"Xé túi mù" - niềm vui hay trò đỏ đen?

16/02/2026 - 18:28

PNO - Cơn sốt những chiếc hộp bí ẩn chứa búp bê Labubu hay các mô hình ngộ nghĩnh đã lan rộng toàn cầu, mang lại niềm vui bất ngờ cho người mở. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài đáng yêu đó là những cảnh báo đỏ về hội chứng nghiện mua sắm, những khoản nợ tín dụng và sự vào cuộc gắt gao của chính phủ các nước trước một hình thức được ví như "cờ bạc trá hình".

Pop Mart, công ty Trung Quốc đứng sau thương hiệu Labubus, dẫn đầu trào lưu toàn cầu về các mặt hàng hộp bí ẩn - Ảnh: Sopa Images/LightRocket/Getty Images
Pop Mart, công ty Trung Quốc đứng sau thương hiệu Labubus, dẫn đầu trào lưu toàn cầu về những chiếc hộp bí ẩn - Ảnh: Sopa Images/LightRocket/Getty Images

Những con nghiện "búp bê"

Jess, 28 tuổi, sống tại Ireland, chưa bao giờ chạm vào máy đánh bạc hay mua vé số. Thế nhưng, cô thừa nhận mình đang rơi vào một vòng xoáy nghiện ngập không lối thoát.

Trong tháng 7/2025, Jess đã chi tới 270 USD mỗi tuần cho những chiếc hộp mù (blind box). Đó là những gói hàng đóng kín, người mua không hề biết bên trong chứa mẫu vật nào cho đến khi mở ra.

Cảm giác tội lỗi bủa vây Jess mỗi khi nhìn vào đống đồ chơi, nhưng cô không dừng lại được. Cô thừa nhận bản thân khao khát cảm giác hồi hộp khi xé bao bì, dù đôi khi kết quả chỉ là những món đồ cô chẳng hề mong muốn.

Không chỉ giới trẻ, cơn sốt này lan sang cả những người thành đạt. Bethan, 55 tuổi, một luật sư tại bang California (Mỹ), rơi vào tình cảnh trớ trêu khi không còn tiền đổ xăng chỉ vì đam mê những chú Labubu răng nhọn. Bắt đầu từ tháng 5/2025, bà coi việc săn lùng các mẫu thú bông hiếm như một cuộc đua. Hậu quả là dù có thu nhập ổn định, bà phải vay mượn tiền để trang trải chi phí đi lại và gánh thêm nợ thẻ tín dụng, trong khi hàng tá hộp đồ chơi vẫn nằm nguyên chưa mở tại nhà.

Còn Dana Nguyen - 27 tuổi, sống tại thành phố Monterey, bang California - chia sẻ, cô từng mơ ước dành dụm để đi du lịch châu Âu, nhưng giờ đây tất cả biến thành đống nhựa và vải bông vô tri. Đối với Dana, cảm giác khi mở hộp chính là cờ bạc, không khác gì những người ngồi bên máy đánh bạc tại Las Vegas.

Cơ chế kích thích dopamine và bẫy tâm lý

Sức hút của túi mù nằm ở sự không chắc chắn. Theo các chuyên gia tâm lý, việc không biết mình sẽ nhận được gì kích thích não bộ sản sinh dopamine - một loại hormone hạnh phúc. Cảm giác này gây nghiện mạnh mẽ, thúc đẩy người mua tiếp tục chi tiền để tìm kiếm cảm giác hưng phấn hoặc để săn lùng bằng được món đồ "bí mật" (secret) cực hiếm.

Ashley Harseim, 29 tuổi, ở New York, coi việc mua những chiếc hộp mù giá rẻ là "liều thuốc tinh thần" giữa bối cảnh kinh tế ảm đạm. Tuy nhiên, ranh giới giữa niềm vui nhỏ bé và sự mất kiểm soát rất mong manh.

