Quốc hội của đổi mới, dân chủ và kiến tạo

Ban hành những quyết sách lớn

Nhìn lại toàn bộ kỳ họp, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thủy (tỉnh Thái Nguyên) nhận xét, kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI có nội dung và chất lượng tốt.

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI bế mạc sau 2 tuần làm việc - Nguồn ảnh: Quốc hội

Theo bà, 2 nội dung trọng tâm của kỳ họp này là bầu nhân sự và xem xét, thông qua các chương trình lớn cho cả nhiệm kỳ. Trong đó, công tác nhân sự được chuẩn bị rất nghiêm túc, bài bản, đạt được sự đồng thuận cao trong Quốc hội. “Sự đồng thuận của các đại biểu Quốc hội đối với các nhân sự được giới thiệu để bầu hoặc phê chuẩn tại kỳ họp này là rất cao, gần như tuyệt đối” - bà nói.

Cũng theo bà, Quốc hội đã dành thời gian thỏa đáng để thảo luận, xem xét và thông qua các chương trình lớn của nhiệm kỳ, như kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội 5 năm, chương trình tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn. Các nội dung này được thảo luận kỹ lưỡng với nhiều ý kiến đóng góp mang đậm hơi thở thực tiễn, giúp cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện chính sách, đảm bảo tính khả thi khi triển khai.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thu Hà (tỉnh Quảng Ninh) cho rằng, khác với nhiều nhiệm kỳ trước, kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa XVI không chỉ kiện toàn nhân sự mà còn quyết định và bàn thảo ngay những vấn đề lớn của đất nước. Việc kiện toàn các chức danh lãnh đạo cấp cao được thực hiện đồng bộ với quá trình chuẩn bị những nội dung phát triển kinh tế, xã hội 5 năm. Công tác chuẩn bị, điều hành kỳ họp đã thể hiện trách nhiệm cao của các cơ quan liên quan cũng như của từng đại biểu Quốc hội.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, một điểm đáng chú ý khác là các đại biểu Quốc hội lần đầu tham gia nhiệm kỳ đã nhanh chóng bắt nhịp, tích cực tham gia thảo luận. Nhiều đại biểu mới đăng ký phát biểu, đóng góp ý kiến từ thực tiễn địa phương, cơ sở, góp phần làm phong phú thêm các góc nhìn tại nghị trường.

Còn theo bà Nguyễn Thị Thủy, tiếng nói của các đại biểu lần đầu tham gia Quốc hội đã góp thêm hơi thở của thực tiễn, tạo nên không khí nghị trường mới mẻ, tích cực và gần gũi hơn với đời sống. Cách điều hành linh hoạt của đoàn chủ tọa cũng tạo điều kiện để hầu hết đại biểu đăng ký đều có cơ hội phát biểu, đảm bảo tính dân chủ và sự tham gia rộng rãi trong thảo luận.

Kịp thời đưa vấn đề nóng vào nghị trường

Không chỉ tập trung vào các nội dung nền tảng cho cả nhiệm kỳ, kỳ họp thứ nhất còn kịp thời đưa nhiều vấn đề đang được xã hội quan tâm vào chương trình nghị sự.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Quốc hội đã nhanh chóng đưa vào chương trình nghị sự các nội dung liên quan đến Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt vốn đang được hàng triệu hộ kinh doanh quan tâm. Phản ứng kịp thời này cho thấy sự nhạy bén của Chính phủ trong đề xuất chính sách, đồng thời thể hiện được sự đồng hành, lắng nghe tiếng nói từ người dân, doanh nghiệp của Quốc hội. Trong kỳ họp, Quốc hội đã thông qua một số nghị quyết quan trọng liên quan đến đời sống người dân, trong đó có xăng dầu, giá cả hàng hóa. Những nội dung này tác động trực tiếp đến đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhất là khi nguồn cung xăng dầu thế giới có nhiều biến động.

