Nghệ sĩ là mồi ngon cho thuật toán?

Hình ảnh giả mạo thông tin Phương Mỹ Chi và Huỳnh Lập bị bắt vì sử dụng chất cấm tràn lan trên mạng xã hội - Ảnh: FB Huỳnh Lập

Thực tế, đằng sau những hình ảnh sống động đến từng chân tơ kẽ tóc ấy, rất nhiều trường hợp không phải là sự thật, mà chỉ là kết quả của những thuật toán tinh vi đang âm thầm thao túng cảm xúc của cộng đồng.

Nhìn lại những sự việc ồn ào gần đây liên quan đến ca sĩ Phương Mỹ Chi, nghệ sĩ Huỳnh Lập, MC Quyền Linh… hay thông tin nghệ sĩ A, B, C qua đời, người ta không khỏi giật mình trước sự vô cảm của những kẻ dùng công nghệ AI, deepfake… để trục lợi cá nhân. Những đoạn clip nhạy cảm bị cắt ghép gương mặt một cách tinh vi, những video mạo danh người nổi tiếng để quảng cáo thực phẩm chức năng, trò chơi cờ bạc lậu đã không còn là chuyện xa lạ.

Nếu như trước đây, chúng ta thường tin rằng mắt thấy tai nghe là chân lý, thì giờ đây, chính thị giác và thính giác của con người lại trở thành mục tiêu dễ bị đánh lừa nhất. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, bất kỳ ai có tâm ác, kèm rành công nghệ là có thể tạo ra những kịch bản bôi nhọ nhân phẩm người khác chỉ trong vài phút. Họ biến các nghệ sĩ trở thành mồi ngon cho thuật toán độc hại, đẩy người nổi tiếng vào nỗi oan thời 4.0 nghiệt ngã, hoặc để câu view, hoặc để làm tổn hại danh dự người họ không ưa.

Ở góc độ văn hóa, vấn nạn này không chỉ dừng lại ở việc gây hại cho một vài cá nhân. Nó đang có những tác động tiêu cực trong cộng đồng và hình thành thói quen tiếp nhận thông tin độc hại. Văn hóa “hóng biến” và tâm lý tò mò nhất thời của một bộ phận người dùng mạng xã hội vô tình trở thành luồng gió thổi bùng trao lưu dùng công nghệ chế hình ảnh, clip giả mạo. Mỗi một lượt chia sẻ, mỗi một lời bàn tán thiếu căn cứ khi chưa kiểm chứng nguồn tin vừa gián tiếp làm tổn thương nạn nhân, vừa làm rối loạn trật tự xã hội.

Tin giả tràn lan trên mạng xã hội, gây nhiễu loạn thông tin và khiến công chúng hoang mang - Ảnh: Internet

Có phải chúng ta đang quá vội vàng trong việc phán xét nhưng lại quá chậm chạp trong việc tìm kiếm sự thực? Trải nghiệm cá nhân cho tôi thấy rằng, sự tỉnh táo trong thời đại AI không nằm ở việc chúng ta giỏi công nghệ đến đâu, mà nằm ở bản lĩnh và đạo đức của mỗi cá nhân khi đứng trước bàn phím.

Một người dùng mạng văn minh cần trang bị cho mình một bộ lọc hoài nghi lành mạnh. Trước một thông tin gây rúng động, thay vì vội vã nhấn nút chia sẻ, chúng ta cần học cách dừng lại để quan sát. Những chi tiết nhỏ như khẩu hình miệng thiếu tự nhiên, ánh mắt vô hồn hay sự bất hợp lý về bối cảnh và nguồn phát tin chính là những kẽ hở mà công nghệ hiện tại chưa thể thực hiện hoàn hảo.

Sự thật luôn cần thời gian để được xác minh và những thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống vẫn luôn là điểm tựa quan trọng nhất để mỗi người kiểm chứng thông tin giữa biển thông tin nhiễu loạn.

Đã đến lúc chúng ta cần thay đổi tư duy từ “chia sẻ để biết” sang “kiểm chứng để bảo vệ”. Bảo vệ ở đây không chỉ là bảo vệ danh dự của những người nghệ sĩ trước trò câu view bẩn, mà còn là bảo vệ chính tâm hồn và niềm tin của chúng ta khỏi bị vấy bẩn bởi những sản phẩm độc hại. Đừng để lòng tốt và sự đồng cảm của cộng đồng bị thuật toán thao túng và biến thành mồi câu view.

Huỳnh Như