Vay mượn hàng chục tỷ không hợp đồng, tố qua tố lại từ dân sự bất ngờ thành hình sự

Từ tranh chấp dân sự đến vụ án hình sự

Ngày 29/6, TAND TP Đà Nẵng sẽ đưa ra xét xử bị cáo Lê Thị Nhạn (42 tuổi, ngụ phường Ngũ Hành Sơn) về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Nhạn bị quy kết đã chiếm đoạt số tiền hơn 40,8 tỷ đồng của bà T.T.H. trong quá trình hai bên vay mượn tiền.

Tại phiên tòa ngày 29/5, do cả bị cáo và bị hại cùng có đơn xin hoãn và luật sư của bị hại vắng mặt, HĐXX đã ra quyết định hoãn phiên toà.

Theo cáo trạng, từ tháng 4/2019 đến tháng 7/2020, H. nhiều lần cho Nhạn mượn tiền thông qua chuyển khoản hoặc tiền mặt. Dù số tiền rất lớn nhưng cả hai chỉ chốt qua điện thoại hoặc tin nhắn, không có bất kì hợp đồng hay văn bản xác nhận nào.

Đến ngày 29/8/2020, H. mới cùng chồng và chị gái đến nhà riêng của Nhạn để chốt tiền nợ. Tại đây, bà Trần Thị Hg. (chị ruột của H.) viết 5 giấy mượn tiền để H. và Nhạn cùng ký. Ông H.T.A. (chồng của H.) cũng ký vào các giấy này với tư cách người làm chứng. Các giấy nợ ghi lùi ngày mượn tiền thành từ 15/7/2019 đến 5/2/2020, tổng số tiền nợ là 40,8 tỷ đồng.

Trong thời gian trên, H. đã cho Nhạn mượn tổng cộng 101,2 tỷ đồng qua chuyển khoản và đưa tiền mặt. Nhạn đã trả lại 73,8 tỷ đồng, gồm 60,4 tỷ đồng tiền gốc và 13,4 tỷ đồng tiền lãi. Số tiền gốc Nhạn còn nợ là 40,8 tỷ đồng, trùng khớp với tổng số tiền trên 5 giấy nợ.

Do Nhạn không trả nợ đúng hạn nên ngày 26/10/2020, H. khởi kiện dân sự ra tòa án. Trong quá trình tòa án giải quyết, Nhạn có đơn tố cáo H. cùng chồng và chị gái có hành vi cưỡng đoạt tài sản thông qua việc đe dọa, bắt ép Nhạn ký 5 giấy mượn tiền trên và cho vay lãi nặng.

Vụ việc từng được cơ quan chức năng xác định chỉ là tranh chấp dân sự nhưng sau đó bất ngờ chuyển sang hình sự

Sau đó vụ việc được tòa án chuyển cho Công an TP Đà Nẵng giải quyết. Do thấy Nhạn không trả lại tiền và gửi đơn tố cáo mình, H. sau đó cũng gửi đơn tố cáo Nhạn về hành vi “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”.

Qua điều tra, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP Đà Nẵng nhận định hành vi của bà Nhạn không cấu thành tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Đến ngày 10/04/2023, Công an TP Đà Nẵng ban hành quyết định không khởi tố vụ án hình sự đối với các đơn tố giác của cả bà Nhạn và bà H.

Tuy nhiên hơn 1 năm sau, cơ quan này bất ngờ phục hồi điều tra và quyết định khởi tố vụ án "Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”. Nhạn cũng bị khởi tố bị can và bắt tạm giam từ ngày 6/11/2024.

Cơ quan điều tra xác định Nhạn nợ H. 40,8 tỷ đồng nhưng Nhạn đã xóa hết tin nhắn trao đổi vay mượn, đưa ra thông tin gian dối về việc đã trả hết số tiền vay mượn. Đồng thời ký đơn có nội dung sai sự thật về 5 giấy mượn tiền để tố cáo H. nhằm chiếm đoạt số tiền 40,8 tỷ đồng.

Cần làm rõ quyền tố cáo

Sau khi nhận được kết luận điều tra và cáo trạng, gia đình Nhạn có đơn kêu cứu.

Theo gia đình Nhạn, kết luận điều tra và cáo trạng xác định việc Nhạn tố cáo H. là hành vi gian dối nhằm mục đích chiếm đoạt tiền là không đúng sự thật. Việc tố cáo là quyền Hiến định và được pháp luật bảo vệ, không thể coi đó là hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.

Trên thực tế, khi thụ lý vụ án dân sự đòi tiền, TAND quận Ngũ Hành Sơn (cũ) đã nhận thấy có dấu hiệu hình sự và chuyển hồ sơ sang công an để điều tra, làm rõ.

Trong giai đoạn này, H. gửi đơn tố cáo Nhạn có hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Sau đó Nhạn mới tố cáo lại H. cùng chồng và chị gái có hành vi cưỡng đoạt tài sản và cho vay lãi nặng.

Đối với việc vay mượn tiền, đến nay các bên chưa chốt được số tiền mượn. Gia đình khẳng định suốt quá trình trên, Nhạn không hề bỏ trốn và hoàn toàn có đủ khả năng trả nợ.

Theo Luật sư Nguyễn Thị Thanh Thế (Đoàn Luật sư TPHCM), theo kết luận điều tra và cáo trạng thể hiện, lời khai của Nhạn và H. có sự bất nhất về việc giao nhận tiền mặt số tiền hơn 40,8 tỷ đồng.

Do đó, cơ quan điều tra cần trích lục lại toàn bộ tin nhắn qua lại giữa Nhạn và H. trong thời gian từ tháng 4/2019 đến tháng 7/2020 để làm rõ quá trình giao dịch của cả hai.

Cơ quan điều tra chưa làm rõ thời gian, địa điểm giao nhận, số lần giao nhận, số tiền mỗi lần giao nhận… mà chủ yếu dựa vào lời khai, tin nhắn do H. cung cấp và lời khai của người làm chứng (cũng là nhân viên của H.) để quy kết Nhạn nhận 40,8 tỷ đồng là chưa thuyết phục và gây bất lợi cho bị can.

Đối với việc tố giác tội phạm của Nhạn, đây là quyền của công dân được Hiến định và pháp luật bảo vệ. Do đó, không thể xem việc tố giác tội phạm của Nhạn đối với H. là hành vi có “thủ đoạn gian dối”. Thay vào đó, cần xem xét, điều tra một cách toàn diện nhằm làm rõ việc tố cáo của Nhạn đối với vợ chồng H. là có căn cứ hay không.

Trần Thăng