Nương tựa thiên nhiên để sống và giữ bãi bờ Hội An

Trồng cây xanh để giữ bãi bờ

Người dân địa phương, chủ các cơ sở dịch vụ và khách du lịch cảm thấy vui khi bãi bồi phía đông trạm biên phòng Cửa Đại đã được phủ một màu xanh mướt. Những cây phi lao đã bắt đầu bén rễ. 5 năm trước, cả vùng bãi bồi nơi cửa sông Thu Bồn mênh mông, sóng ngoạm sâu vào bờ, uy hiếp các công trình hạ tầng. Nhưng vài năm trở lại đây, bãi bờ được bồi lắng lên đến hàng chục héc ta, kéo dài ra biển cả cây số.

Tại Hội An vẫn còn những dải rừng phòng hộ ven biển nhưng nằm rất phân tán

Bà Nguyễn Thị Liên - người dân ở khu vực Cửa Đại - cho biết, những năm trước biển xâm thực vào sâu trong bờ, mùa mưa bão ai cũng nơm nớp lo bị sạt lở. Bây giờ biển hồi sinh nên ai cũng mừng. Còn ông Lê Đình Tường - Phó phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hội An Đông - cho hay, tình trạng biển xâm thực ở Hội An đã xảy ra hàng chục năm với phạm vi kéo dài từ Cửa Đại lan dần lên phía bắc như biển Tân Thành, biển An Bàng... Nhưng vài năm nay, khu vực Cửa Đại, bao gồm bãi giáp bờ ở phía đông trạm biên phòng và một bãi nổi ngoài cửa sông cách bờ khoảng 1km, đã hồi sinh. Khi bãi bờ hồi sinh, các đơn vị du lịch đã đề xuất thực hiện các tour du lịch như bay dù lượn, cắm trại. Tuy nhiên, do điều kiện chưa đảm bảo an toàn đầy đủ nên ngành chức năng chưa đồng ý.

Tháng 11/2025, lãnh đạo phường Hội An Đông đã phê duyệt kế hoạch trồng rừng phòng hộ ven biển nhằm phục hồi, gia tăng diện tích rừng phòng hộ, bảo vệ bờ biển, giảm nguy cơ bị xâm thực, chống xói lở do tác động biến đổi khí hậu và cân bằng hệ sinh thái khu vực ven biển. Hàng trăm công lao động của cán bộ, công chức phường và hội viên các hội đoàn đã được huy động trồng 2.800 cây phi lao trên diện tích khoảng 1ha. “Đến nay, sau khoảng 4 tháng, cây phát triển khá tốt. Chúng tôi tiến hành trồng ở khu vực giữa bãi bồi đi vào phía bờ nên cây có đủ lượng nước ngọt, không bị nhiễm mặn. Chúng tôi định hướng sau khi xem xét tình hình bãi bồi, sẽ tiếp tục trồng mở rộng” - ông Lê Đình Tường nói.

Không chỉ khu vực bãi bồi vừa hồi sinh, phường Hội An Đông đang có rất nhiều mảng xanh công cộng, là các khu rừng phi lao ven bờ biển. “Theo quy hoạch sử dụng đất của phường, những vệt cây xanh dọc bờ biển sẽ được giữ nguyên để làm công viên công cộng, tuyệt đối không làm resort hay bê tông hóa. Đó là những rừng phi lao hiện hữu, có tác dụng chắn gió, giữ bờ. Sau này có thể cải tạo bằng cách trồng thêm các loại cây khác, bố trí thêm hạ tầng phục vụ hoạt động công cộng” - ông Lê Đình Tường cho hay.

Chung sống hài hòa với thiên nhiên

Trong thời gian dài vừa qua, bờ biển liên tục bị tàn phá, nhiều cơ sở hạ tầng bị cuốn trôi, nhiều resort phải bỏ hoang, chính quyền địa phương đã chi rất nhiều tiền để cứu bờ biển, nhưng hiệu quả không cao. Có nhiều nguyên nhân, trong đó có việc triệt hạ quá nhiều diện tích rừng phòng hộ ven biển để phục vụ dự án du lịch.

