Mỹ tấn công Venezuela: Giới chuyên gia lo ngại về những hệ lụy khôn lường

Nhiều cột khói bốc lên ở thủ đô Caracas của Venezuela vào rạng sáng ngày 3/1 - ảnh: WANA

\Rạng sáng ngày 3/1/2026, bầu trời thủ đô Caracas và các bang lân cận như Miranda, Aragua và La Guaira đã rung chuyển bởi những tiếng nổ lớn và cột khói bốc cao. Đây không chỉ là đòn tập kích quân sự đơn lẻ, mà là đỉnh điểm của một chiến dịch áp lực kéo dài từ Washington.

Chính quyền Tổng thống Nicolas Maduro ngay lập tức ban bố tình trạng khẩn cấp và kêu gọi toàn dân "tổng động viên", trong khi Mỹ vẫn giữ thái độ mập mờ về mục tiêu chiến lược cụ thể, dù các quan chức giấu tên thừa nhận với truyền thông về cuộc không kích đang diễn ra.

Nhìn sâu hơn vào diễn biến này, giới quan sát quốc tế lo ngại rằng hành động của Mỹ không phải là chìa khóa mở ra cánh cửa chuyển tiếp hòa bình, mà thực chất là đang mở toang "chiếc hộp Pandora" đầy rủi ro.

Nước cờ quân sự hay tính toán mạo hiểm?

Mặc dù Lầu Năm Góc chưa công bố chi tiết, sự hiện diện của nhóm tác chiến tàu sân bay USS Gerald Ford và việc triển khai tiêm kích F-35 tại khu vực Caribe cho thấy đây là một sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích quân sự nhận định, khả năng Mỹ đổ bộ quân sự (đưa quân tham chiến trực tiếp trên bộ) là rất thấp do rào cản pháp lý và bóng ma từ các cuộc chiến tại Iraq hay Afghanistan. Thay vào đó, Washington dường như đang chọn cách tấn công từ xa bằng không quân và tên lửa.

Chiến thuật này tiềm ẩn rủi ro lớn: nó có thể không làm suy yếu lòng trung thành của quân đội Venezuela đối với ông Maduro như Mỹ kỳ vọng.

Ngược lại, lịch sử đã chứng minh các cuộc tấn công từ bên ngoài thường tạo ra "hiệu ứng tập hợp quanh ngọn cờ" (rally-around-the-flag). Chính phủ Venezuela có thể tận dụng cơ hội này để khơi dậy tinh thần dân tộc, coi các hành động của Mỹ là xâm phạm chủ quyền, từ đó củng cố quyền lực trong nước.

Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello và ông Maduro đã thể hiện thái độ cứng rắn, khẳng định họ muốn hòa bình nhưng không phải là "thứ hòa bình của nô lệ".

Một vụ cháy lớn và nhiều vụ nổ xảy ra tại khu vực sân bay ở Higuerote, Venezuela - Ảnh: WANA

Phe đối lập và người dân trong thế "tiến thoái lưỡng nan"

Một nghịch lý đáng buồn là phe đối lập tại Venezuela – những người mà Washington hy vọng sẽ hưởng lợi từ sự thay đổi chế độ – lại đang rơi vào thế kẹt. Sự im lặng của họ trước các cuộc tấn công cho thấy tình cảnh lúng túng.

Elias Ferrer - một nhà phân tích khu vực - cảnh báo rằng trong một cuộc xung đột vũ trang, tiếng nói của các lực lượng chính trị ôn hòa thường bị át đi bởi súng đạn. Phe đối lập, vốn không nắm giữ quân đội, có nguy cơ bị gạt ra bên lề hoặc bị quy chụp là "công cụ của nước ngoài".

Đáng lo ngại hơn cả là số phận của người dân thường. Venezuela vốn đã kiệt quệ sau nhiều năm khủng hoảng kinh tế, siêu lạm phát và thiếu thốn nhu yếu phẩm. Với khoảng 7,9 triệu người (gần 30% dân số) đang cần viện trợ nhân đạo trong năm 2025, bom đạn không mang lại cảm giác "giải phóng" mà là "thêm một tầng bất an".

Một cuộc tấn công quân sự sẽ đe dọa trực tiếp đến chuỗi cung ứng thực phẩm, thuốc men và điện nước vốn đã mong manh. Sự can thiệp này, thay vì mang lại dân chủ, có thể đẩy người dân vào cảnh màn trời chiếu đất, buộc họ phải lựa chọn giữa việc cầm súng hoặc di tản, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng di cư trong khu vực.

Tiền lệ nguy hiểm cho khu vực

Hành động của Mỹ cũng đang bị chỉ trích là tạo ra một tiền lệ nguy hiểm trong quan hệ quốc tế. Việc dán nhãn các cuộc khủng hoảng nội bộ là mối đe dọa "khủng bố ma túy" để biện minh cho hành động quân sự – như cách Tổng thống Donald Trump đang ám chỉ cả với Colombia – có thể làm xói mòn luật pháp quốc tế.

Ngay tại Mỹ, Thượng nghị sĩ Brian Schatz lên tiếng cảnh báo rằng Washington "không có lợi ích quốc gia cốt lõi" nào tại Venezuela để biện minh cho chiến tranh. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) cũng đã cấm các chuyến bay dân sự vào không phận Venezuela - một dấu hiệu cho thấy tình hình an ninh đang vượt khỏi tầm kiểm soát.

Nhìn chung, việc Mỹ tấn công Venezuela không chỉ là một canh bạc quân sự mạo hiểm, mà còn là một bi kịch tiềm tàng đối với sự ổn định của khu vực Mỹ Latinh.

Thay vì một kết thúc nhanh chóng, thế giới có thể đang chứng kiến sự khởi đầu của một giai đoạn hỗn loạn ngay những ngày đầu năm mới, nơi người dân Venezuela tiếp tục là những nạn nhân chịu thiệt thòi nhất.

Linh La (theo Al Jazeera, CNN, RTE)