Quan điểm tài chính gia đình thay đổi sau đại dịch COVID-19

Trước khi lập gia đình, chị Trần Thắm (sống tại TP Đồng Nai) có cuộc sống khá thoải mái. Mỗi năm, vợ chồng chị thường đi du lịch 1-2 lần, chuyện mua sắm hay chi tiêu cũng không phải quá tính toán.

Thế nhưng từ khi có con gái đầu lòng, mọi thói quen trước đây gần như thay đổi hoàn toàn. “Con mình khó nuôi, cứ thay đổi thời tiết là ho sốt, viêm phế quản. Có tháng đưa đi bác sĩ 4-5 lần. Ít thì vài trăm ngàn tiền thuốc, có lần vài triệu đồng. Chưa kể sữa, tã, chi phí sinh hoạt đều tăng”- chị Thắm kể.

Điều khiến chị áp lực hơn là giai đoạn gần đây công việc khó khăn hơn trước, thu nhập giảm trong khi các khoản phát sinh lại liên tục xuất hiện. “Trước đây cứ nghĩ có khoản tiết kiệm là yên tâm rồi. Nhưng có con mới thấy chỉ cần vài đợt bệnh hay biến cố bất ngờ là tiền tích lũy hụt rất nhanh”- chị nói.

Câu chuyện của chị Thắm cũng phản ánh thực tế tài chính mà nhiều gia đình trẻ đang đối mặt hiện nay. Một nghiên cứu khảo sát được Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) công bố ngày 28/5 cho thấy, tâm lý tài chính của các gia đình Việt đang thay đổi khá rõ sau đại dịch COVID-19. Người dân bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới các kế hoạch dài hạn và giải pháp bảo vệ tài chính cho gia đình.

Theo nghiên cứu do IFM Research thực hiện với 1.265 người tham gia khảo sát tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, có tới 89% người được hỏi cho rằng bảo hiểm nhân thọ là cần thiết trong cuộc sống.

Điều đáng chú ý là lý do người dân xem đây là nhu cầu thiết yếu lại gắn rất nhiều với những nỗi lo rất đời thường của các gia đình có con nhỏ. Cụ thể, 57% người tham gia khảo sát cho biết họ quan tâm tới khả năng bảo vệ trước rủi ro bệnh tật, tai nạn hoặc tử vong; 45% cho rằng yếu tố quan trọng là giúp gia đình duy trì ổn định tài chính khi có biến cố xảy ra.

Theo IAV, điều này cho thấy tâm lý của người dân đang dịch chuyển từ tư duy “tích lũy để có thêm tài sản” sang quan tâm nhiều hơn tới khả năng duy trì cuộc sống ổn định nếu rủi ro xuất hiện.

Khảo sát cũng cho thấy nhóm 30-40 tuổi là giai đoạn người dân tập trung tích lũy cho con cái và đầu tư dài hạn nhiều nhất. Trong khi đó, nhóm đã có con thường lập kế hoạch tài chính sớm hơn, điều chỉnh thường xuyên hơn và quan tâm mạnh tới phạm vi bảo vệ dài hạn cho gia đình.

Với nhiều gia đình trẻ, đặc biệt là phụ nữ sau khi sinh con, áp lực tài chính không còn chỉ nằm ở chuyện tiết kiệm cho tương lai mà còn là khả năng “chịu đựng” trước những chi phí bất ngờ.

Đây cũng là thực tế mà khảo sát ghi nhận khi có tới 67% người dân cho biết giải pháp đầu tiên họ nghĩ tới khi gặp biến cố tài chính vẫn là dùng tiền tiết kiệm; 53% chọn cắt giảm chi tiêu và 39% tìm thêm nguồn thu nhập.

Điều này phản ánh phần lớn gia đình Việt vẫn đang duy trì tư duy tài chính mang tính “phòng vệ”, tức ưu tiên tự xoay xở bằng tiền tích lũy thay vì sử dụng các công cụ quản lý rủi ro dài hạn.

Ông Ralf Matthaes - Giám đốc Điều hành IFM Research - nhận định, dù nhu cầu bảo vệ tài chính ở mức cao nhưng bảo hiểm nhân thọ hiện vẫn chủ yếu được nhìn nhận như “một lớp bảo vệ bổ sung”, chưa thực sự trở thành công cụ tài chính cốt lõi trong nhiều gia đình.

Một chi tiết đáng chú ý khác là dù có tới 83% người tham gia khảo sát cho biết đã bắt đầu lập kế hoạch tài chính, phần lớn mới hình thành thói quen này sau COVID-19 và chưa duy trì việc rà soát thường xuyên. Trong số đó, chỉ 46% có cả mục tiêu tài chính ngắn hạn lẫn dài hạn.

Áp lực chi phí cũng là lý do khiến nhiều người vẫn chần chừ với các kế hoạch tài chính lâu dài. Khảo sát cho thấy mức đóng bảo hiểm trung bình hiện khoảng 1,8 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 22 triệu đồng/năm.

Trong bối cảnh giá sinh hoạt, học phí và chi phí chăm sóc con cái liên tục tăng, đây vẫn là khoản tiền khiến nhiều gia đình phải cân nhắc kỹ.

Dù vậy, theo các chuyên gia, sự thay đổi đáng chú ý nhất hiện nay là nhiều gia đình Việt đã bắt đầu nhìn tài chính theo hướng dài hạn hơn, thay vì chỉ xoay quanh thu nhập và chi tiêu hằng tháng.

Mai Ca