Một video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy cảnh một phụ nữ mua hộp Skullpanda với giá gần 28 USD nhưng thất vọng vì bóc ra món không ưng ý, cô lập tức quay lại cửa hàng mua thêm hộp thứ hai và tiếp tục thất vọng.

Eddie, 34 tuổi, nhân viên thu ngân tại bang Mississippi (Mỹ), từng chi 400 USD trong 1 tháng cho thú vui này và cảm thấy "buồn nôn" vì hối hận. Anh cho biết các ứng dụng mua sắm trực tuyến tích hợp livestream đấu giá càng khiến người mua dễ rơi vào bẫy tâm lý sợ bỏ lỡ, dẫn đến chi tiêu bốc đồng.

Người mua sắm lựa chọn từ 10 tấn gói hàng bí ẩn trong một đợt bán hàng tại trung tâm mua sắm Merlata Bloom vào tháng 2/2025 ở Milan, Ý - Ảnh: Emanuele Cremaschi/Getty Images
Người mua sắm lựa chọn từ 10 tấn gói hàng bí ẩn trong một đợt bán tại trung tâm mua sắm Merlata Bloom vào tháng 2/2025 ở Milan, Ý - Ảnh: Emanuele Cremaschi/Getty Images

Các gia siết chặt quản lý, ví "túi mù" như cờ bạc

Trước những hệ lụy khôn lường, chính phủ nhiều nước đã hành động. Tại Singapore, Bộ trưởng Nội vụ K. Shanmugam mới đây tuyên bố sẽ ban hành các quy định quản lý việc bán hộp mù để giải quyết rủi ro liên quan đến cờ bạc.

Cơ quan quản lý cờ bạc Singapore đang soạn thảo các quy định, trong đó xem xét yêu cầu bắt buộc các nhà sản xuất phải công bố tỉ lệ trúng thưởng rõ ràng. Các tổ chức xã hội tại nước này cảnh báo việc bình thường hóa các trò chơi may rủi như hộp mù đang gây hại đáng kể cho trẻ em và thanh thiếu niên.

Tại Trung Quốc, quê hương của "gã khổng lồ" Pop Mart, truyền thông nhà nước đã kêu gọi thắt chặt quy định từ năm 2023. Tờ Nhân dân nhật báo cảnh báo mô hình kinh doanh này dễ khiến trẻ vị thành niên bị nghiện.

Hiện tại, Trung Quốc đã cấm bán hộp mù cho trẻ dưới 8 tuổi. Những động thái này đã từng khiến cổ phiếu của các công ty đồ chơi sụt giảm mạnh, cho thấy sự lo ngại của giới đầu tư về tính bền vững của mô hình kinh doanh dựa trên sự may rủi.

Nguy cơ bong bóng vỡ

Sự cuồng nhiệt hiện tại khiến các nhà phân tích tài chính nhớ đến bong bóng Beanie Babies thập niên 1990 - những con thú nhồi bông từng được coi là khoản đầu tư tài chính trước khi trở nên vô giá trị.

Melinda Hu, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty nghiên cứu thị trường Bernstein (Hồng Kông - Trung Quốc), cảnh báo cơn sốt Labubu đang có dấu hiệu đạt đỉnh và có thể sụp đổ. Bà chỉ ra, các yếu tố như sự khan hiếm giả tạo, tâm lý săn lùng và thị trường bán lại với giá "trên trời" là những dấu hiệu điển hình của một chu kỳ đầu cơ không bền vững.

Thực tế, niềm tin của nhà đầu tư đang lung lay. Cổ phiếu của Pop Mart đã giảm sâu từ đỉnh cao hồi tháng 8/2025.

Câu chuyện về những chiếc hộp mù không chỉ dừng lại ở sở thích sưu tập, nó đặt ra câu hỏi lớn về cách chúng ta tiêu thụ niềm vui trong thời đại số: liệu chúng ta đang mua sự giải trí, hay đang đánh cược sức khỏe tài chính và tinh thần của chính mình vào những chiếc hộp đóng kín?

Linh La (tổng hợp)

 

news_is_not_ads=
TIN MỚI