Đại biểu Quốc hội Bế Xuân Trường (tỉnh Cao Bằng) cho rằng, một trong những yếu tố góp phần tạo nên sự thành công của kỳ họp là công tác chuẩn bị được thực hiện từ sớm, kỹ lưỡng, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan của Chính phủ và Quốc hội, qua đó tạo được sự đồng thuận cao khi đưa ra thảo luận. Ông cũng đánh giá cao cách điều hành khoa học, linh hoạt của đoàn chủ tọa, giúp kỳ họp đảm bảo tiến độ, đạt được các mục tiêu đề ra dù có nhiều nội dung nhưng diễn ra trong thời gian ngắn. Việc Quốc hội kịp thời ban hành các nghị quyết nhằm tháo gỡ khó khăn về thể chế cho thấy tinh thần đồng hành cùng Chính phủ, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà nhận định, kỳ họp đã kịp thời điều chỉnh và ban hành các nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, phục vụ sự phát triển kinh tế, xã hội trong bối cảnh có nhiều yếu tố bất lợi bên ngoài tác động. Những quyết định này không chỉ giải quyết vấn đề trước mắt mà còn góp phần tạo nền tảng ổn định trong thời gian tới. Xử lý nhiều nội dung mới, phức tạp trong thời gian ngắn, các cơ quan trình, cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội đều thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, tập trung nghiên cứu, thảo luận và sớm đưa ra quyết định.

Còn theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy, sự tâm huyết của đại biểu Quốc hội trong kỳ họp đầu cho thấy trách nhiệm của họ đối với những lời hứa trong kỳ vận động bầu cử. Bà tin tưởng, không khí này sẽ tiếp tục được lan tỏa, gìn giữ và phát huy trong những kỳ họp tiếp theo để Quốc hội khóa XVI thực sự là Quốc hội đổi mới, dân chủ và kiến tạo, đồng hành cùng Chính phủ đưa đất nước vững bước đi lên trong kỷ nguyên mới.

Thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi)

Chiều 23/4, với đại đa số đại biểu tham gia tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay, luật này đã tập trung phân cấp, phân quyền thực chất, toàn diện cho chính quyền TP Hà Nội gắn với thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ, tăng cường trách nhiệm giải trình, đảm bảo tính minh bạch trong tổ chức thực hiện.

Cụ thể, Luật Thủ đô (sửa đổi) giao chính quyền TP Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội. Luật khẳng định vai trò chủ động của chính quyền thành phố trong thiết kế, tổ chức thực hiện và thử nghiệm chính sách. Bên cạnh đó, luật bổ sung các quy định chặt chẽ như không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của chủ tịch UBND; bổ sung yêu cầu về xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình khi ban hành văn bản, trách nhiệm đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành và tổng kết thực tiễn. Luật cũng quy định nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại.

Trao đổi sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cho biết, từng nhiều lần tham gia thảo luận và biểu quyết luật này trong các lần sửa đổi và lần này, luật đã hoàn chỉnh hơn. Ông nói, thủ đô là nơi đặt trụ sở các cơ quan trung ương của quốc gia, các cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế. Đây cũng là bộ mặt của quốc gia trong giao lưu và hội nhập quốc tế. Từ yêu cầu đó, cần có cơ chế đặc thù, đặc biệt để phát triển thủ đô. Điểm đáng chú ý trong lần sửa đổi này là việc phân cấp, phân quyền theo hướng “trọn gói”, giao quyền chủ động cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TP Hà Nội quyết định các vấn đề của thành phố.

Ông kỳ vọng, với cơ chế mới, các dự án đầu tư, công trình văn hóa, thiết chế đô thị ở TP Hà Nội có thể được triển khai nhanh hơn nhờ thể chế linh hoạt và thuận lợi hơn trước. Liên quan đến những vấn đề cấp thiết như thiếu trường học, quá tải bệnh viện, ùn tắc giao thông, ông cho rằng, yếu tố then chốt là nguồn lực, đặc biệt là tài chính và đất đai. Luật Thủ đô (sửa đổi) đã dành 1 chương quy định về nguồn lực, cho phép chính quyền thành phố chủ động hơn trong việc sử dụng ngân sách để đầu tư cho các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế.

Minh Quang