Phải quản lý game online chặt chẽ hơn nữa

Chị N.N.T. (phường Thạnh Mỹ Tây, TPHCM) từng có thời gian dài khủng hoảng tâm lý khi bé N.N.B. (ảnh) mê game - Ảnh do nhân vật cung cấp

Điều trị nghiện game không dễ

Bác sĩ Lâm Hiếu Minh (Đơn vị Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Đại học y dược TPHCM) cho hay, nghiện game ở người lớn gây tác hại về tâm lý, sinh lý và xã hội. Về sức khỏe, người nghiện game có thể rối loạn giấc ngủ, rối loạn ăn uống, bị bệnh đường tiêu hóa, bị các vấn đề về mắt, rối loạn cảm xúc và hành vi hoặc có thể đột tử do chơi game liên tục trong nhiều ngày. Về mặt xã hội, người nghiện thường thu mình, chỉ sống trong thế giới ảo, dẫn đến bỏ bê công việc.

Theo ông, trị liệu cho người nghiện game rất phức tạp bởi nghiện thường chỉ là phần nổi. Nguyên nhân sâu xa thường là do những khó khăn nội tâm như căng thẳng, tổn thương, áp lực thành tích, mâu thuẫn gia đình. “Nếu chỉ tước đoạt game là chỉ giải quyết phần ngọn. Phải giúp họ giải quyết được khó khăn bên trong, họ mới thoát được cái vỏ nghiện bên ngoài” - ông phân tích.

Ông cho hay, quá trình trị liệu thường kéo dài 6-12 tháng, gồm tư vấn tâm lý và có thể dùng thuốc nếu có các rối loạn đi kèm. Hiệu quả trị liệu phụ thuộc rất lớn vào sự đồng hành của gia đình và nhận thức của người nghiện. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là nhiều người lớn chủ quan, cho rằng nghiện game không nguy hiểm và tự điều trị, dẫn đến hậu quả nặng nề hơn. Giải pháp cai nghiện game cho người lớn cũng như với trẻ nhỏ, đó là can thiệp từ sớm, phát hiện và đồng hành kịp thời.

Với những gia đình có trẻ nghiện game, bác sĩ Lâm Hiếu Minh khuyên: “Thứ nhất là dành thời gian chất lượng cho con. Thay vì trách mắng, hãy lắng nghe, trò chuyện, cùng con tham gia các hoạt động ngoài trời, thể thao, kết nối thực. Thứ hai là phải chú ý đến đời sống cảm xúc, các mối quan hệ xã hội và áp lực mà con đang phải đối mặt. Thứ ba là cha mẹ phải làm gương, tự kiểm soát thời gian dùng điện thoại của mình”.

Còn theo thạc sĩ Trần Văn Toản - chuyên gia đào tạo và chăm sóc sức khỏe tinh thần ở TPHCM - game tạo ra vòng lặp “hành động - khen thưởng” với phần thưởng tức thì.

Trong khi đó, trong đời thực, phần thưởng thường đến rất chậm, thậm chí không có. Khi não bộ đã quen với “con đường tắt” để có cảm giác hạnh phúc dễ dàng từ game, người ta có xu hướng trốn tránh những nỗ lực dài hạn và khó khăn ngoài đời thực. Khi mắc kẹt trong vòng xoáy dopamine, người chơi khó tìm thấy niềm vui từ các hoạt động thông thường như giao tiếp hay thể thao.

Những trải nghiệm này không đủ kích thích để đạt “ngưỡng hưng phấn” mà não bộ đã nghiện. Hệ quả là họ lại tìm đến game để thỏa mãn cơn thèm dopamine - cốt lõi của chứng nghiện. Tình trạng sức khỏe kém, mất ngủ, căng thẳng triền miên khiến người nghiện game bị mất cân bằng cảm xúc trong các tình huống, dẫn đến những hành vi bùng nổ, thiếu kiểm soát như gắt gỏng hoặc đánh vợ con.

Nhiều mối nguy hại từ game lậu

Ông Võ Đỗ Thắng - Giám đốc Trung tâm Đào tạo an ninh mạng Athena - cho hay, game lậu đang tràn lan trên môi trường mạng. Khi dùng game lậu, người tiêu dùng không nhận được sự bảo vệ của pháp luật và cơ quan chức năng nên khi bị lừa đảo, bị mất tiền hoặc bị khóa tài khoản thì họ phải tự gánh chịu mọi thiệt hại. Đó chính là mặt trái nguy hiểm của game lậu.

Theo ông, các game lậu thường chứa mã độc, phần mềm gián điệp nhằm đánh cắp dữ liệu của người dùng. Những tổ chức phát hành game lậu có thể chiếm đoạt thông tin, tài sản của người chơi rồi biến mất và cơ quan chức năng rất khó truy tìm. Không thể yêu cầu người tiêu dùng tự phân biệt game hợp pháp và bất hợp pháp mà cơ quan chức năng phải thường xuyên giám sát không gian mạng, cập nhật danh sách game không phép và cảnh báo kịp thời.

Khi phát hiện game lậu, cơ quan chức năng cần yêu cầu các kho ứng dụng ngừng cung cấp game đó trên thị trường Việt Nam, tương tự như việc quản lý hàng hóa để bảo vệ người tiêu dùng khỏi các sản phẩm gian, giả.

Theo báo cáo của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), riêng trong năm 2024, cục đã rà quét, phát hiện hơn 600 game không phép, game cờ bạc trên các kho ứng dụng của nước ngoài và đã yêu cầu các đơn vị trung gian ngừng kết nối thanh toán đối với các trò chơi vi phạm. Kết quả, Apple đã gỡ 90 game không phép trên App Store, Google gỡ 294 game không phép và game cờ bạc trên Google Play.

Song song đó, các cơ quan quản lý đã xử phạt tiền 10 trường hợp vi phạm, buộc dừng hoạt động hoặc dừng phát hành trò chơi đối với một số đơn vị không tuân thủ quy định. Trong 7 tháng đầu năm 2025, cục đã thu hồi quyết định phê duyệt nội dung, kịch bản của 27 trò chơi điện tử G1 trên mạng, trong đó có nhiều trò chơi từng thu hút lượng lớn người chơi.

Báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) cho hay, các doanh nghiệp game trong nước phải tuân thủ đầy đủ quy trình pháp lý khi đưa game lên Google Play và App Store. Trong khi đó, doanh nghiệp nước ngoài có thể phát hành trực tiếp trò chơi xuyên biên giới thông qua các kho ứng dụng này.

Điều này tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu công bằng cho doanh nghiệp game trong nước. Có hàng trăm ngàn game không phép đang tồn tại trên App Store và Google Play, phần lớn là game phát hành xuyên biên giới và trốn nghĩa vụ thuế ở Việt Nam. Doanh thu từ các game không phép ước tính gần 5.000 tỉ đồng mỗi năm, chiếm khoảng 30% tổng doanh thu toàn thị trường phát hành game.

Mai Ca - Thanh Hoa