Xuất khẩu cà phê, gạo… chịu sức ép từ thị trường toàn cầu

Cà phê đối mặt áp lực giảm giá sâu

Ông Bạch Thanh Tuấn - Phó chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa) - cho biết, giá cà phê Robusta tại thị trường thế giới giảm từ khoảng 4.100 USD/tấn hồi tháng 1/2026 xuống còn quanh mức 3.300 - 3.500 USD/tấn vào tháng 4/2026, bình quân giảm khoảng 32% so với cùng kỳ năm trước.

Trong nước, mặt hàng cũng giảm mạnh từ khoảng 102.000 đồng/kg xuống còn 85.500 - 89.200 đồng/kg. Giá cà phê Arabica trong nước hiện dao động quanh mức 124.000 - 129.500 đồng/kg, giảm khoảng 24% so với cùng kỳ năm 2025.

“Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ nguồn cung toàn cầu tăng mạnh. Niên vụ 2025/2026, sản lượng cà phê thế giới được dự báo đạt gần 180 triệu bao, tăng gần 8 triệu bao so với niên vụ trước, chủ yếu nhờ sản lượng Robusta của Brazil tăng mạnh. Trong khi đó, mức tiêu thụ toàn cầu gần như không biến động nhiều” - ông Tuấn nói.

Theo dự báo của Vicofa, giá cà phê trung bình năm 2026 có thể giảm khoảng 20 - 30% so với năm ngoái và còn có nguy cơ giảm sâu hơn trong những tháng tiếp theo. Giá cà phê nội địa được dự báo có thể duy trì quanh mốc 80.000 đồng/kg đến giữa năm. Trong khi đó, ngành cà phê còn đối mặt nguy cơ chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là phân bón và logistics.

Để giữ kim ngạch xuất khẩu tương đương năm 2025, Vicofa đề xuất tăng tỉ trọng cà phê chất lượng cao, có chứng chỉ xanh và bền vững, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu cà phê rang xay, hòa tan...

Hiệp hội cũng kiến nghị Chính phủ tăng cường xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng như Trung Quốc, Nga, Hàn Quốc, Algeria và nhóm thị trường cà phê đặc sản tại Bắc Âu. Đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục cấp C/O, hỗ trợ lãi suất tín dụng và logistics cho doanh nghiệp.

Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị

Xuất khẩu gạo tăng, nông dân vẫn thuộc nhóm có thu nhập thấp

Tình hình ngành lúa gạo cũng không sáng sủa hơn. Ông Đỗ Hà Nam - Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) - cho biết, trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 3,33 triệu tấn gạo, thu về khoảng 1,5 tỉ USD. Tuy nhiên, giá xuất khẩu bình quân chỉ còn khoảng 468 USD/tấn, giảm khoảng 10% so với năm 2025 và là mức thấp nhất trong khoảng 5 năm trở lại đây. Điều đáng lo nhất không chỉ nằm ở giá giảm mà là việc gần 20 triệu nông dân trồng lúa vẫn thuộc nhóm có thu nhập thấp so với nhiều lĩnh vực nông nghiệp khác.

Đại diện VFA cho rằng, yếu tố tâm lý thị trường đang tác động rất mạnh đến giá gạo. Chỉ cần xuất hiện thông tin Philippines giảm nhập khẩu, nhiều doanh nghiệp đã lập tức bán ra ồ ạt để giữ thị phần và giải phóng tồn kho, khiến giá giảm sâu trong thời gian ngắn. Hệ quả là doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó, nông dân chịu thiệt nhiều nhất, còn phần lớn giá trị gia tăng lại rơi vào khâu trung gian thu gom.

Theo ông Nam, điểm yếu lớn nhất hiện nay là nông dân chưa có khả năng điều tiết thị trường và chưa chủ động được thời điểm bán hàng. Để tháo gỡ, VFA đề xuất cần nâng cao vai trò chủ động của người nông dân trong chuỗi giá trị lúa gạo thông qua liên kết với hợp tác xã hoặc lưu trữ tại kho của doanh nghiệp xuất khẩu. Các doanh nghiệp và hợp tác xã có thể phối hợp với ngân hàng để ứng vốn sau thu hoạch, giúp nông dân tránh bán tháo khi giá xuống thấp.

Các hiệp hội, ngành hàng tham dự và đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm thủy sản

Rau quả tăng mạnh nhưng áp lực logistics vẫn đè nặng

Với ngành rau quả, ông Nguyễn Đình Tùng - Phó chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit) - cho biết, xuất khẩu chính ngạch đang ngày càng đóng vai trò chủ đạo, trong khi nhóm hàng chế biến cũng tăng tỉ trọng. Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu đầu tư mạnh hơn vào trái cây đông lạnh, sấy khô và nước quả cô đặc.

Tuy nhiên, phía sau đà tăng trưởng này vẫn là hàng loạt điểm nghẽn lớn. Đó là chi phí logistics hiện tăng gấp 2 - 3 lần so với giai đoạn 2024 - 2025 do ảnh hưởng từ bất ổn địa chính trị toàn cầu. Trong khi đó, hạ tầng tại vùng nguyên liệu chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất và bảo quản. Ngoài ra, tình trạng thiếu kho lạnh, thiếu chuỗi cung ứng lạnh đang khiến chi phí tăng mạnh, đồng thời làm tỉ lệ hao hụt sau thu hoạch cao hơn nhiều quốc gia cạnh tranh.

Bên cạnh đó, ngành rau quả cũng đang chịu áp lực lớn về tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn thực phẩm. Một số mặt hàng như sầu riêng, thanh long, chanh leo hay ớt vẫn vi phạm quy định tại các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

“Hơn 70% rau quả xuất khẩu của Việt Nam hiện vẫn ở dạng tươi, trong khi năng lực chế biến sâu còn hạn chế, chưa đủ sức điều tiết tiêu thụ vào mùa cao điểm” - ông cho biết. Để tháo gỡ, hiệp hội đề xuất siết chặt kiểm soát chất lượng, xử lý nghiêm các trường hợp gian lận mã số vùng trồng, đồng thời đẩy nhanh đàm phán mở cửa thị trường cho các mặt hàng tiềm năng như thơm, bơ, mãng cầu và mận.

Về dài hạn, Vinafruit cho rằng cần khuyến khích đầu tư mạnh hơn vào chế biến sâu tại vùng nguyên liệu; thúc đẩy nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và mở rộng áp dụng các tiêu chuẩn GlobalGAP, hữu cơ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ thị trường quốc tế.

Mai Ca