Giữa năm 2025, Hội An tiếp nhận dự án “Hỗ trợ phòng chống xói lở bờ biển Cửa Đại thông qua hành lang xanh và công viên sinh thái ven biển” do Viện Kinh tế xây dựng và phát triển đô thị (Tổng hội Xây dựng Việt Nam) kêu gọi hỗ trợ. Đây là 1 trong 25 dự án trên toàn cầu được IKI (một tổ chức hợp tác giữa 3 bộ của Cộng hòa Liên bang Đức) lựa chọn, hỗ trợ trong gần 500 đề xuất. Các hạng mục chính của dự án bao gồm: quy hoạch và xây dựng hành lang xanh ven biển Cửa Đại (chiều dài toàn tuyến khoảng 3,2km); xây dựng công viên sinh thái ven biển Cửa Đại (công viên Âu Cơ); bảo tồn khu vực sinh cảnh chim hoang dã tại đầm lầy ven biển. Trong đó, hệ thực vật ven biển được hình thành từ dự án đã tạo thành một hệ sinh thái ven biển đa tầng - tự duy trì - bền vững.

Dự án “Chống xói lở và bảo vệ bền vững bờ biển Hội An” được kỳ vọng giải quyết tổng thể cho bờ biển dài khoảng 7,5km

Việc có thêm một dự án hỗ trợ phòng chống xói lở bằng giải pháp xanh từ các nhà tài trợ quốc tế vào khu vực này là hết sức ý nghĩa nhằm giúp cộng đồng dân cư ven biển thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu trong tương lai. Ông Phạm Tài Minh - chuyên gia của dự án - cho biết: “Đến nay vệt cây ngập mặn lớn rất nhanh, phủ xanh khu vực đầm lầy tiếp giáp vùng bãi bồi. Qua quá trình khảo sát nhiều năm, chúng tôi ghi nhận khu vực ven biển phường Hội An Đông có hệ thực vật tương đối đa dạng và phong phú.

Đặc biệt, trong 74 loài thực vật bậc cao, chúng tôi nhận thấy có 41 loài có tác dụng làm thuốc. Ngoài ra, trong số 103 loài chim hoang dã thuộc 12 bộ của 33 họ được ghi nhận tại khu vực này, có đến 11 loài nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và Sách Đỏ thế giới cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Từ kết quả khảo sát, chúng tôi đã đề xuất “hành lang xanh” Cửa Đại bao gồm các ý tưởng cải tạo phần thảm xanh và cồn cát công cộng dọc bờ biển Cửa Đại nhằm phục hồi hệ sinh thái bản địa, đảm bảo đa dạng sinh học và bảo vệ các loài chim hoang dã. Đề xuất phân định rõ các không gian sinh thái chức năng, đưa ra danh sách và trồng bổ sung các loài cây chống chịu tốt, chịu mặn, hỗ trợ chống xói mòn, sạt lở, cải tạo cảnh quan sinh thái khu vực và định hướng quy hoạch khu bảo vệ chim hoang dã. Một số loài bản địa sống khỏe và có tác dụng giữ cát, chịu mặn tốt hoặc phù hợp vùng nước lợ được khuyến nghị như phi lao, muồng hoa đào, muồng đen, sung, phèn đen, dừa nước ven sông, xương rồng, mành mành hoa vàng, cây đậu dây leo, bàng, cây tra… Đề xuất cũng bao gồm một phần thiết kế và xây dựng công viên sinh thái cùng cộng đồng địa phương, nhằm nâng cao nhận thức về đa dạng sinh học, bảo tồn; đồng thời tạo không gian giao lưu và sinh hoạt cộng đồng sống động”.

Ông Lê Đình Tường cho biết thêm, dự án “Hỗ trợ phòng chống xói lở bờ biển Cửa Đại thông qua hành lang xanh và công viên sinh thái ven biển” được bàn giao trước thời điểm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp và người dân khu vực Cửa Đại hiện đang được thụ hưởng. Có thể thấy, việc tiếp cận hệ sinh thái theo hướng thân thiện đã giúp cơ quan chuyên môn có thêm giải pháp tương thích để chung sống hài hòa với thiên nhiên.

Lê Đình Dũng