Doanh nghiệp càng làm, càng lỗ do chi phí đầu vào tăng

Không dám tăng giá do sức mua yếu

Ông Phạm Thanh Bình - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thực phẩm Bích Chi - cho biết, nhiều loại nguyên vật liệu đầu vào như dầu ăn, bao bì, bột, phụ gia thực phẩm… đều tăng giá từ 15 - 20%, thậm chí 30% so với cùng thời điểm này năm trước; chỉ có gạo vẫn giữ giá ổn định.

Theo ông, hầu hết doanh nghiệp sản xuất đang phải gánh thêm chi phí vận hành. Dù Chính phủ đã giảm thuế, phí, kìm giá xăng dầu nhưng các doanh nghiệp vẫn mong có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt hơn nữa.

Bà Nguyễn Thị Thu - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất thực phẩm Anh Kim (AK FOOD) - than, giá dầu tăng hơn 100%, giá bao bì nhập khẩu cũng tăng thêm khoảng 10% khiến chi phí đầu vào bị đội lên đáng kể. Trong khi đó, sức mua ở thị trường nội địa đang rất yếu nên công ty không dám tăng giá sản phẩm. Do vậy, công ty đang rơi vào cảnh càng làm, càng lỗ.

AK FOOD đang vận hành bằng 100% vốn vay ngân hàng. Trước đây, lãi suất vay 6 - 7%/năm, nay lên đến 9%/năm. Công ty đã ký kết các hợp đồng đầu tư hệ thống năng lượng xanh nhằm thay thế việc sử dụng dầu, buộc phải tạm dừng dự án này do lãi suất vay quá cao.

Chị Nhi - chủ sạp Thiện trong chợ An Đông, TPHCM - thông tin, hầu hết các công ty sản xuất đã gửi thông báo tăng giá. Giá các mặt hàng thiết yếu như dầu ăn, nước mắm, nước tương, đường, bột ngọt… đều tăng thêm 6 - 7% so với tháng trước. Trong đó, dầu ăn tăng giá mạnh nhất, trung bình mỗi lít tăng thêm 5.000-6.000 đồng. Theo chị Nhi, giá hàng hóa đã tăng từ năm 2024 đến nay, mỗi năm tăng vài lần. Người tiêu dùng đang dần quen với việc này và ít phàn nàn hơn, nhưng cũng thắt chặt chi tiêu hơn.

Cũng như nhiều doanh nghiệp sản xuất khác, Công ty cổ phần Sản xuất thực phẩm Anh Kim (TPHCM) đang trong cảnh càng làm, càng lỗ do chi phí đầu vào tăng, lãi suất cho vay tăng, nhưng sức mua lại yếu khiến công ty không thể tăng giá bán sản phẩm

Không chỉ ở chợ truyền thống mà ở siêu thị, cửa hàng tiện lợi, sức mua cũng giảm rõ rệt. Để tăng sức mua, các siêu thị như Co.opmart, Lotte Mart, Satra… liên tục triển khai chương trình khuyến mãi, giảm giá thực phẩm tươi sống từ 10 - 30%, hàng gia dụng 50%, nhưng lượng khách vẫn không đông.

Kiểm soát chặt dòng tiền để hạn chế lạm phát

Tiến sĩ Hồ Trần Quốc Hải - Trường đại học Luật TPHCM - nhận định, việc giá cả leo thang không do một yếu tố đơn lẻ mà do tổng hòa nhiều nguyên nhân: lãi suất huy động tiền gửi ngân hàng cao, chi phí tuân thủ các quy định tăng đối với hộ kinh doanh, bất ổn địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu khiến chi phí sản xuất đầu vào đồng loạt tăng.

Do đó, theo ông, việc Chính phủ duy trì thuế suất nhập khẩu xăng dầu 0% đến ngày 30/6 chỉ là giải pháp ngắn hạn nhằm giúp hạn chế lạm phát gia tăng và giảm rủi ro cho thị trường. Để ổn định giá cả trong dài hạn, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, gồm đa dạng hóa nguồn cung và nhập khẩu, hạn chế phụ thuộc vào một số ít thị trường; tiếp tục duy trì chính sách thúc đẩy tiêu dùng nội địa như giảm thuế VAT, giảm phí, đơn giản hóa thủ tục hành chính; doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số, tự động hóa nhằm gia tăng năng suất lao động, tối ưu hóa chi phí sản xuất.

Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, thời điểm công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) thường trễ và đôi khi chưa phản ánh kịp biến động thực tế của thị trường. Từ năm 2025 đến nay, giá nguyên liệu đầu vào sản xuất và hàng tiêu dùng đã thiết lập mặt bằng mới cao hơn nhiều so với dự báo. Việc kìm giữ giá là thách thức vô cùng lớn bởi áp lực chi phí từ năm 2025 tiếp tục chuyển tiếp sang năm 2026 và có thể kéo dài sang các năm tới.

Theo ông, giá cả tăng còn do một lượng tiền khổng lồ đang được bơm vào nền kinh tế thông qua các dự án đầu tư công và giải phóng mặt bằng. Theo kế hoạch đầu tư trung hạn, số tiền này dự kiến hàng chục triệu tỉ đồng. Ông phân tích: “Khi tiền mặt được đưa ra thị trường nhưng hàng hóa và dịch vụ tương ứng chưa được tạo ra ngay (do dự án đang thi công, thậm chí phá dỡ tài sản cũ), lạm phát là tất yếu. Đầu tư công là cần thiết để kích cầu, nhưng nếu đưa ra lượng tiền quá lớn trong thời gian ngắn mà không cân đối tác động vĩ mô, không kiểm soát chặt chẽ, tình trạng thất thoát hoặc đầu tư dàn trải sẽ trực tiếp đẩy giá tài sản và hàng hóa lên cao”.

Để giải quyết, ông cho rằng, cần sự điều phối nhịp nhàng hơn nữa giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Thay vì dàn trải nguồn lực, Nhà nước cần xác định rõ động lực tăng trưởng chính nằm ở khu vực tư nhân hay khu vực công. Nếu muốn khu vực kinh tế tư nhân phát triển thì phải giảm thuế và hạ lãi suất tín dụng để duy trì sản xuất. Ông nói: “Không thể cùng lúc vừa muốn tăng thuế để tăng đầu tư công, vừa muốn doanh nghiệp tư nhân phát triển mạnh mẽ. Đó là sự chồng chéo về mục tiêu chính sách”.

Thanh Hoa