Tuyên bố về "Eo biển của Trump" và nỗ lực tạo sức ép đàm phán từ Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước báo chí khi đến sân bay quốc tế Miami ở Miami, Florida, ngày 28/3 - Ảnh: Yonhap

Dù sau đó ông Donald Trump đính chính đây là nhầm lẫn, nhưng vẫn khẳng định rằng với ông không có gì là tình cờ. Ông cũng nhắc lại việc mình đã đổi tên Vịnh Mexico thành "Vịnh Mỹ" và không loại trừ phương án tiếp quản dầu mỏ của Iran tương tự như cách đã làm với Venezuela.

Bất chấp những tuyên bố cứng rắn, chính quyền Tổng thống Trump vẫn đang nỗ lực tìm kiếm một lối thoát ngoại giao. Đặc phái viên Steve Witkoff bày tỏ hy vọng về các cuộc gặp trực tiếp trong tuần này để thảo luận về kế hoạch hòa bình 15 điểm.

Phía Mỹ khẳng định Iran đang ở thế yếu và nỗ lực đàm phán để chấm dứt xung đột, đồng thời yêu cầu Tehran phải mở cửa lại eo biển Hormuz để đổi lấy một thỏa thuận. Tuy nhiên, các quan chức cấp cao Iran vẫn phủ nhận việc đang thương lượng trực tiếp với Washington.

Các yêu cầu của Mỹ bao gồm việc Iran phải dỡ bỏ hoàn toàn các cơ sở hạt nhân, hạn chế năng lực tên lửa và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Trong khi những lời tuyên bố về đàm phán vẫn còn bỏ ngỏ, tiếng nổ từ các cuộc tấn công chưa bao giờ dứt tại Trung Đông.

Chiến sự lan rộng khi Iran tấn công bằng tên lửa vào Tel Aviv để trả đũa các cuộc không kích của Israel. Một trong những tên lửa này mang đầu đạn chùm gây thiệt hại tại các khu phố thương mại sầm uất. Cùng lúc đó, lực lượng Hezbollah từ phía Bắc cũng tham gia tấn công, tạo nên một gọng kìm vây quanh Israel.

Phía Mỹ cũng ghi nhận những tổn thất nặng nề với hơn 300 quân nhân bị thương và 13 người tử nạn kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. Các căn cứ quân sự của Mỹ tại Ả Rập Xê Út liên tục bị tên lửa và thiết bị bay không người lái của Iran nhắm tới.

Đáp lại, Israel tuyên bố sẽ tiếp tục tấn công các mục tiêu chiến lược tại Tehran, bao gồm cả các cơ sở chế biến uranium và lò phản ứng nước nặng, đẩy khu vực vào một vòng xoáy bạo lực chưa từng có.

Ngày 27/3, Israel tấn công một cơ sở chế biến uranium ở thành phố Yazd thuộc miền Trung Iran, mô tả nó là “cơ sở độc nhất vô nhị” trong cơ sở hạ tầng hạt nhân của Iran. Tổ chức Năng lượng nguyên tử Iran xác nhận vụ tấn công, nhưng cho biết không có thương vong hay rò rỉ phóng xạ.

Nhân viên cứu hộ và người dân đứng gần những chiếc xe và một tòa nhà dân cư bị trúng bom trong cuộc không kích rạng sáng 27/3 tại Tehran - Ảnh: Majid Saeedi/Getty Images

"Cuba là mục tiêu tiếp theo" và sự rạn nứt với NATO

Không chỉ dừng lại ở Iran, Tổng thống Trump khiến dư luận thế giới chấn động khi tuyên bố "Cuba là mục tiêu tiếp theo". Ông tự tin khẳng định chiến lược "hòa bình thông qua sức mạnh" đã giúp Mỹ bắt giữ được nhà lãnh đạo Venezuela hồi tháng Giêng và hiện tại là dồn ép Iran.

Lời đe dọa này dù được nói với giọng điệu khá thản nhiên nhưng đã dấy lên lo ngại về việc Mỹ sẽ mở rộng mặt trận quân sự sang các quốc gia tiềm tàng khác sau khi kết thúc cuộc chiến ở Trung Đông.

Ông Trump cũng chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO. Ông gọi liên minh này là "hổ giấy" vì đã từ chối hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến với Iran và bảo vệ các tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz.

Ông đặt câu hỏi về nghĩa vụ bảo vệ các quốc gia thành viên nếu họ không sẵn sàng sát cánh cùng Washington, điều này làm dấy lên những nghi ngại sâu sắc về rạn nứt trong quan hệ đồng minh xuyên Đại Tây Dương.

Tình nguyện viên quét dọn bên trong một tòa nhà dân cư bị hư hại do cuộc không kích của ở Tehran ngày 28/3 - Ảnh: Majid Asgaripour/West Asia News Agency

Cú sốc kinh tế và nỗi lo lạm phát toàn cầu

Cuộc chiến không chỉ gây ra thương vong mà còn giáng một đòn mạnh vào nền kinh tế thế giới. Thị trường chứng khoán Mỹ vừa trải qua tuần giảm điểm thứ năm liên tiếp, chuỗi giảm dài nhất trong vòng 4 năm qua. Các chỉ số lớn như S&P 500, Dow Jones và Nasdaq đều sụt giảm mạnh, đưa thị trường vào trạng thái "điều chỉnh" đầy rủi ro.

Nỗi lo sợ lớn nhất của các nhà đầu tư là sự gián đoạn nguồn cung năng lượng tại eo biển Hormuz sẽ đẩy giá dầu lên mức kỷ lục. Hiện giá dầu Brent đã vượt 105 USD/thùng và các chuyên gia dự báo nó có thể chạm mức 200 USD nếu xung đột kéo dài.

Hệ lụy là làn sóng lạm phát mới sẽ quét qua nền kinh tế toàn cầu, không chỉ làm tăng giá xăng dầu mà còn đẩy chi phí vận tải, điện năng và hàng hóa thiết yếu lên cao, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân trên toàn thế giới.

Linh La (theo Al Jazeera, The Guardian, ABC, RFE, Yonhap)