TPHCM cần một đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”

Cần một nền tảng thể chế mới cho siêu đô thị

Trong bối cảnh TPHCM đứng trước yêu cầu phát triển mới với vai trò trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu cả nước, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được đánh giá không chỉ là yêu cầu về hoàn thiện thể chế mà còn là bước chuyển quan trọng, nhằm tạo lập không gian phát triển dài hạn, bền vững và có tính cạnh tranh quốc tế cho thành phố.

Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự - Ảnh: Thanh Tâm

Phát biểu khai mạc hội thảo "Luật Đô thị đặc biệt - đột phá thể chế cho TPHCM" do HĐND TPHCM và Trường Đại học Luật TPHCM tổ chức sáng 8/5, bà Nguyễn Trường Nhật Phượng - Phó chủ tịch HĐND TPHCM - cho rằng, thành phố đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải kiến tạo nền tảng thể chế mới tương xứng với vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm tài chính, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Theo bà, thực tiễn triển khai các cơ chế đặc thù thời gian qua đã mang lại nhiều kết quả tích cực, song cũng cho thấy giới hạn của mô hình “thí điểm”, nhất là về tính ổn định và khả năng giải quyết các yêu cầu phát triển dài hạn của một siêu đô thị.

Phó chủ tịch HĐND TPHCM nhấn mạnh, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ dừng ở việc hoàn thiện pháp luật mà cần trở thành nền tảng cho mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và có tính cạnh tranh quốc tế cao hơn. Đạo luật phải tạo ra đột phá thực chất về phân cấp, phân quyền; mở rộng không gian thể chế cho thành phố trong huy động nguồn lực, phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thu hút nhân tài.

Bà Nguyễn Trường Nhật Phượng phát biểu khai mạc hội thảo về xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TPHCM - Ảnh: Thanh Tâm

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó chủ tịch UBND TPHCM - cho biết, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Trung ương đối với định hướng phát triển TPHCM trong giai đoạn mới.

Theo ông, thành phố đang chịu áp lực rất lớn nhưng cũng mang theo kỳ vọng lớn về một đạo luật “mạnh hơn, rộng hơn và vượt trội hơn”, đủ khả năng tạo ra không gian phát triển mới cho đô thị đầu tàu của cả nước.

Hiện TPHCM đang phối hợp với các bộ, ngành, chuyên gia và nhà khoa học để xây dựng các cơ chế phù hợp với yêu cầu phát triển của một siêu đô thị hiện đại, từ quản trị đô thị thông minh, khai thác dữ liệu, phát triển không gian ngầm đến cơ chế thử nghiệm chính sách và bảo vệ đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm.

Ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một đạo luật đủ mạnh để mở ra không gian phát triển mới cho TPHCM - Ảnh: Thanh Tâm

Ông Nguyễn Mạnh Cường cũng nhấn mạnh dự thảo luật cần được xây dựng trên nền tảng thực tiễn của TPHCM, với trọng tâm là “phân quyền thực chất” gắn với cơ chế giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Đây không chỉ là yêu cầu hoàn thiện thể chế mà còn là cơ hội để kiến tạo mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn trong tương lai.

Trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TPHCM

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu xây dựng luật được đặt ra với tiến độ rất khẩn trương, cần xác định rõ định hướng xây dựng Luật Đô thị đặc biệt dành riêng cho TPHCM trên tinh thần “TPHCM vì cả nước, cả nước vì TPHCM”.

Theo ông, đạo luật này phải thực sự tạo đột phá về thể chế và quản trị đô thị, tập trung vào các vấn đề mang tính chiến lược như phân quyền, quy hoạch, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tư nhân, liên kết vùng và tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài về giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường.

Ông Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh, cốt lõi của Luật Đô thị đặc biệt là trao quyền mạnh mẽ và thực chất hơn cho TPHCM, đặc biệt là nâng cao vai trò của HĐND thành phố trong việc ban hành các cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Đồng thời, luật cần được thiết kế với tư duy mở, tạo đủ dư địa để thành phố phát huy tính chủ động trong hợp tác công tư, phát triển hạ tầng, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và liên kết vùng.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu chỉ đạo tại hội thảo - Ảnh: Thanh Tâm

Theo Ban Tổ chức, hội thảo đã nhận được 66 tham luận từ các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý nhà nước, đại biểu dân cử và các cơ sở đào tạo, nghiên cứu. Trong đó, 51 bài viết chất lượng được tuyển chọn đăng trong kỷ yếu hội thảo, tập trung vào các nhóm vấn đề như phân cấp, phân quyền, tổ chức chính quyền đô thị, quy hoạch, tài chính - ngân sách, quản trị đô thị thông minh, thu hút nguồn lực tư nhân và cơ chế phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến đề xuất các cơ chế liên quan đến phát triển trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, thu hút đầu tư tư nhân, cơ chế thử nghiệm chính sách mới và phát huy tính tự chủ của chính quyền địa phương.

Các đại biểu thống nhất cho rằng Luật Đô thị đặc biệt cần trở thành đạo luật mang tính kiến tạo phát triển, tạo không gian thể chế đủ rộng để TPHCM phát huy tối đa tiềm năng, đồng thời mở đường cho mô hình quản trị đô thị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả hơn trong tương lai.

Tại hội thảo khoa học ngày 8/5, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với cơ chế phân quyền mạnh mẽ, phù hợp vai trò siêu đô thị của TPHCM - Ảnh: Thanh Tâm

Phát biểu kết luận hội thảo, tiến sĩ Lê Trường Sơn - Hiêu trưởng Trường Đại học Luật TPHCM - khẳng định hội thảo đã đạt nhiều kết quả có ý nghĩa cả về học thuật lẫn thực tiễn, góp phần hình thành các luận cứ quan trọng phục vụ quá trình nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cho TPHCM trong thời gian tới.

Theo tiến sĩ Lê Trường Sơn, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp toàn bộ tham luận, ý kiến trao đổi và đề xuất của đại biểu để gửi đến các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ trực tiếp quá trình xây dựng dự thảo luật.

Thanh Tâm