TPHCM tăng tốc 'số hóa' nông dân

Chật vật với cách làm nông truyền thống

Có chồng mắc bệnh tâm thần, 7 người con đang trong tuổi ăn, tuổi học, chị Phạm Thị Bội - 48 tuổi, ở xã Hồ Tràm - khá chật vật để kiếm thu nhập nuôi sống cả nhà. Với 1 sào đất, chị trồng rau màu và chăn nuôi gà, thu nhập khá bấp bênh.

Khi thời tiết thất thường, dịch bệnh bùng phát, thu nhập của chị hầu như không có. Đó là chưa kể, khi việc nuôi trồng đạt năng suất, chị cũng chưa thể vui mừng bởi sức tiêu thụ, giá nông sản thường xuyên trồi sụt. Chị ngậm ngùi: “Dù chật vật, tôi vẫn chỉ biết làm nông bởi đã lớn tuổi, lại không có chuyên môn nào khác”. Chị Bội rất mong được hỗ trợ học nghề nông nghiệp theo hướng công nghệ cao để cải thiện thu nhập bằng chính nghề nông, trên mảnh đất mà chị đang có.

Chị Huỳnh Thị Hồng Vân (xã Bình Lợi) chăm sóc dưa lưới trong nhà màng - Ảnh: Ngọc Trăm

Cũng gắn với nghề nông, thu nhập của gia đình chị Dương Thị Vui (xã Củ Chi) dựa hoàn toàn vào 5.000m² đất trồng rau màu. Chị than, thu nhập chỉ đủ sống, chẳng mấy khi dư dả. Trong xóm chị, có khoảng 12 hộ trồng rau sạch, tất cả đều làm theo kiểu “lấy công làm lời”. Ai cũng muốn làm khác đi để cải thiện thu nhập nhưng thiếu vốn để đầu tư máy móc hiện đại, cũng chưa đủ trình độ để tự tin đổi mới. Chị nói: “Tôi vẫn trồng rau theo lối truyền thống. Do chưa xây dựng được thương hiệu, do thiếu quảng bá nên rau trồng ra thường bị ép giá, làm mãi cũng chỉ vừa đủ để trang trải chi phí sinh hoạt, nuôi con ăn học”.

Nuôi chim trĩ và cá cảnh, chị Phạm Thị Hải - 35 tuổi, ở xã Hưng Long - rất chịu khó học hỏi qua mạng, qua bạn bè, nhưng kết quả vẫn chưa như ý. Hễ thời tiết khó chịu là lượng trứng chim sụt giảm ngay, lượng cá cảnh cũng giảm do nhiễm bệnh, chết. Nhận thấy cá cảnh và trứng chim trĩ là những mặt hàng có tiềm năng để khai thác nhưng chị vẫn chưa tìm được nguồn tiêu thụ ổn định. Chị mong được dự các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi để tăng năng suất, các khóa đào tạo kỹ năng quảng bá sản phẩm để chủ động tìm kiếm đầu ra sản phẩm, nâng tầm thương hiệu cá nhân.

Đào tạo nông dân số theo đơn đặt hàng

Ngày 9/4, UBND TPHCM ra công văn số 2867/UBND-ĐT triển khai đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn năm 2026, trong đó giao Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM chủ trì xây dựng đề án “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông nghiệp cho lao động nông thôn giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045”.

Thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp Tuấn Ngọc sơ chế, đóng gói rau thủy canh

Đề án này hướng tới việc hình thành lực lượng nông dân số, nông dân chuyên nghiệp và đội ngũ quản trị hợp tác xã (HTX) hiện đại; gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, HTX và các mô hình kinh tế nông thôn bền vững. UBND TPHCM yêu cầu trong năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM phối hợp với chính quyền các địa phương tổ chức đào tạo nghề nông nghiệp cho ít nhất 1.680 người lao động ở nông thôn, ưu tiên nhóm yếu thế như hộ nghèo, người có công, người khuyết tật, đảm bảo trên 85% người có việc làm sau đào tạo.

Ông Lâm Ngọc Tuấn - Giám đốc HTX Nông nghiệp Tuấn Ngọc - nhận định, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn cần thực chất, gắn chặt với thị trường tiêu thụ, với định hướng nông nghiệp đô thị bởi quỹ đất nông nghiệp ở TPHCM hạn chế, lại đang bị thu hẹp dần. Theo ông, nên ưu tiên đào tạo kỹ thuật trồng rau thủy canh, trồng hoa kiểng, cá kiểng và làm nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm. Đặc biệt, cần đào tạo theo đơn đặt hàng, trong đó Nhà nước hỗ trợ kinh phí, doanh nghiệp hoặc HTX xây dựng chương trình và các đoàn thể làm cầu nối tuyển chọn người học.

Ông nói thêm, trong mô hình “đào tạo theo đơn đặt hàng” nêu trên, doanh nghiệp và HTX là điểm đến, tiếp nhận người học hoặc hướng dẫn họ sản xuất ngay trên đất của học viên theo quy trình chuẩn hóa, đồng thời cam kết thu mua sản phẩm đầu ra. Cần đào tạo cho nông dân các kỹ năng cần thiết để trở thành nông dân số, như sử dụng tốt điện thoại thông minh, vận hành được hệ thống tưới tự động, đọc dữ liệu cảm biến, quản lý sản xuất bằng công nghệ, sử dụng mã QR và thành thạo bán hàng trên các nền tảng số.

Theo ông, nên đào tạo bằng phương pháp “cầm tay chỉ việc” trực tiếp ở trang trại. Người học được thực hành pha dinh dưỡng, kiểm soát môi trường, sơ chế, đóng gói sản phẩm, xây dựng thương hiệu, sáng tạo nội dung (hình ảnh, video) để quảng bá trực tuyến. Ông nói: “Khi được trang bị các kỹ năng mới và có nơi tiêu thụ ổn định, nông dân sẽ mạnh dạn bám nghề và góp phần phát triển nông nghiệp đô thị bền vững”.

Ngọc Trăm