, trong đó có 2 trường hợp đã được khẳng định khiến nhiều quốc gia lo lắng. Tại một số nước, như Thái Lan, Nepal, Đài Loan (Trung Quốc) đã thực hiện biện pháp phòng ngừa, siết chặt công tác giám sát y tế và sàng lọc hành khách nhằm ngăn chặn vi rút xâm nhập, lây lan.

Đáng lưu ý, thông tin từ Bộ Y tế, bệnh do vi rút Nipah gây ra có tỉ lệ tử vong từ 40 - 75%. Con số này không khỏi khiến một số ý kiến lo lắng về việc bùng phát dịch bệnh trên diện rộng như COVID-19 đã gây ra.

Về vấn đề này, bác sĩ Dương Minh Tuấn (Bệnh viện Bạch Mai) cho rằng, vi rút Nipah không phải là cái tên mới, con này đã được nhắc đến từ rất lâu như một vi rút có thể gây viêm não nặng, tỉ lệ tử vong cao. “Vi rút Nipah nằm trong sách, trong bài giảng, trong các tài liệu dịch tễ học suốt hơn 2 thập kỷ qua, chứ không phải bây giờ mới xuất hiện”- bác sĩ Tuấn nói.

Điều đáng lưu ý của bệnh này là tỉ lệ tử vong cao, khiến mọi người có cảm giác một mối đe dọa lớn đang đến gần. Tuy nhiên, nếu nhìn lại y văn một cách kỹ càng hơn thì Nipah không phải là loại vi rút âm thầm lây lan rộng trong cộng đồng.

Về bản chất, ổ chứa tự nhiên của Nipah là dơi ăn quả. Con người nhiễm vi rút chủ yếu khi có tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với dơi, thông qua dịch tiết của dơi làm ô nhiễm thực phẩm. Ở một số vùng Ấn Độ và Bangladesh, các nghiên cứu đã chỉ ra một con đường lây khá đặc thù: uống nhựa cây chà là tươi bị dơi liếm hoặc làm nhiễm nước bọt trong đêm. Đây là thói quen mang tính địa phương, không phổ biến ở nhiều quốc gia khác.

“Một điểm cần nói rõ là Nipah có thể lây từ người sang người, nhưng không phải theo cách dễ dàng. Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy lây truyền người - người thường xảy ra khi tiếp xúc rất gần, kéo dài, chủ yếu trong bối cảnh chăm sóc bệnh nhân, đặc biệt là tiếp xúc với dịch tiết hô hấp. Chính vì vậy, trong một số ổ dịch, đã ghi nhận nhân viên y tế hoặc người thân mắc bệnh”- vị chuyên gia phân tích.

Dù vậy, bác sĩ Dương Minh Tuấn nhìn nhận, Nipah không lây lan rộng trong cộng đồng như cúm, COVID-19 hay sởi, và cũng không tạo ra các chuỗi lây dài, âm thầm.

Thực tế hơn 20 năm qua cho thấy các đợt bùng phát Nipah thường là những ổ dịch nhỏ, khu trú, được phát hiện và kiểm soát trong thời gian tương đối ngắn.

Tương tự, bác sĩ Trương Hữu Khanh - nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh (Bệnh viện Nhi Đồng 1) cũng phân tích, không nên quá lo lắng với bệnh do vi rút Nipah gây ra tại Việt Nam, vì bệnh lây lan chủ yếu do tiếp xúc qua vật trung gian là dơi, đường lây bệnh không đơn giản. Người dân Ấn Độ có thói quen uống nhựa cây nên nguy cơ nhiễm vi rút từ dơi cao hơn.

Từ những phân tích trên, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên hoảng loạn, lo lắng thái quá mỗi khi thấy tin tức về Nipah xuất hiện trên mạng.

“Không hoảng loạn nhưng cũng không được coi nhẹ”- bác sĩ Dương Minh Tuấn nêu quan điểm và khuyến cáo người dân tuân thủ thói quen ăn chín, uống sôi hàng ngày, tránh sử dụng thực phẩm có nguy cơ nhiễm bẩn từ động vật hoang dã, ốm bệnh.

Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu nhiều, rối loạn ý thức, đặc biệt nếu có yếu tố dịch tễ bất thường, người dân hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm thay vì tự điều trị ở nhà.

H.Anh