Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu giải pháp cấp bách kiểm soát ô nhiễm không khí

Đốt rơm rạ, rác thải là một trong những nguồn gây ô nhiễm bụi mịn - Ảnh: Bảo Khang

Thông tin tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12 diễn ra chiều 8/1 cho thấy, ô nhiễm không khí ở nước ta, nhất là tại một số đô thị lớn như Hà Nội, vẫn đang là vấn đề môi trường nghiêm trọng, cần được tập trung giải quyết. Trả lời câu hỏi của phóng viên về các giải pháp nhằm hạn chế tình trạng này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề trọng tâm, tập trung chủ yếu tại Hà Nội và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Theo quan sát của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 9 tháng đầu năm 2025, chất lượng không khí cơ bản duy trì ở mức trung bình đến tốt. Tuy nhiên, từ tháng 10 đến tháng 12, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật hằng năm. Đỉnh điểm vào ngày 12/12/2025, chỉ số chất lượng không khí (AQI) trung bình ngày tại Hà Nội đạt mức 264, thuộc ngưỡng rất xấu.

Cùng với đó, quy luật ô nhiễm trong ngày cũng có sự thay đổi. Ngoài việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm – thời điểm hiện tượng nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất – ô nhiễm không khí còn tăng cao vào các khung giờ cao điểm từ 9–11g và 15–17g, trùng với thời gian hoạt động giao thông và sản xuất gia tăng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến thông tin về các giải pháp cấp bách trước mắt và lâu dài nhằm hạn chế tình trạng ô nhiễm không khí - Ảnh: Minh Khôi

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, tình trạng trên xuất phát từ 2 nhóm nguyên nhân. Nguyên nhân khách quan là do hình thái thời tiết bất lợi vào cuối tháng 11 và đầu tháng 12, với sương mù và nghịch nhiệt kéo dài, không thuận lợi cho khuếch tán không khí. Nguyên nhân chủ quan đến từ các nguồn phát thải, trong đó nổi bật là hoạt động giao thông với mật độ phương tiện tăng cao vào dịp cuối năm; các công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè chưa được che chắn và chưa thực hiện đào ẩm hiệu quả; tình trạng đốt rác, đốt phụ phẩm tự phát; cùng với nguồn thải từ làng nghề và hoạt động công nghiệp.

Trước thực trạng này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đề ra hai giải pháp cấp bách trước mắt. Thứ nhất là thiết lập cơ chế giám sát và báo cáo hằng tuần. Cụ thể, trước 11g thứ Sáu hằng tuần, Bộ sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ thực hiện và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Đến nay, Bộ đã xây dựng được báo cáo tuần thứ 10 liên quan đến công tác kiểm soát ô nhiễm không khí.

Thứ hai là tăng cường mạng lưới quan trắc, nhằm có cơ sở dữ liệu đầy đủ, kịp thời phục vụ công tác quản lý, điều hành và xử lý các vấn đề về chất lượng không khí.

Về lâu dài, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất triển khai các biện pháp khẩn cấp để kiểm soát nguồn thải. Bộ đã ban hành 2 văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp như tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng; nghiêm cấm đốt mở rác và phụ phẩm; đồng thời rà soát các hoạt động phát thải, khuyến khích cắt giảm công suất sản xuất trong những ngày ô nhiễm ở mức cao.

Trong giai đoạn 2026–2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung triển khai 4 nhóm giải pháp trọng tâm. Nhóm thứ nhất là hoàn thiện cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện. Theo đó, Bộ sẽ xây dựng Kế hoạch triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045, theo Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/11/2025, cụ thể hóa c9 nhóm giải pháp theo tinh thần “6 rõ”.

Cùng với đó, Bộ sẽ thực hiện các nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; nghiên cứu, sửa đổi các quy định về bảo vệ môi trường không khí trong Luật Bảo vệ môi trường; hoàn thiện dự thảo và trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình cùng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Nhóm giải pháp thứ hai tập trung vào đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm giải quyết ô nhiễm môi trường nói chung và ô nhiễm không khí nói riêng. Nhóm thứ ba là kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, đặc biệt là nguồn thải từ ô tô, xe gắn máy. Nhóm thứ tư bao gồm các giải pháp hỗ trợ địa phương, đẩy mạnh công tác truyền thông và tăng cường hợp tác quốc tế trong kiểm soát ô nhiễm không khí.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, việc triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt và lâu dài là yêu cầu cấp thiết nhằm từng bước cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe người dân và hướng tới phát triển đô thị bền vững.

Bảo Khang