Nhà cho người cô đơn ở Nhật Bản

Nhà ở cộng đồng trở thành xu hướng sống mới của người Nhật thời đô thị hóa - Ảnh: Mainichi

Trong bối cảnh cấu trúc gia đình truyền thống tại Nhật Bản ngày càng thay đổi, từ gia đình nhiều thế hệ sang các hộ gia đình hạt nhân, người độc thân hay sống một mình, mô hình ''nhà ở cộng đồng'' (collective house) đang nổi lên như một giải pháp nhân văn, giúp kết nối con người và giảm cảm giác cô đơn giữa đô thị hiện đại.

Tại quận Arakawa, Tokyo, Kankan Mori - một khu nhà ở cộng đồng đa thế hệ đang trở thành ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Không gian nơi đây là sự kết hợp giữa các căn hộ riêng tư và khu sinh hoạt chung, cho phép người dân vừa sống độc lập, vừa duy trì sự gắn kết với cộng đồng xung quanh.

Vào những buổi tối có ''bữa ăn chung'', phòng ăn lớn của Kankan Mori rộn ràng không khí gia đình. Người cao tuổi, các cặp vợ chồng trẻ, trẻ nhỏ và người độc thân quây quần bên nồi oden - món lẩu truyền thông của Nhật- nghi ngút khói. Những cuộc trò chuyện giản dị, lời hỏi han hay khoảnh khắc cùng hát mừng sinh nhật một em nhỏ khiến không gian ấy giống như một đại gia đình, dù các thành viên không chung huyết thống.

Kankan Mori được thành lập năm 2003, lấy cảm hứng từ phong trào nhà ở cộng đồng do phụ nữ đi làm tại Thụy Điển khởi xướng. Dự án do các kiến trúc sư và cư dân cùng chí hướng xây dựng và tự quản lý. Khu nhà gồm các căn hộ riêng biệt một phòng ngủ đến căn hộ 2 phòng, đi kèm không gian sinh hoạt chung như phòng ăn lớn, bếp tập thể, khu vui chơi cho trẻ em.

Hiện có 43 cư dân sinh sống tại đây, trong đó có 10 trẻ em từ mầm non đến trung học cơ sở, người lớn tuổi nhất đã 88 tuổi. Việc quản lý tòa nhà được phân chia cho các cư dân, thậm chí họ còn lập công ty riêng để cùng nhau xét duyệt người thuê mới.

Chị Yui Kumagai (37 tuổi), nhân viên công ty, hiện sống tại đây cùng chồng và con trai 1 tuổi. Chị từng gắn bó với Kankan Mori suốt 7 năm từ thời sinh viên đến khi đi làm, trước khi quay lại vào tháng 9/2025 với mong muốn nuôi con trong môi trường cộng đồng.

''Trẻ em lớn lên ở đây rất cởi mở, không ngại tiếp xúc với người lớn và thích lắng nghe các cuộc trò chuyện của người trưởng thành'' - chị Kumagai chia sẻ.

Người độc thân là nhóm cư dân đông nhất tại Kankan Mori. Với họ, các mối liên kết cộng đồng mang lại cảm giác an toàn hiếm có trong xã hội đô thị hiện đại. Ông Keiichi Fujiwara (59 tuổi), làm nghề tự do và đã sống tại đây gần 20 năm, nhớ lại thời gian nằm viện khi được hàng xóm thay nhau thăm hỏi, lo bữa ăn. Trong đại dịch COVID-19, cư dân tại đây cũng hỗ trợ nhau bằng cách cách ly người bệnh trong phòng trống và treo nhu yếu phẩm trước cửa.

Bà Mayumi Otsuki (62 tuổi), một kiến trúc sư, cho biết việc có vai trò trong cộng đồng đã lấp đầy khoảng trống tinh thần sau khi bà mất chồng cách đây 12 năm. ''Có nơi để trao đi sự quan tâm khiến tôi không còn cảm thấy trống rỗng'' - bà nói.

Với anh Yosuke Suzuki (30 tuổi), một freelancer (người làm việc tự do, không thuộc biên chế hay ràng buộc lâu dài với một công ty nào), Kankan Mori là nơi anh tìm thấy sự chấp nhận. Sau khi nhận ra mình là người vô tính và không tự tin với con đường kết hôn, sinh con như số đông, Suzuki được bạn bè giới thiệu đến đây. Tại Kankan Mori, anh có thể linh hoạt lựa chọn hòa nhập ở không gian chung hoặc tận hưởng sự riêng tư trong căn phòng của mình.

Trong bối cảnh xã hội Nhật Bản đối mặt với già hóa dân số, cô đơn đô thị và đa dạng hóa lối sống, mô hình nhà ở cộng đồng như Kankan Mori đang mở ra một cách sống mới, nơi con người được kết nối, chia sẻ và cùng nhau xây dựng cảm giác thuộc về, bất kể tuổi tác hay hoàn cảnh gia đình.

Nhật Minh (theo Mainichi)