World Cup ngày càng đổi mới và niềm hi vọng cho Việt Nam

Rạng sáng ngày 12/6/2026 (theo giờ Việt Nam) sẽ diễn ra lễ khai mạc World Cup 2026.

Giải vô địch bóng đá nam thế giới hay được gọi là FIFA World Cup hoặc ngắn gọn hơn là World Cup ( viết tắt WC) đến lần này là lần thứ 22. Có rất nhiều thay đổi so với lần đầu tổ chức tại giải đấu thể thao hấp dẫn nhất hành tinh này.

Hy vọng, một ngày nào đó tên của đội tuyển Việt Nam sẽ xuất hiện trên 1 bảng đấu ở Vòng chung kết World Cup

Đầu tiên là địa điểm tổ chức giải. Từ khi Uruguay là quốc gia được giao quyền tổ chức giải đầu tiên chỉ vì đã 2 lần vô địch 2 kỳ Olympic gần nhất và để kỷ niệm 100 năm độc lập. Cho đến nay đăng cai WC là một cuộc vận động với sự tham gia của cả quốc gia từ người dân, Liên đoàn bóng đá, đến cả nguyên thủ hoặc cựu nguyên thủ của quốc gia đăng ký. Và không chỉ 1 quốc gia mà có khi là 2 và lần này là 3 quốc gia liên kết.

Nếu trước đây chỉ có các quốc gia Châu Âu và Nam Mỹ thay phiên đăng cai WC thì năm 1990 (WC lần thứ 9) Mexico một quốc gia Trung Mỹ mới được đăng cai. Và châu Á lần đầu tiên ở WC lần thứ 17 có Nhật Bản và Hàn Quốc (lần đầu tiên có 2 quốc gia đồng đăng cai), châu Phi có Nam Phi lần thứ 19. Mới đây là Qatar, quốc gia Trung Đông nắng nóng được đăng cai WC vào thời điểm mùa đông. Và lần này 3 quốc gia Canada, Mỹ và Mexico đồng đăng cai.

Ngày nay được tham dự WC là danh dự có khi được hay không được vào vòng chung kết WC còn ảnh hưởng đến kết quả bầu cử quốc gia. Không phải như những lần đầu tiên dù Liên đoàn bóng đá quốc tế có mời cũng chưa chắc quốc gia được mời đồng ý tham dự. Từ năm 1934 đến 1978 có 16 đội được tham dự. Đến năm 1982 tăng lên 24 đội, năm 1998 tăng lên 32 đội và lần này, 2026, tăng lên 48 đội.

Luật thi đấu WC cũng có nhiều thay đổi qua từng năm tháng. Trước năm 1996 mỗi trận thắng ở vòng bảng được 2 điểm thì tại WC 1995 mổi trận thắng được 3 điểm nhằm khuyến khích lối chơi tấn công. Thẻ phạt được áp dụng lần đầu tại WC 1970 từ sáng kiến của trọng tài Ken Aston. Cầu thủ bị phạt thẻ vàng đầu tiên là Egeny Lovchev của Liên Xô (cũ) và nhận thẻ đỏ đầu tiên là Carlos Caszely. WC năm 1994 áp dụng luật không cho thủ môn bắt bóng khi đồng đội chuyền bóng về bằng chân hay bằng tay khi ném biên, nhằm hạn chế việc câu giờ.

Việt vị là một luật phức tạp trong bóng đá. Cầu thủ ở vị trí việt vị khi: Cầu thủ đó đứng ở phần sân của đối phương; có ít hơn 2 cầu thủ của đối phương đứng giữa anh ta và đường biên ngang cuối sân đối phương so với bóng (tính cả thủ môn); Anh ta phải đứng phía trước trái bóng (theo hướng tấn công). Trước đây việt vị được xác định khi cầu thủ nhận bóng. Nhưng nay tính từ thời điểm đồng đội chuyền bóng hoặc chạm bóng và theo nhận định của trọng tài, cầu thủ đó tham gia vào đường bóng đó một cách tích cực như: tham gia tình huống đó hoặc cản trở đối phương.

Phức tạp nhất là ở chi tiết bất kỳ bộ phận thân thể nào của cầu thủ phải sau ít nhất 2 cầu thủ của đối phương tính theo hướng tấn công. Trọng tài chính kể cả có sự hỗ trợ của trong tài biên khó lòng bắt lỗi chính xác khi phải xác định đồng thời vị trí của bộ phận thân thể nhiều cầu thủ trong khoảng khắc bóng rời khỏi thân thể của một cầu thủ khác. Do vậy đã xảy ra nhiều tranh cãi, đã góp phần đưa WC 22 tại Qatar là kỳ World Cup áp dụng sự đổi mới về công nghệ như: Vạch vôi điện tử Goal-line, Video hỗ trợ trọng tài VAR, đặc biệt có thêm công nghệ Bắt việt vị bán tự động SAOT và công nghệ cảm biến trong trái bóng Al Rihla để theo dõi vị trí quả bóng cùng nhiều thứ khác.

Tuy nhiên, dù áp dụng công nghệ nào thì người quyết định vẫn là trọng tài chính và là con người ai cũng có lúc sai lầm. Còn rất nhiều điều thú vị về WC, người hâm mộ môn thể thao vua này. Nếu có chút hiểu biết về luật thi đấu về lịch sử giải đấu và về các đội bóng và cầu thủ của nó thì khán giả mới thưởng thức trọn vẹn sự hấp dẫn của từng trận đấu.

Với việc gia tăng số lượng các đội tham dự WC, lần đầu tiên các đội tuyển Curacao, Jordan, Uzbekistan và Cape Verde có mặt tại giải đấu. Thật sự các đội ấy khó lòng vượt qua vòng bảng. Nhưng được tham dự WC là ước mơ của nhiều quốc gia trong đó có Việt Nam. Hy vọng, với sự quan tâm đầu tư không chỉ của Nhà nước mà còn có cả những tập đoàn, những doanh nghiệp, những nhà chuyên môn và cả những người hâm mộ bình thường khác tên của đội tuyển Việt Nam một ngày nào đó sẽ xuất hiện trên 1 bảng đấu ở Vòng chung kết WC.

Nguyễn Huỳnh Đạt